Sep 15, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Dat die eerste uitgawe van Beeld more, 16v September, presies 49 jaar gelede verskyn het, laat hierdie 82-jarige lid van die span stigters meteens stokoud voel. Hoop maar met die halfeeufees aanstaande jaar sal ek nog hier rond wees om saam in die vreugde te deel. Net vir ingeval dinge anders uitval, sal ek vanaand en more-aand al ‘n premature feesglasie vonkelwyn daarop klink.
Op die hooffoto in hierdie klein collage oor daardie groot dag in my joernalistieke loopbaan staan ons eerste redakteur, Schalk Pienaar, regs. Links is adv. Lang David de Villiers, besturende direkteur van Naspers, en in die middel dr. Phil Weber, voorsitter. ‘n Mens kan sommer sien die drie Naspers-swaargewigte bars van trots op die weerbarstige nuweling wat die koeranttoneel in die noorde later ná ‘n lang en bitter stryd op sy kop sou keer.
Bo links dwaal Pienaar op Sondagaand 15 September laataand deur ‘n verlate verslaggewerskantoor in die lelike ou eerste Beeldgebou in Millerstraat, Doornfontein – nes ‘n verwagtende vader by die geboorte van sy eersteling. Die formidabele redakteur sou helaas net enkele maande in sy veeleisende hou voordat hy weens swak gesondheid die aflosstokkie aan Johannes Grosskopf moes oorhandig.
Die klein fotot’jie regs onder is die Sondagmiddag in die fabriek geneem. Die uwe, eerste nuusredakteur, staan opgewonde en kyk hoe die eerste voorblad gestalte kry. Dit is 49 jaar gelede. Dit voel soos gister.
Die heel eerste uitgawe het verskyn met ‘n scoop. Die Burger se Alf Ries, prins van politieke beriggewers, het daardie oggend met die Boeing uit die Kaap die berig gebring – met komplimente van PW Botha. “Troepe oral op die grens”. Die Suid-Afrikaanse Weermag skud hom reg weens die chaos in Mosambiek ná Portugal se abdikasie. Troepe is oral op strategiese plekke aanwesig. Grense word gepatrolleer.
In Julie 1980 moes ek vir Beeld vaarwel sê om terug te gaan “huis” toe — as redakteur van Die Volksblad waar ek in 1963 my joernalistieke tande begin sny het. Tussen 1974 en 1980 lê ‘n verhaal van fantastiese hoogtepunte. Ongelukkig ook laagtepunte. Maar watter onvergeetlike skof was dit nie.
Ek herhaal vandag graag ‘n woordjie wat ek ‘n keer uit die hart gespreek het en wat al telkens aangehaal is: Dat ek nie weet van enige ander koerant waarin soveel mense soveel liefde gestort het nie.
Sep 14, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Met ‘n dodelike mokerhou maak Jaco Marais op Facebook korte mette van die alewige verwyt dat koerante plaasmoorde afskeep.
Hy reageer op ‘n inskrywing van ene Karin Barnard. Tot haar eer erken sy dadelik en boetvaardig dat sy die kat aan die stert beetgehad het.
Dankie, Jaco. Dankie, Karin, vir die geleentheid wat jy vir Jaco geskep het om die mokerhou te plant.
Sep 11, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Vir naastenby almal wat oud genoeg om te onthou, beteken die datum 11 September ‘n dag van verskrikking soos hulle op geen ander dag in hul leëeftyd beleef het nie. Presies 22 jaar gelede het alle hel in New York losgebars.
Die indrukwekkende tweelingtorings van die Wêreldhandelsentrum aan die voet van Manhattan is in ‘n ongekende tereur-aanval gelyk gemaak met die grond – “Ground Zero” – vliegtuie is links en regs gekaap en sowat 3 000 mense het ‘n wrede dood gesterf. (ook by die Pentagon in Washington en in Pennsilvanie is mense dood.)
