Dec 23, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Dit klink soos ‘n bose nagmerrie: dat iemand ‘n boek – ‘n yslike koffietafelboek – van 608 bladsye oor jare toegewyd kan navors en skryf, maar sy naam verskyn nie op die buiteblad nie weens ‘n gruwelike drukfout.So ‘n ramp der rampe het my kollega Frikkie van Rensburg, veteraan-sportskrywer en gesiene oud-sportredakteur van Die Volksblad, pas oorgekom.
Die naam van die boek is Cheetahland: 125 jaar van lief en leed. 1895-2020. Dit is eintlik ‘n soort ensiklopedie. Soek ‘n feit oor Vrystaat-rugby en jy sal dit in hierdie gedenkwaardige magnum opus aantref.
Die boek is na sy beskeie mening ‘n meesterstuk en enig in sy soort, sê die Vrystaatse Rugby-unie. Ongelukkig geld die laaste beskrywing ook die raaiselagtige afwesigheid van die outeur se naam, moet ‘n mens byvoeg.
In die laaste proewe was dit daar. Toe die die glans-buiteblad van die pers kom, was dit nêrens. Iewers tussen die hand en die mond het die pap op die grond geval.
Selfs iemand wat in sy lewe ‘n paar potjies met die sogenaamde drukkersduiwel geloop het, kan moeilik die debakel begryp. Oranjedrukkers, moet seker skarlakenrooi bloos.
Ook die Vrystaatse Rugby-unie is natuurlik in diepe verleentheid. Dié het ‘n apologie op sy webblad geplaas onder die opskrif “JAMMER, FRIKKIE”. ‘n Klompie spesiale uitgawes is ook gedruk met Frikkie se naam in goud. Een is by die bekendstelling aan hom oorhandig.
In die apologie verklaar die VRU voorts: “Vrystaat Rugby is verheug en uiters trots op die eerste eksemplare van die nuwe boek Cheetahland – 125 jaar se lief en leed, 1895-2020 wat pas verskyn het.
“Ongelukkig het ‘n fout in die laaste oomblikke van die proses ingeglip. Die skrywer van die boek, Frikkie Janse van Rensburg, wat ‘n leeftyd se werk en energie in die boek gestort het, se naam het op ‘n onverklaarbare manier van die voorblad “verdwyn”: dit nadat sy naam nog op die voorlaaste proewe verskyn het.
“Sy naam verskyn wel op die binneblad, talle kere in die boek en ook op die agterblad van die publikasie. Hy word voorts in ‘n volle hoofstuk erkenning gegee vir sy monumentale werk en die statistiek wat hy oor meer as vyftig jaar versamel het.“Dit klaar gesê, bly dit ‘n groot jammerte dat sy naam nie groot op die voorblad pryk nie. Ons vra opreg om verskoning daarvoor.
“ Ons dank hom vir al sy werk oor baie jare. Die boek is na ons mening ‘n reuse-sukses danksy Frikkie en sy medewerkers, onder wie Tom Ferreira, wat die redigering behartig het”.
Iemand anders sou dalk op- en afgespring het. Die beskeie Frikkie se reaksie is filosofies: Naam of nie naam nie was dit “baie spesiaal” om ná al die harde werk en laataande se skryf die boek in sy hande vas te hou. Dit is ‘n boek danksy die spelers en ondersteuners; ook ‘n boek vir die spelers en ondersteuners. Daarmee basta.
Frikkie swaai ook sy vrou, Elsie, lof toe. Sonder haar sou hy dit nooit kon vermag nie.
Oor Frikkie het ek o.m. in my gedenkboek by my 80ste, Koerant, die volgende kwytgeraak: “As die Vrystaat ‘n Meneer Sport moet kies – iemand wat oor die langste tydperk sport in die wydste sin gedien het – is die beskeie Frikkie van Rensburg, oud-sportredakteur van Die Volksblad, ‘n uitgeknipte kandidaat.
