Dec 19, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Op die foto is ek en Johannes Froneman met sy nuutste boek.
Twee weke voor my 85ste maak ek kennis met ‘n inter-aktiewe handboek. Dis net QR-kodes van voor tot agter.
En raai, twee van die tot dusver raaiselagtige tweedimensionele kodes lei tot skrywes oor en deur my – ja, die nimlike. Ook maar mens, ook maar danig oor erkenning (helaas), maak ek die eerste keer in my lewe so ‘n kode oop – en slaan my hande saam. “Tokkie, kom kyk,” word my gade ook die nuwe wêreld ingenooi.
Die boek se naam is “Konstruktiewe joernalistiek vir vandag”. Dis die eerste Afrikaanse handboek vir joernalistiek in 43 jaar. Die skrywer is Johannes Froneman en die uitgewer Akademia. Johannes stop my ‘n geskenk-eksemplaar in die hand toe ons in Orca op Melkbos gaan seekos geniet om hom vir sy voorwoord tot my “Wag-‘n-bietjie” (Naledi, 2025) te bedank.
Die boek is propvol wetenswaardighede wat my dadelik boei, veral oor al die nuwe dinge aan die digitale front. Dit bevat ook terugblikke van waarde vir die student (dalk).
Op p. 36 loop ek ‘n QR-kode raak wat my laat blom. Die byskrif lui: “’n Gebore joernalis beskryf Hennie van Deventer die beste: van Volksbladbeursdae tot redakteur en hoof van Naspers se koerante. Ná aftrede het hy boeke, blogs en briewe geskryf – dikwels oor koerantmense en hul stories.” En jou wrintie, die QR-kode vat my woerts na ‘n skrywe op die webblad
Mediamense.co.za met hierdie strekking. Laat my voel soos ‘n ontdekkingsreisiger.
Een van die QR-kodes wat my tone so laat krul het.
Op p. 89 is ‘n QR-kode wat lei tot my saluut aan Sapa in koerante by sy sluiting in 2015 ná 75 jare se parate diens. “Totsiens aan Sapa, troue nuusbron vir koerante”. Die skrywer noem dit ‘n “nostalgiese terugblik op die dae van die teleksmasjien, Sapa en die era toe nuus(kantore) nog deur tikgeluide en rook gevul was.” Mintag, toe lees ek ook weer lekker aan my eie skrywe!
Die vorige Afrikaanse handboek was “Joernalistiek vandag” wat deur (wyle) A.S. (Arrie) de Beer saamgestel is en in 1982 verskyn het. Ook daarin had ek ‘n bydrae, wat my een van die bloedmin lewendes maak wat wydsbeen oor die gapende kloof van vier dekades staan. Twee ander is Ton Vosloo en Ebbe Dommisse.
My bydrae was oor “Die nuusredakteur – spil waarom alles draai.” Ek lees dit met gespitste aandag. Ná 40 jaar het my insigte oor die onderwerp werklik weinig verander. Die nuusredakteur bly die spil. Sy dagboek bly sy Bybel, ensovoorts.
Froneman en De Beer, die handboekskrywers, was albei by Naspers en daarna hoogleraars in die joernalistiek aan die Potchefstroomse Universiteit in die stoel wat oud-Volksbladman GJ (Pine) Pienaar heel eerste beklee het. Eersgenoemde is ook stigter en kurator van die digitale mediamuseum
Mediamense.com.
Dec 18, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Hoekom nie ten minste PDF’s nie?
Die pleidooi van lesers wat na ‘n koerant-gevoel bly smag – die deurblaai, blad vir blad, op die skerm van ‘n produk met berigte en foto’s tipografies aangebied soos in die gedrukte formaat – maak geensins hond haar-af by Media24 nie.
Die volledige rede vir die koue skouer lees ek nou uit die pen van Henriëtte Loubser, hoofredakteur van Netwerk24, in ‘n enkele paragraaf saamgevat – so klinkklaar gestel dat selfs ‘n koerant-verknogte soos die uwe kan snap hoe die moderne generasie se koppe oor die kwessie werk.
Dit is vir eers nie die manier hoe die meerderheid Media-intekenare hul inhoud lees nie, verduidelik Henriëtte in ‘n insiggewende bydrae in Johannes Froneman se nuwe handboek “Konstruktiewe joernalistiek vir vandag” wat pas by Akademia verskyn het.
Dan voeg sy by: ‘n PDF-koerant verg koste, tyd en kapasiteit. Dit vereis ook dat die redaksie op ‘n sekere manier hul stories aanpak en verpak. “Hulle maak dus nie die volledige digitale kopskuif wat nuwe maniere van dink en doen vereis nie.”