Die ondenkbare het inderdaad op 11 September 2001 gebeur. In my herinneringe is ook iets van veel-veel geringer omvang: ‘n aand in Boston saam met Nieman-vriende. Ons gesels oor my land, Suid-Afrika, en die oplaaiende spanning oor sy beleid van “afsonderlike ontwikkeling” – “apart-hate”, soos hulle dit uitdruk.
“Julle Amerikaners moet Suid-Afrika ophou druk,” waarsku ek in ‘n oomblik van bravade.
“Maar julle kan ons tog niks doen nie,” se Rod Decker, ‘n mormoon van Salt Lake City, Utah.
“Moenie so seker wees nie. Ons sit eenvoudig ‘n bom in een van SAL se Boeings en gooi hom op New York.”
Ek wonder of Decker en die ander ook op elke 11 September daardie lighartige, ligsinnige opmerking onthou.
Sep 2, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Ongetwyfeld die Volksbladman van my era wat sy arendsvlerke die wydste gesprei het, was Pieter Cronjé wat ‘n gerekende internasionale kommunikasiekenner en –bestuurder geword het. By verskeie internasionale konferensies en werkswinkels oor die aanbied van groot byeenkomste en benutting van prima-sakegeleenthede was hy in ‘n sleutelrol. Hy was ook ‘n gasspreker van faam.
Pieter is vanoggend in sy middel 70’s by sy huis op Stellenbosch rustig aan kanker oorlede, omring deur sy geliefdes, sy honde en al die mooi dinge waaraan hy ‘n vreugde had. Dat die dood op pad was, het hy filosofies aanvaar.
Die begaafde beurshouer van Die Volksblad het in die 70’s tot tot politieke beriggewer en Londense verteenwoordiger van Naspers se koerante gevorder. Daarna was sy dekadelange betrokkenheid by die Sokker-Wêreldbekertoernooi van 2010 in Suid-Afrika een van vele hoogtepunte in ‘n glansryke loopbaan. Sy rol om dit as ongekende internasionale bemarkingsgeleentheid te ontgin, was enorm.
FIFA het hom daarna na Brasilië genooi om Suid-Afrika se ondervinding met hul gasheerstede en Wêreldbeker-organisasies vir 2014 te deel. Hy het ‘n handleiding vir FIFA hieroor geskryf. Reise na St. Petersburg, Moskou, Kazan en Saransk in Rusland het gevolg voor Rusland se Wêreldbeker in 2018.
Pieter was voorheen die eerste kommunikasiedirekteur van die Kaapse metro. Hy was ook by Shell waar hy by die instelling van loodvrye brandstof in Suid-Afrika betrokke was. Daar moes hy boikotte en betogings teen Shell hanteer. As kommunikasiehoof en later handelsmerkbestuurder by Sanlam het hy die eerste demutualiserings- en noteringsproses van ‘n onderlinge versekeringsmaatskappy help loods.
By al sy ander ysters in die vuur was Pieter boonop bydraende skrywer vir ‘n paar boeke, het self een gepubliseer oor die lugvaartkunswerke van sy vriend wyle Tiro Vorster en was redakteur van ‘n boek oor ‘n bekende wynplaas se geskiedenis van 327 jaar. Verder het hy, op sy eie of as deel van ‘n span, banke, kleinhandelmaatskappye, sport, landbou en professionele ondernemings, die onderwys en verdienstelike nieregeringsorganisasie geadviseer.
Sy spesiale belangstellings het ingesluit krygstuig, veral vliegtuie, musiek, hengel, fotografie en motorsport. Hy was in die 70’s geag as ’n soort Chet Atkins van die koerantwese. By partytjies waar ons Mnr. Kitaar op sy Honda 750 cc Supersport-motorfiets met sy eie kitaar om sy nek opgedaag het, het die samesang uit volle bors gou op dreef gekom. ’n Ander talent was nabootsing. Piet Koornhof self kon nie meer soos Piet Koornof klink nie.