“Die getal sportsoorte waarvan hy op nasionale en internasionale vlak verslag gedoen het, is werklik meer as wat jy op die vingers van twee hande kan tel. Dit sluit in rugby, krieket, swem, boks, stoei, fietsry, modern vyfkamp, grootkaliber-skiet, tennis, polo, gimnastiek en rolbal.
“As sportstatiskus strek sy roem tot in die buiteland. Hy het die belangrike afdeling van beriggewing ‘byna vervolmaak’, aldus Herman le Roux, veteraan-sportredakteur onder wie Frikkie sy loopbaan as sportskrywer begin het. In 1999 is hy dan ook amptelik deur die Vrystaatse Rugby-unie as sy statistikus/historikus aangestel. Oor Vrystaat- en Griekwarugby weet hy uit ‘n statistiekehoek so plus-minus alles.”
Geluk, “Mnr. Sport”. Jy verdien elke woord van lof wat jy vir hierdie grootse werk – jou derde oor Vrystaatrugby – gaan kry. Wat jy werklik nie verdien het nie, is dat jy van alle mense die slagoffer moes wees van wat nie anders nie as die drukbedryf se grootste “ligte mistykie” in 2021 bestempel moet word.
(Foto’s: Frikkie en sy boek, Frikkie en Elsie met die spesiale uitgawe met sy naam in goud voorop. Dank daarvoor aan Netwerk24.)
Dec 19, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Liewe vriende
Die jaar 2021 galop die pylvak binne. Voordat ons hom finaal aftik enkele kantlynaantekenings uit hierdie oord:
Dit was ‘n jaar vol allerlei bakens: HvD se 80ste, TvD se 75ste, Johan en Brent se 50ste, Pfizers-prikke en Jacob en Thomas se verwerwing van leerling-rybewyse. Die twee het ook vir Oupa en Ouma laat asem ophou deur van Dreunkrans, by Hermanus, 18 meter na benede in die see te spring.
HvD het twee boeke gepubliseer, Bure van nature by Protea en Koerantkamerade by Naledi. Daarmee sak daardie gordyn.
Soos 2020 was 2021 ‘n Koronajaar. HvD en TvD is dankbaar dat hulle, anders as in 2020, wel in die winter by Sabiepark kon uitspan. Toe kom drink ‘n avontuurlike kameelperd jou werklik die eerste keer in 23 jaar by Tarlehoet se watergat. Ekstase soos min.
Op George het die Legacy Centre – Migael (eintlik sy ma, Mariza) se skool – ‘n uiters geslaagde eerste gholfdag op sy kerfstok geplaas. Die vloede het by die skool skade aangerig, gelukkig nie erg nie.
Die nuwe jaar sou begin met ‘n vaart op die MSC Musica na Walvisbaai vir die Oppiwaterkunstefees. Helaas nie. Te lugtig vir Omikron en kie. Na verre hawens se vertraagde “bekendstelling” ter see is natuurlik nou finaal gekelder.
Jacob en Thomas (sy skool, Stellenberg, se verteenwoordiger op Die Burger se gesogte Jeugleierskonferensie) durf matriek aan, albei as leiers en met goeie akademiese verwagtinge. Christopher pak sy laaste jaar op laerskool.
Mediese uitdagings in ons geledere word meer, nie minder nie. Ons gaan 2022 nietemin positief tegemoet en droom oor goeie dinge vir ons almal.
Uit Penguin Place 11 ons beste Kers- en Nuwejaarswense. Kom ons mik na die maksimum-kontak in 2022. Die tyd stap aan, soos verskeie sterftes onder kollegas en vriende in die ou jaar opnuut herinner het.
Hennie & Tokkie
Dec 16, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Kapous saam met my en Tokkie op ons boshuis se stoep.