Wat ek lees, verheug my nie, maar ten minste weet ek nou hoekom ek en ander verskene teen die prikkels skop as ons in daardie rigting dink en praat. Ek het nou sommer ook die antwoord op my onlangs versugting dat die verskyning van “Die Papier” in Maart Media24 dalk kan dwing om oor ‘n PDF van “Rapport” te herbesin. Skryf dit op jou maag, Van Deventer!
Mense wat die vurige koerante-debatte gevolg het na die aankondiging dat die gedrukte “Rapport” en “Beeld” ook gaan verdwyn soos o.m. “Volksblad” tevore, sal waarskynlik die buitengewone brief van 14 oud-redakteurs onthou. Dit is op 27 Junie 2024 per e-pos gerig aan Prof Rachel Jafta, voorsitter: Media24-direksie. met ‘n afskrif aan mnr. Ishmet Davidson, destydse uitvoerende hoof, Media24.
Die oud-redakteurs boekstaaf daarin hul teleurstelling en ernstige kommer oor die gevolge van dié “besonder drastiese ingryping”. Hulle verstaan die oorhoofse sakeredes, skryf hulle. Maar hulle lewer ‘n ferm pleidooi vir die behoud van gehalte-joernalistiek in Afrikaans “onder die vaandel van mashoofde wat oor dekades heen bekend en gerespekteer is in die Afrikaanse gemeenskap”. Hulle versoek dan dat al die geraakte titels tog wel op die Netwerk24-platform voortleef in PDF-formaat.
Klaarblyklik was daardie versoek doodgebore en nooit juis ernstig bejeën in die gange van die besluitnemers nie. Ons hartklop was in meer as een opsig uit pas, kollegas!
Johannes se boek oor die moets en moenies van die joernalistiek in die moderne tyd boei hierdie ou veteraan. Ek wil graag nog meer oor hom vertel. Maar later.
Dec 12, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die lang somervakansie is met ons. Ons liewe dorp bars uit sy nate. Langs die lang strand, by restaurants in Kusweg, in winkels en in die kerk is dit weer vreemde registrasienommers en onbekende gesigte van oraloor. Op die sand wapper die nuwe strandsambrele in die wind.
Melkbos lewe mos in die vakansietyd. Elke jaar by die Kersdiens vra die leraar besoekers om hand op te steek. Melkbossers skrik telkens oor die see van hande. Soms lyk dit amper of die “vreemdelinge aan ons poorte” in die meerderheid is.
Maar eintlk is ons gasvrye mense hier op ons bekoorlike woonplek aan die Atlantiese kus. Ons harte is oop vir die besoekers en ons knyp maar oë toe as hulle ‘n maand of wat ons plek binneval en oral oorvat.
Hierdie Melkbosser hoop die besoekers geniet die lang strandwandelinge, ons kleindorp-rustigheid , die goue skemers en die skilderkwas-sonsondergange wat hierdie tyd van die jaar op hul kwistigste is. ‘n Beter tyd vir ‘n vuurtjie en iets lekker op die kole kan daar nie wees nie.
Ek hoop hulle geniet die kom en gaan van mense en dinge op die strand: die vlieër-entoesiaste met hul kleurryke tuie, die bedrewe seilplankryers (veral as die suidooster opsteek), die vroegoggend-perderuiters
Ek hoop hulle geniet Tafelberg in sy vele stemminge, Robbeneiland in die verte.en die lekker geplaveide wandelpaadjie langs die see van Land’s End af verby die Melkbos Kitchen en die NSRI. Ook lekker rotspoeletjies daar waar kinders vir ure kan speel en klouter as hulle moeg raak vir Slabber se klippe in Kapteinsbaai.
Ek hoop hulle ontdek, benewens die skilderagtige Melkbos Kitchen, ook ander lekker kuierplekke in Kusweg aan die hoofstrand – veral Café Orca en die historiese Damhuis. Orca se viskos is ‘n moet, mits jy plek kan kry by die gewilde eetplek wat vir baie Kapenaars sinoniem met Melkbos geword het. Die porsies is gul soos Melkbossers se gasvryheid.
Ek hoop hulle ry die kuspad Blouberg toe en verken die bekoorlike baaitjies een vir een: Holbaai, Kreefbaai, Eerstesteen …. Plekke om rustig te sit en droom terwyl die branders aanrol.
Ek hoop hulle ry ook ‘n bietjie noordwaarts, loer by Ganzekraal in (in vakansietye ongelukkig ietwat oorbevolk) asook by die karaktervolle vakansiedorp Yzerfontein. Dan is Darling net ‘n klipgooi binneland toe.
Langebaan is net sowat 100 km van Melkbos af – ‘n moeitewerd-mekka met sy reuse-strandmeer. Voor Langebaan lê die Weskuspark met sy fynbos-verskeidenheid, gesellige braaiplekke en amper onherbergsame kustonele.
