Jun 7, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
By ons bosplek in Sabiepark het ons baie bome. Een wat niemand kan miskyk nie, is die blinkblaar-wag-‘n-bietjie met sy glansende groen kleed. Maar pas op vir sy dorings! Hy heet nie verniet “buffalo thorn” in Engels nie; hy ken van gaffel. Dit is by daardie boom – en uit eie ervarings met sy geniepsig dorings – waar ek die titel gaan haal het vir ‘n nuwe boek waarvan ek Karen Cronjé se treffende omslagontwerp vandag met welbehae verklaar. Naledi, uitgewer van vier van my jongstes, is ook die uitgewer van “Wag-‘n-bietjie – Stories wat gryp”. In die boek is stories oor ‘n magdom onderwerpe soos dié wat ek graag ook hier op Nagkantoor aanroer – stories wat my “gegryp het”: oor koerante, politici, skrywers, die kerk, moorde en dies meer. Maar wag ‘n bietjie. Laat ek nie te veel uitlap nie. Ons praat van verskyning darem eers in Augustus / September.
(By Naledi se boekwinkel – https://naledi.co.za/boekwinkel/ – is nog drie van my vorige boeke by die uitgewer beskikbaar. Net “Koerantkamerade” is uitverkoop. Het jy al agtergekom hoe maklik dit is om hier ‘n boek aanlyn te koop?_
Jun 6, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Met die Bierklub van my Tukkiekoshuis, Kollege (deedae College), nou so in die kalklig weens ‘n prominente brief in Huisgenoot voel ek my genoop om ter wille van suiwer geskiedskrywing ‘n nadere kykie agter die skerms te verskaf.
In die brief – nogal die wenbrief met ’n prys van R300 – word op die kleurryke ampsmotor van die klub, ’n Morris Minor, gefokus. Die Morrissie het ook gedien as ons klub- kaptein in die laat 50’s, Ralph van Schoor, se studentekar. Ralph was benewens kaptein dalk die stigter van die klub, en het effens neergesien op die eufemistiese naam Bierklub. Hy het die naam Boozeklub verkies. Die leuse was: “Tee verdra geen onreg nie”.
Daardie jare was Tant Bella (die lang ontslape Hotel Belvedere in Kerkstraat) se “tee” ‘n gewilde verversing onder Kollegemanne. Vrydagaande het ons gewoonlik Tant Bella besoek. Ons kaptein (die blonde kêrel, regs voor op die spanfoto), het die septer geswaai. Omdat hy met twee beurse geseën was, kon hy bekostig om die drankies te koop op voorwaarde dat elkeen sy bek hou en drink wat hy kry. As ons kaptein sê rum is dit rum, al smag jou lyf in daardie stadium na tamatiesap! Desondanks het al die lede in mindere of meerdere mate stewige pilare van hul gemeenskappe geword, party stewiger as ander. Maar dit net terloops.
‘n Gesenkwaardige aand in die geskiedenis van die eerbiedwaardige (?) klub was in 1959 toe ook die eerste verjaardag van die Aula gevier is. ‘n Deftige okkasie. Die “Boozeklub” het daardie aand op die ou atletiekbaan (waar die Musaion nou staan) sy eie feestelikheid onderneem – minder deftig as die Aulastorie maar kwalik onoortrefbaar in vrolikheid.
Terwyl die tjello’s in die Aula tril, was ons klub naamlik versamel om ‘n taamlike kwota metiel-alkohol wat een van ons – ons kaptein – die middag uit ‘n Fisika (prakties)-klas verduister is. Of was dit dalk etielalkohol? Dit was in elk geval nie ‘n giftige of dodelike vloeistof nie.
Ons het die vreemde tee almal oorleef. Maar al het die konkoksie wat bestaan het uit die inhoud van die verduisterde flessies uit ‘n laboratorium en ‘n ruime byvoeging van Coke en ys ons nie doodgemaak nie, het dit wel ons gemoedere sterk beïnvloed. Ons het luidrugtig, uitdagend , waaghalsig, miskien roekeloos en – in een geval – selfs ietwat obseen geraak.
Destyds was aandpakke natuurlik “tradisionele drag”: Aandpakke met swart strikkies en stywe borshemde, party kunstig geborduur en so. Vroue het swiepende lang rokke gedra. Met pouse beweeg van die statige gaste, dusdanig geklee, toe na buite om Pretoria se verfrissende lentelug in te adem. Op daardie oomblik pak die drang een van die metiel-drinkers om van al sy klere ontslae te raak en Aula toe te storm met die kreet op sy lippe: “Wie ken my gat in ‘n vreemde stad?”