Alle lede van die spesie homo sapiens is natuurlik nie ewe lankmoedig en genaakbaar nie. ‘n Spesiale pakket van deugde word geverg om ‘n lughartigheidjie te kan uiter nadat bobbejaan se kind jou domein binnegedring, al jou breekgoed (plus ‘n paar onbreekbaarhede op die koop toe) gebreek, jou wit leersitkamerstel met rooiwyn gevlek, jou biltong uit jou bakkie geskaai, ‘n gat deur jou grasdak gedolwe, jou kos, pille of toiletpapier gegaps, in jou bed ingekruip of in bloedige hitte in jou swembadjie kom afkoel het nie – ‘n morsigheid as jy ooit een gesien het.
Om in sulke tergende situasies selfbeheersing te behou, stel hoë eise. Ek bewonder die lankmoedigheid van vriende soos wyle Kapous Mouton van Vreklekker, erf 167, Sabiepark, wat vroeër die week oorledee is. Sy gedenkdiens is more (Vrydag) in Pretoria. Hy het die kuns geken om te midde van erge teisterings met ‘n skouerophalende “ag nou-ja” te kon reageer.
Die lankmoedigheid van Kapous, oud-onderwysman van Montana, Pretoria, ‘n bosvriend met ‘n huis in dieselfde straat, is ‘n keer nogal kwaai getoets toe sy peperduur nuwe bifokale voete kry. ‘n Deeglike soektog op elke moontlike en onmoontlike plek kon niks oplewer nie. Die bril het as’t ware tussen neus en ore verdwyn.
Kapous moes maar sy oë skrefies trek en sy verlies aanvaar. “Ag nou ja,” was sy lakonieke kommentaar – hy hoop darem die bril sal sy nuwe eienaar help om sy Beeld beter te kan lees.
Op ‘n volgende besoek, twee maande later, hoor sy vrou, Leonora, by hul braaiplek ‘n geskuifel. ‘n Sterk flits word dadelik ingespan. Al wat die straal optel, is twee dowwe “ogies” op die grond – te klein om ‘n bedreiging te wees. Dalk glimwurms? Maar nee, dis toe nie glimwurms nie. Dis Kapous se bril wat in ‘n bossie weggesmyt is. Een van die brilglase het ‘n lelike krap gehad en een neusie was mors-af.
Die bobbejaan moet besef het: al dra ‘n aap ‘n goue bril, bly hy met lees ‘n ronde nul. Kapous self kom darem weer lekkerder reg met sy koerant!
Kapous en Leonora saam met Herman le Roux in Sabiepark
Nie te lank daarna nie trek Kapous en Leonora weer aan die kortste end. Hierdie keer is dit ‘n klassieke bobbejaan-inval op soek na kos. Elke kas word oopgeruk. Vloere lê besaai met stukkende eiers, pap, papaja, meel, suiker, koekies, kookolie, verskeurde plastiek en wat nog – gemeng met die invallers se eie uitwerpsels wat blykbaar deur sulke vandalisme tienvoudig gestimuleer word.
Net een blik beskuit is die Moutons gespaar. Die deksel was toegeplak.
Dit was vyf uur lank se swoeg en sweet om die orde naastenby te herstel. In Sabiepatk se Nuusbrief het Kapous egter in kleur en geur, met kenmerkende humor, van die wedervaring vertel .
Veral twee opmerkings was vir hierdie leser nogal verrassend.
Nommer een: hoe hy in sy geestesoog kon sien hoe ‘n jong knaap ‘n sakkie met mielies gryp. Dan word hy deur ‘n ander gejaag om ook te deel in die fees. Mielies spat in elke rigting.
En dan die kersie op die koek: “Ons het die dag maar beskou as ‘n welwillendheidsdag, en uitgereik na ons bosbure wat seker die eerste reg het op die bos. “Lank lewe die bobbejane!” “Lank lewe die bobbejane” – verbeel jou!
Dec 12, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die vraag of Gerrit Viljoen – as hy nie siek geword het nie – Pik Botha, of wie ook al, in 1994 ‘n beter “deal” vir witmense met die ANC sou kon beding het as Roelf Meyer is een van daardie debatspunte wat gedurig opduik.