Die uwe hoop die Melkbos-besoekers ontdek op hul drumpel die eersteklas-wyne en wonderlike kelders van die Durbanville-wynroete. Klein Roosboom is ‘n persoonlike gunsteling. Nitida se restaurant lok smulpape. Die moderne Durbanville Hills se uitsigte en sy sauvignon blanc is ewe voortreflik.
Vir uitsigte: Probeer gerus ook Grootbaai se Spur en Cape Town Fish Market. Lyk of Tafelberg oor die baai al hoe nader skuif terwyl jy jou geelbek of T-been geniet. Haal sommer die MyCitibus daarheen – jy kry die panoramas van berg en see op die koop toe.
Aan die fraaie Kleinbaai, ‘n klein entjie aan, kry jy die restaurante On The Rocks en Ons Huisie. Peusel calamari terwyl jy onder ‘n strandsambreel ‘n koue wittetjie van hierdie kontrei op die tong neem
Vir ‘n smaaklike, outydse ontbyt is Philadelphia se Pepper Tree ‘n prima-keuse. Die dorpie, net 17 km van Melkbos op die pad na Malmesbury (N7), raak ‘n regte toeristetrekpleister met sy knusse winkeltjies en allerlei. Die historiese ou kerk is ‘n besienswaardigheid (soos Mamre se orrel, vir diegene wat in sulke dinge behae het).
Nog nader is die Padstal by die Total-dienssstasie op die Weskuspad (R27). Vele verrassings op jou voorstoep – onder meer die varsste plaasbrood warm uit die oond.
Vir die herlaai van geestelike batterye staan die NGK Melkbos se deure oop. Sondae se erediens is om 09:00. Op Kersdag is twee dienste, om 07:30 en 09:00. Die Oujaarsaand-diens is om 18:30.
Ek (wat natuurlik bevooroordeeld is) glo jy kan op Melkbos en omgewing so lekker kuier dat die Kaap self maar aan sy eie hordes oorgelaat kan word. Te veel vir een vakansie? Nou-ja. Kom dan maar weer!
(Ietwat aangepaste weergawe van ‘n blog wat ek in 2020 geskryf het.)
Nov 30, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Oudregter Leonora van den Heever, pas oorlede op ouderdom 99, het verkies om as Leo van den Heever bekend te staan. Watse “leeu” was die formidabele vrou nie – ‘n Panthera leo van toontjie tot kroontjie.
Sy was nie persoonlik aan my bekend nie, maar as koerantman in haar era het ek weldeeglik van die baanbrekervrou uit Bloemfontein kennis geneem. Sy is in 1969 as Suid-Afrika se eerste vroulike regter in Kimberley aangestel; tot in daardie stadium ‘n eksklusiewe manlike vesting.
Ek was toe nuusredakteur van Die Volksblad in die buurstad Bloemfontein en het nuuskierig ons Noord-Kaaplandse verteenwoordiger, Jan Scholtz, oor die vreemde verskynsel van ‘n vrou op die regbank uitgevra. Sy antwoord was tipies van die reguit Boesmanlander: ”Kyk, buurman, hierdie tannie vat nie stront van kabouters nie.”
In 1991 het sy die eerste vroulike appèlregter geword. Ek was toe redakteur van Die Volksblad en lid van die Bloemfonteinklub waar die geregtelike hoofstad se regslui gekuier het. Die jaloesie onder manlike aspirante was ‘n ope geheim aan die lang kroeg. Die minister van justisie wat haar aangestel het, die Vrystater Kobie Coetsee, is nogal kwalik geneem.
Haar reputasie as gedugte, vlymskerp en spitsvondige regspreker het vinnig amper legendariese afmetings aangeneem. Hieroor het Kobus Muller, ‘n prokureur van Pretoria, ‘n insiggewende staaltjie meegedeel.
Hy het vertel: “In 1994 / 95 was ek in die Appèlhof met n strafappèl. Ons moes begin, en net nadat my advokaat homself op rekord geplaas het, het sy begin deur n paar inleidende opmerkings te maak oor die saak.
“Ons het maar net sit en luister. Die ander twee regters het geen opmerkings gemaak nie. Daarna, sonder dat die advokaat iets verder kon sê, het sy die staatsadvokaat geroep om te betoog. Dit was n duidelike teken dat sy haar besluit geneem het. Die ander twee regters het steeds niks gesê nie. Die staatsadvokaat het aangedui dat in die lig van haar opmerkings hy niks kan sê wat iets aan haar standpunt sal kan verander nie. ‘n Baie kort Appèlhofverrigtinge!”
Met haar aftrede in 1996 het haar alma mater, die Universiteit van Pretoria, haar met die Kanseliersmedalje bekroon en in 1997 het die Universiteit van Stellenbosch ‘n eredoktorsgraad in die Regte aan haar toegeken. Albei vererings was waarskynlik ook vroulike eerstes, maar hieroor raai ek.