Agterop sy Honda 750 cc Supersport het hy tot stomme verbasing van sy kollegas een aand vir Oom Bart Zaaiman, besadigde Volksblad-redakteur van die 70’s, ‘n geleentheid gegee. Hy het betaamlik stadig gery, maar die baas het hom twee keer koggelend gevra of die fiets dan nie vinniger kan ry nie. Hy het toe die perde teuels gegee en Oom Bart het komkommerkoel afgeklim. Die petalje het hy graag met plesier oorvertel.
Of ‘n bekwamer, talentvoller, veelsydiger mens ooit by Voortrekkerstraat 79 se deure ingestap het, is twyfelagtig. Daarby het hy met sy waardigheid, beskaafdheid, goeie maniere en humor groot waarde tot hegte vriendskappe met kollegas en andere gevoeg. Oor sy heengegaan word vandag gewis oor ‘n wye spektrum getreur.
Aug 31, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Sestig jaar gelede, in 1963, was die opspraakwekkendste wêreldnuus die sluipmoord op pres. John F. Kennedy van Amerika in Dallas, Texas. Beatlemania het oor die wêreld heen geswiep met die verskyning van die debuutalbum van daardie Liverpoolse mopkoppe, Please Please Me. Die drukknoppie-telefoon is gebore. Ook poskodes, die sogenaamde Zip-kode
In die mikrowêreld van die gesin Van Deventer – toe nog onbekend aan mekaar – het dinge geroer. Hennie het by Die Volksblad in Bloemfontein ingeval as verslaggewer. Tokkie het op Bultfontein matriek geskryf, kort nadat die dorp elektrisiteit en spoeltoilette gekry het.
Dis die baken van my vrou se buitengewoon hegte matriekklas wat die kapstok vir hierdie skrywe verskaf. Op 6 en 7 Oktober vier die klas sy matriekjaar ses dekades gelede. Ons ruk op Bultfontein toe vir die okkasie.
‘n Koerantknipsel uit Die Volksblad in daardie jaar (foto hierby) bring ‘n glimlaggie. Tokkie, wat die A’s behoorlik inryg as pianis, is ook lid van Bultfontein se volkspelegroep wat ‘n A op Bloemfontein se Kunswedstryd verwerf het – die enigste plattelandse skool wat dit daardie jaar kon regkry.
‘n Skoolseun van Grey met ondernemingsgees – ‘n latere geneesheer – skryf toe vir die geamuseerde skoolhoof op Bultfontein hy wil graag die naam van die donkerkoppie heel links weet en ook waar hy met haar in aanraking kan kom. “U daadwerklike optrede sal waardeer word.”
Gelukkig was die skoolhoof ‘n verstandige man. Anders was ek dalk my latere vrou kwyt. Op die foto bo is sy in haar klassieke wit volkspelerok. ‘n Treffende prentjie, meen ek. Verstaan dat die ou so been-af geraak het.
’n Verdere terugblik op die jaar lewer allerlei wetenswaardighede op. Premier Harold McMillan van Brittanje bedank onder meer na die slepende Profumoskandaal (die fraaie foonsnol Christine Keeler, onthou). Die Groot Treinroof vind plaas in Engeland; ₤2.5 miljoen verdwyn. Martin Luther King Jr lewer sy “I have a dream”-toespraak in Washington DC in die VSA . Kenia word onafhanklik. Die Organisasie vir Afrika-eenheid (OAE) word gestig. Huisgenoot verskyn die eerste keer in kleur.
Geboortes van 1963 sluit in Garri Kasparof, Russiese skaakmeester. Johnny Depp, Amerikaanse akteur, rolprentvervaardiger en en musikant. TB Joshua, Nigeriese TV-evangelis, Damon Galgut, Suid-Afrikaanse skrywer en Bookerprys-wenner, rugbyman Jake White en skrywer-joernalis Dana Snyman.
Onder die sterftes is Sailor Malan, SA vegvlieënier, Edith Piaf, Franse sangeres, Aldous Huxley, Engels-Amerikaanse skrywer en digter, en Henry Fagan, SA skrywer, politikus, regter en joernalis.