My Melkbosse vriend Jacko Maree, oud-politikus en betrokkene by die onderhandelinge, spreek die vraag uitvoerig aan in sy nuwe selfpublikasie “Kwessies”* en kom tot die gevolgtrekking – darem nie in soveel woorde nie, maar as ek sy strekking reg verstaan – dat selfs die engel Gabriël maar sou gesukkel het.
Toe die beginsel van groepregte vroeg sneuwel, was FW de Klerk se wigte en teenwigte daarmee heen, betoog hy. Met die aanvaarding van die beginsel van een mens, een stem was dit verby met Doris Day as’t ware. Vir Gerrit Viljoen het dit die einde van die pad beteken. Die geweldige druk waaronder hy verkeer het om namens die Nasionale regering ‘n eensame alleenstryd vir groepregte te voer (geen ander party het dit gesteun nie), het sy tol geëis. Die wyse, ervare man het ineengestort en Roelf Meyer is toe verrassend in sy plek as hoofonderhandelaar aangewys.
Jacko reken die ANC is tot beduidende toegewings gedwing oor kwessies soos ‘n regstaat met ‘n goeie grondwet teenoor die gewone Afrikapatroon waar die parlement die hoogste gesag is en die kapitalisme teenoor ‘n sosialistiese diktatuur. Maar daar het die ANC vasgeskop, en die ganse wệreld was aan sy kant. In sy hand was die troewe van die internasionale druk op die regering, die swart getalsoorwig en die gevaar dat die ANC hom tot onbeheerbare straatgeweld sou wend om sy sin te kry.
Die vraag voor die NP was uiters gewigtig: Skop hy die onderhandelinge op, sou hy ‘n revolusie in die gesig staar en afstand doen van die voordele wat wel beding is (regstaat, vrye ekonomie, ens.) By Jacko bestaan geen twyfel nie: “Eerder as om (oor een mens, een stem) toegewings te maak. Sou die ANC oorgeslaan het na volskaalse geweld. Revolusie en anargie sou ons voorland gewees het en ‘n gewelddadige oorname van mag deur die ANC sou onvermydelik gevolg het.”
Hy haal vir Tertius Delport aan wat rug wou styfmaak: “Thank God I didn’t get it my own way …. So maybe, thank God FW didn’t listen to me”.
Oor die verwyt dat FW sonder plan sou onderhandel het – “soos vir ‘n gebruikte motor” beweer een grondwetkenner – skryf hy: “ Die NP was, toe die onderhandelings begin het, beter voorbereid as enige ander party.” Hy noem dat die NP goeie huiswerk gedoen het en ‘n konsepgrondwet opgestel het waaraan ure bestee is.
‘n Ander vraag wat hy behandel , is: Het Ramaphosa vir Roelf ore aangesit? Hy redeneer tot die teendeel. Volgens hom is wel geslaag om “talle suksesvolle buffers” in te bou. Maar hy erken tekortkominge in die grondwet wat al hoe meer “ondeugdelik” word. Hy bespreek ook moontlik uitweë uit huidige ellendes.
Om ingelig saam te gesels, of jy nou hartlik saamstem of ernstig verskil, is “Kwessies” ‘n nuttige uitbreiding tot elkeen se verwysingsraamwerk, en nie net oor die groot politiek nie. Jacko wat lid was van die raad van die Universiteit van Stelenbosch, pak in ‘n ander afdeling die ondergrawing van Afrikaans in Matieland. Hy lig veral die rol uit van die driemanskap Chris Brink, Anton van Niekerk en Edwin Hertzog in die onheuglike geskiedenis, en spaar die roede nie. Uit die binnekring ontvou ‘n verstommende verhaal van taalstroping wat die universiteit en die Afrikaanse taalgemeenskap in die hart gewond het.