Of iemand later gesig en gat kon bymekaar bring, weet ek nie. Die deftige gaste was egter van verontwaardig tot getraumatiseerd en die owerheid allesbehalwe geamuseerd. Arme Kollege was weer in die hondehok as’t ware – geruime tyd nogal.
‘n Ander lid van die broederskap had ook sulke kaalnaelplanne, maar verdwaal en eindig toe met sy kaal bas in die stort op: ‘n goeie plek om heen te verdwaal met ‘n kaal bas. Net jammer hy het vergeet om eers ontslae te raak van sy nuwe “suede” skoene (is daardie “suede” en seemsleer dieselfde ding?) Hy kon nie weer sy “suedies” aantrek nie, buiten agter die beeste op hul plaas aan.
Lank voordat kapings en ontvoerings en die klas ding in Suid-Afrika alledaags geword het, het ‘n klompie lede van die klub een aand ‘n meesterplan in aksie gestel om ‘n gehospitaliseerde vriend, Jas Wasserman, uit die HF Verwoerd (nou Steve Biko) te gaan haal vir ‘n Fonteineparty.
Dit het vir nog ‘n gedenkwaardige aand gesorg.In ‘n stadium word hy die slagoffer van ‘n overwagte laagvat. Die verband om sy vinger wat ‘n paar dae vantevore geopereer is, is skielik ‘n bloedige pappery.
Die pasiënt is ‘n uur of wat later bekwaam deur sy maters in sy bed teruggehelp. Die dokters het net die volgende oggend maar moeilik gesluk aan die storie van die nagmerrie wat Jas in die middel van die nag uit die bed laat val het, bo-op die stukkende vinger. En die aroma wat om hom gehang het, was beslis nie dié van eter nie!
Van die spannetjie op die foto oorleef na my wete nog net drie. Ons oorlewendes drink nou hoofsaaklik flouerige Skotse watertjies en ‘n wyntjie of twee. Skoon alkohol met coke? Is jy dan laf, vriend!
Jun 4, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Noem hierdie ‘n allerlaaste toegif.
Aan die einde van ”Koerantkamerade” (Naledi, 2021) was ‘n stuk onder die hofie ”Die gordyn sak”. Dit was bedoel as my tot siens as skrywer.
Maar as jy miere het, het jy miere.
Daarna het by dieselfde uitgewer gekom “Elke dag ‘n mooi nooi en ‘n moord” ( 2023) en by Protea “Bure van nature”( 2021).
Ook twee private publikasies: “Koerant80” (2021 ) en “Water wat verby is” (2024).
In Augustus / September rond maak “Wag-‘n-bietjie –Stories wat gryp” sy buiging by Naledi. Dis vol koerantestories. Aangeheg is die Inligtingstuk.
Dit is regtig die allerlaate toegif, dink ek, hoop ek. ‘n Respektable 84-jarige moet immers tot ruste kom en liewer vir die see sit en staar as om hom ure der ure komrug voor die rekenaar tuis te maak. Of hoe?
Jun 3, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die nuus uit Gqeberha oor die begin van die derde geregtelike doodsondersoek na die moorde op die Cradock-Vier wek by my taamlike ongemak.
Vir die familie se versugting na afsluiting (seker ook wraaksug) moet ’n mens begrip hê, maar om ‘n groep 80-plussers – die oudste 88 – 40 jaar later vir die daad tot verantwoording te wil roep, lyk darem dik vir ‘n daalder.
Ek, self 84, kan my indink in die posisie van die bejaardes wat nou moet kom pa staan. Veral met oud-minister Barend du Plessis (85) wat, as ek reg lees, in sy hoedanigheid as voormalige minister van swart onderwys bygesleep word, het ek baie simpatie.
Dit is bekend dat Du Plessis (foto) nie ‘n gesonde man is nie. Nou moet hy op 85 die stremming van veeleisende hofverrigtinge in person gaan verduur oor ‘n kwessie waarby hy klaarblyklik nie direk betrokke kon gewees het of direk kon beïnvloed het nie. Hoe wesenlik was sy aanspreeklikheid dan?
Du Plessis was natuurlik by sy uittrede uit die politiek Suid-Afrika se minister van finansies, en dit is bekend hoe amper-amper hy, en nie FW de Klerk nie, die leisels van die Nasionale Party by PW Botha oorgeneem het. Dit was ‘n kwessie van agt stemme in die NP-koukus, Hy is ongetwyfeld die hoogste boom wat nou die vertraagde agterna- winde moet verduur van ‘n politieke stryd waarin aan albei kante onbehoorlikhede gepleeg is. Dink maar aan die Kerkstraatbom.