Haar pa, die digter Toon van den Heever, was ook ’n appèlregter – en ‘n Hertzogpryswenner. Hy was, soos ek later, ‘n Kollegeman op Tukkies. Hy was een van die eerste inwoners. Sy berig oor die beeld van Oom Paul het hy in Kollege geskryf nadat hy na ‘n laataand-kuier die bus verpas en op sy lang tog terug koshuis toe met dapper en stapper verby die beeld gestap het.
Na bewering het pa en dogter met mekaar Latyn gepraat – slim mense! Dit verbaas nie dat sy self ‘n kinderboek of twee gepubliseer het en kortverhale vir tydkrifte geskryf het nie – wel onder ‘n skuilnaam. Haar ma, Max, was ‘n vlieënier, self uitsonderlik daardie tyd.
‘n Gemeenskaplike vriendin, Frances Hoexter, weduwee van wyle appèlregter Gustav Hoexter, vertel aan regter Leo is met haar aanstelling in die Appèlhof, soos die gebruik maar met die junior is, die kleinste kantoortjie toegeken – en dié wás klein. “Ag, “merk sy toe op, “al het ek nou die besemkas vir ‘n kantoor gekry, ek is darem in!”
Regter Leo se niggie was Laura Rautenbach, ’n bekroonde beeldhouer en ’n Springbok-hokkiespeler op haar dag. Dié het ‘n borsbeeld van haar gemaak. Regter Leo is in haar skik daarmee huis toe en spog dadelik by die huishulp: “Kyk hier, wie’s dit?” Geen reaksie. “Kyk mooi, dis iemand wat jy goed ken.” Steeds geen reaksie. “Kyk van hierdie kant af.” Oplaas: “O, dis Jan van Riebeeck!”
Van Laura Rautenbach staan ‘n stinhoutbeeld van ‘n gesin van vier rondom ’n boek in ons voorportaal op Melkbosstrand. Op ‘n rak in die woonkamer staan ‘n opgevoude stinkhout-koerant uit haar ateljee. Aan albei heg ek groot waarde.
As eerbetuiging aan een van Suid-Afrika se merkwaardigste vroue van my tyd het ek ná ontvangs van haar doodsberig albei haar niggie se beelde liggies gaan aanraak.
Nov 20, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Foto: Internet.
Die Suidoos loei weer van vroeg met ‘n wroegende gehuil, soos elke dag die laaste vier of vyf. Ek wil amper met Emile Joubert saamstem wat in die rubriek Van Alle Kante in Die Burger bevind dat die Kaapse Dokter vanjaar ‘n “nuwe vlak van aggressie” betree het.
Maar is dit inderdaad die geval? In meedoenlose aanhoudendheid dalk wel; nie in intensiteit nie, meen ek wat darem ook al ‘n kwarteeu of wat met die gore Kaapse vroegsomer- fenomeen saamleef.
Op sy dag (in die 70’s of 80’s meen ek) het die Swart Sedoos ‘n dubbeldekker-bus voor die munisipale gebou onderstebo gewaai. Onthou? Sommige beweer selfs dis die wind se skuld dat die era van dubbeldekkerbusse in die Kaap tot ‘n einde gekom het.
‘n Keer is ‘n liggewig-vriendin opgeraap – nie op die Danie Botha-manier nie- en deur ‘n woeste wind so hard op die sypaadjie neergeplak dat sy in die hospitaal haar bewussyn herwin het.
Ek moes selwers op my dag in die omgewing van die parlement maar gryp-gryp tussen lamppale loop om te keer dat ek onwaardiglik op my sitvlak beland.
Met my eie oe het ek aanskou hoe die wind in ‘n woedebui ‘n kind gryp en oor die pad waai – gelukkig by n voetgangeroorgang. Sy ma in ‘n wye romp moes als los, haar kind met die een hand gryp en met die ander aan ‘n verkeerslig se paal klou. Praat van ‘n onderklere-vertoning!
‘n Vriend het grootoog vertel hoe die wind in ‘n skielike vlaag sy Fiat 500 wou-wou in ‘n helikopter omskep. Hy het vir himself lag gekry toe hy agterkom hy probeer die karretjie op die grond hou deur die paneelbord vas te druk.
‘n Melkbos-maatstaf is hoeveel vlieër-entoesiaste en bedrewe seilplankryers gelyktydig opdaag. Ons het al 92 met hul kleurryke tuie op een slag getel. Vanjaar se opkoms is baie laer.
Dan is daar natuurlik Die Burger-barometer. Vorbladfoto’s van voetgangers se stryd teen die wind is gewoonlik in November tiekie die bos. Vanjaar kan ek nog nie een onthou nie. Het al gewonder of die fotograaf (-we) met vakansie is