* Koop die boek aanlyn vir R300 by jwmaree.co.za
Dec 6, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
‘n Uitsonderlike stukkie koerantgeskiedenis wat ek onlangs weer in Jaap Steyn se biografie “Sonkyker” raaklees, kom uit 1959, die jaar van die “Wonder van Afrikaans”-vierings met landwye taalfeeste wat deur die FAK gereël is op versoek van die Akademie wat daardie jaar 50 jaar oud geword het.
Ook Engelssprekendes het deelgeneem. Op 29 Mei het die plakkaat van die ontslape “Rand Daily Mail” – van alle koerante – gelui: “ Vandag praat ons Afrikaans”. In ‘n berig onder aan sy voorblad het die koerant geskryf: “ Vandag lewer ons bewys dat in hierdie ou jingo-nessie in Mainstraat se wệreld is ons ook Boere.” Die “RDM” se hoofartikel was in Afrikaans, met ‘n Engelse vertaling onderaan. Nou toe nou.
Sulke taal-welwillendheid het darem nie net van een kant gekom nie. Met die sluiting in 1985 van “The Friend”, Engelstalige oggendblad met diep wortels wat deur die Argus Printing and Publishing Company in Bloemfontein uitgegee is, het Die Volksblad hom in ‘n Engelse sub-hoofartikel gegroet.
Na die Engelse gemeenskap is ook uitgereik in ‘n advertensie wat in die laaste uitgawe geplaas is met die boodskap “You still have friends”. Spesiale pogings is aangewend om die Engelse gemeenskap daarna met hul eie blokkiesraaisel, eie strokies en Engelse advertensies te bedien – ‘n uniekheid in Suid-Afrika. Dit is wyd raakgesien en gewaardeer.
Verskoon my dat ek dit onbeskeie hier oprakel, maar ek is nogal trots daarop, soos die “Mail” op sy Afrikaanse buiging trots kon wees.
Nov 30, 2021 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Oud-kollega Danie Krynauw, nou 93, was hoof van Naspers se tydskrifte toe ek in 1992 by die Naspersentrum ingestap het as hoof van koerante. Ons was bure in ‘n kantoor-suite. Ons het een buitedeur na die gang gedeel en het ons onderskeie domeine betree deur die gemeenskaplike kwartiere van ons twee PA’s, Willa Joubert (Danie) en Lizette Hanekom (HvD).
Ek beskryf die ruimtelike opset in detail omdat dit geen geringe rol gespeel het in die gawe verhouding wat tussen die twee bure ontwikkel het nie. Die ligging van my kantoor het aan my terselfdertyd ‘n verkwiklike uitsig gebied op die verkeer na Danie se kantoor, wat ingrypend verskil het van die verkeer na myne. Die meeste van Danie se besoekers was elegante dames uit die tydskrifte-omgewing. Koerantredakteurs en –bestuurders was minder sag op die oog. Maar dit daargelaat. .
Feit is dat die fyn jintelman Danie en ek heelwat van mekaar gesien het. Ons samesyn was vir my ‘n ekstra plesiertjie van my nuwe pos waarin ek aanvanklik bra ontuis was. Trouens, ek was geruime tyd ontuis in die grote Kaap met sy vreemde gesigte.
Op die eerste dag, 1 April 1992 (Gekkedag!), was hy my gasheer op my eerste besoek aan die kafeteria Van Alle Kante met die prentjiemooi uitsig na alle kante. Danie het vir my ‘n ete gekoop en vir die groentjie ‘n broodnodige blitskursus in hoofkantoor-kultuur gegee. Hy het my nogal verras met openhartige uitsprake oor sekere persoonlikhede.