Vrae ontstaan in my gemoed oor die noodsaaklikheid , selfs wenslikheid om so ‘n duur onderneming – soos hierdie ondersoek met sy spanne regsmense noodwendig moet wees – aan te pak as dit hoogstens ‘n simboliese resultaat kan oplewer, indien enigsins.
Vir eers: watter antwoorde kan iemand tog in hemelsnaam hoop om nou te bereik wat die vorige twee ondersoeke almal ontwyk het, veral met soveel sleutelmense nou al langboompies toe?
Ten tweede: is dit billik, goed en reg om gryse oumense met mankemente onder sulke uiterste druk te plaas oor goed wat vier dekades gelede in die hitte van die stryd gebeur het?
Ten derde: Wat dryf mense om so in die verlede te bly karring? Is dit nou regtig nodig?
Jun 2, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die TV-beeld van die praalkis van die vermoorde Olarato Mongale in die Bloemfonteinse stadsaal wek herinneringe – nie van kiste, begrafnisse of moorde nie, maar van daardie sierlike stadsaal waar ek soveel gedenkwaardige dinge beleef het.
In die saal, pragtig herbou na ‘n bose daad van brandstigting in die nie te verre verlede nie, het ek in die 8o’s nogal dikwels gekom: vir politieke vergaderings, kongresse, verkiesings, dinees, skemerkelkies, konserte, bruilofte, danspartye en wat nog. Nooit vir ‘n begrafnis nie, vreemd genoeg.
Onthoubaarste geleentheid is dalk ‘n konsert van die SAUK se simfonie-orkes. In ‘n dawerende slot is Verdi se Groot Mars uit Aïda met soveel woema opgedis dat jare se Vrystaatse poeierstof uit die fluweelgordyne op die orkeslede in hul aanddrag en die konsertgangers in die voorste rye begin neerdaal het. Dit hoes en proes toe vir ‘n vale op die maat van Verdi.
In die nimlike stadsaal het John Vorster aangekondig Basil D’Óliveira is nie welkom in die Engelse krieket-toerspan na Suid-Afrika nie. Die rampspoedige aankondiging het omtrent die dak gelig. Albert Hertzog van die HNP is daar met eiers bestook. Eugene Terreblanche het sy wilde drome kom deel.
Waarskynlik die deftigste dinee was een van Mimosa Films. Tot die Boesman uit “The Gods Must Be Crazy” was in ‘n aandpak teenwoordig. (foto: ek en Boet Troskie).
Op ‘n dinee van die Sportskrywersvereniging het Tokkie die trofee vir Sportvrou van die Jaar aan ‘n jong Zola Budd oorhandig (foto). Zola was, trouens, nog op skool.
Van die dosyne skemerkelkies was ‘n aangename een waar die Kunsmark met ‘n oorkonde vir gemeenskapsdiens bekroon is. (foto: burgemeesterspaar Neels en Toeks Neuhoff en die Van D’s).
Met allerlei vernames is daar skouers geskuur. (foto: pres. FW de Klerk en HvD).
Ure is omgesit by politieke kongresse, veral in die PW Botha-era. Hoeveel mosies van dank teenoor ministers moes ek nie in my lewe daar aanhoor nie? By minstens twee verkiesings het ek daar my kruisie gaan trerk.
‘n Koddige herinnering is van die burgemeester, ‘n akademikus, wat na onthale sy kombi so geparkeer het dat al die oorskietkos daarin gelaai kon word vir persoonlike gebruik!
Op my eie persoonlike vlak onthou ek my optrede as seremoniemeester by die huwelik van koshuismaat op Tukkies dr. Wiam Cilliers en die mooie Kelly Hugo, boermeisie van Dewetsdorp. Twee ander bruilofte in die stadsaal was van kollega Jan Scholtz se dogter René en tandarts Klaas Holtzhausen se dogter (naam het my ontgaan).
By ‘n dinee van die Vrystaatse Landbou-unie was ek een van die 11 sprekers. Die liewe Lullu de Jager, sekretaris van die VLU, het hom ietwat misreken met die program. Toe spreker nommer 11 aan die woord kom, was dit al verby huis toe gaan tyd. Spreker 11 was hierdie kiepie. My goed voorbereide toespraak het grootliks onafgelewer gebly.
Om danspassies glad uit te voer, het ek nooit onder die knie gekry nie. Ek kan darem spog dat ek en Tokkie op die verhoog van die stadsaal op Strauss-musiek gewals het by ‘n Fair Ladybal. Ons liewe bure Chris en Annette van Rensburg het ons vergesel. Goeie ou dae. (foto’s).