Ja, hy kon nogal brutaal eerlik wees, dié Danie, maar hy het ook die geheim geken om elke mens spesiaal te laat voel. In ‘n sekere sin was hy meer ‘n ou vleier as ‘n bakleier. Mettertyd het ek agtergekom Danie was selde verkeerd in sy oordeel oor mense. Hy kon hulle haarfyn raak takseer – seker een van die redes waarom hy die uitsonderlike Kathleen in Oktober 1989 as bruid gekies het. Sy bederf hom tot vandag toe tot in die aarde, en hy aanbid na meer as 30 jaar jaar nog die grond waarop sy loop.
Meer as een keer het ek in sy kantoor ingewals om oor, noem dit maar, die eienaardige optrede van dié of daardie koerantekollega te skinder. Hy het altyd gereageer met ‘n kenmerkende Krynauw-kwinkslag. Dan lag ons saam in ons moue. Nóg Danie nóg ek had ‘n aptyt vir ‘n opgeblase ego of oordrewe selfbeeld.
Danie was in verskeie opsigte bewonderenswaardig. Ek het sy talent beny om selfs in die uitdagendste omstandighede koel en kalm te bly. Na die uwe se eerste paar direksievergaderings het ek aan hom gebieg hoe ek sidder dat ‘n bepaalde direkteur my (wat geen MBA was nie!) oor geldsake sou vasvra. Sy advies was pront: moet nooit dat hulle agterkom dat jy nie weet nie; ‘n ingeligte raaiskoot is altyd beter as ‘n erkenning van onkunde.
Ek het sy raad een keer op die proef gestel. Later het ek ontdek my raaiskoot was ver van die kol. Dit verklaar seker die verwarde uitdrukkling op die betrokke direkteur se gesig. Hy was ‘n skrander man wat met syfers kon toor en deur kafpraatjies kon sien. Hy was seker maar die jongeling Absalom genadig!
Ná Danie se aftrede het hy soms op die 18de verdieping kom inloer vir ‘n vinnige: “Haai, hoe gaan dit?” In 1997, aan die vooraand van my eie aftrede, was Danie weer op besoek. Ons is na die kafeteria vir koffie en hy het vertel van sy en Kathleen se salige leefwyse: somer op Hermanus, winter in die Laeveld.
‘n Vrugbare saadjie is daardie dag geplant. Kort daarna was die Van Deventers die trotse eienaars van ‘n eiendom in Sabiepark by die Krugerhek, ‘n plekkie wat diep in ons harte gekruip het. Dankie, Danie, jy was vader van die gedagte. Ek onthou altyd in dankbaarheid jou rol as ek by Tarlehoet ‘n vuurtjie aansteek.
Hazyview en Sabiepark is net 40 kilometer uit mekaar. Nog ‘n gesellige Krynauw/Van Deventer-reëling het sedert 1998 ontwikkel. Op besoek aan Sabiepark is die Van Deventers meermale genooi na die Krynauws se spogplek aan die Sabierivier in die manjifieke Kruger Park Lodge, elke deftige vertrek spierwit van A tot Z. Middagetes was op die houtdek onder ‘n grasdak met onweerstaanbare kos en wyn, die gulste gasvryheid en wonderlike natuurskoon.
Wanneer ons die Krynauws na Sabiepark genooi het, moes hulle maar inval by die Van Deventer-patroon van tjops en wors met pap en sheba. Tot hul krediet was hulle altyd galant en vol lof, al was die vleis dalk ‘n raps te gaar.
Die laaste jare is ons besoeke beperk tot Helderberg Village by Somerset-Wes waar hulle al ‘n dosyn jare of wat permanent woon. Sondag het ons die twee weer daar gaan opsoek – nog net so onberispelik stylvol soos altyd. Alles was eksie-perfeksie, ook Kathleen se kos. Dis maar net die jare wat meedoënloos voortmarsjeer, links, regs, links, regs. Danie se verstand is verstommend helder. Op 93 is hy steeds ‘n sjarmante heer. Maar ‘n mens raak broser. Ook my immergroen oud-kollega ontsnap nie.aan die werklikheid nie.
Foto’s: Ek en Danie, Tokkie en Kathleen.