Voorste rolprent is Cleopatra (sterre: Elizabeth Taylor, Rex Harrison en Richard Burton) met How the West was won kort op sy hakke. In Suid-Afrika maak Emil Nofal se Kimberley Jim sy buiging met die Amerikaanse sanger Jim Reeves en Madeleine Usher.
Die Singing Nun se liedjie Dominique is ‘n treffer: Dominique, nique, nique, over the land he plods / And sings a little song/ Never asking for reward / He just talks about the Lord /He just talks about the Lord. Die groep The Beach Boys se gewildheid styg snel.
Groep Twee (Gert van Tonder en Sias Reinecke) tree na vore as Afrikaanse sangpaar. Elsa Joubert trek sterk in letterkundekringe aandag met haar boek Ons wag op die kaptein (later voorgeskryf). Mej. Suid-Afrika is ‘n mooi Boeremeisie Louise Crous (sonder ’n e aan die einde) – sy trek nogal op die beeldskone Liz Taylor.
Die begeerlike Chevrolet Corvette Stingray is die Motor van die Jaar. Die beste weeldemotor is die Buick Riviera, die beste weelde-sportnuts die Jeep Wagoneer en die beste ryding vir ‘n gesin die Chevrolet Impala. In Suid-Afrika is die Cortina (self een gery van 1964 tot 1966) baie gewild. Die Borgward is ‘n motor vir fynproewers.
Die sogenaamde “Young look” tref die modewêreld soos ’n storm. Meisies dra kniehoogte-rompies, moulose rokke, laer hakke en natuurlike kort kapsels. (Vir mans is die safaripak bobaas!)
Aan die sportfront deel die Wallabies van John Thornett die toetsreeks met die Springbokke twee elk. Ken Catchpole is een van die sterre. Sportman van die Jaar is die legendariese Gary Player wat die trofee ‘n weergalose agt keer verower het.
(Terloops, niemand het darem seker vergeet nie dat dr. HF Verwoerd die eerste minister was en CR Swart die staatspresident.)
Aug 28, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Sport-misoes van die jaar 2023 moet die inploffing van SA atletiek in Boedapest wees. Altesaam 66 lande neem deel. Suid-Afrika eindig op nommer 65 -‘n kortkop voor die houtlepelwenner, Eritrea. Beste vertoning is Wayde van Niekerk se teleurstellende sewende plek in die eindronde van die 400 meter. ‘n Aflosstokkie word laat val. ‘n Naelloper word gediskwalifiseer. In die marathon maak ons beste 51ste klaar. Een kom heel laaste onder die atlete wat die wedloop voltooi.
So loop die grafiek onstuitbaar afwaarts sedert 2017 toe ons die laaste keer medaljes kon inpalm. Wat skort? Ek is maar ‘n leek en het nie antwoorde nie. My indruk, vir wat dit werd is, is dat atletiek ‘n aspoestersport geword het.
Ek onthou nog hoe ek as student in die 60’s gereeld na Pilditch in Pretoria toe is om atletiek te kyk, hoe ek selfs Stellenbosch toe is om Tukkies by ‘n Dalrymple te ondersteun (die dae van Sep Serfontein), ek onthou prestige-byeenkomste soos op Tweede Kersdag in die Paarl en opwindende uurbyeenkomste in Bloemfontein, Pretoria, Stellenbosch en elders.
Ek onthou die name van ritse kampioene, wenners van goue medaljes by Olimpiese Speles, soos Esther Brand en ander uitblinkers. Ek onthou die nasionale tranedal oor Gert Potgieter se motorongeluk op die vooraand van ‘n winkende triomf. Ek onthou die era van Fanie Van Zyl, Dickey Broberg, Danie Malan en March Fiascanaro. Ek onthou kaalvoet-skoolmeisie Zola Budd.
Ek onthou toe atletiek ‘n topsport was en die beste atlete nasionale helde. Maar iets het die wiele laat afval. In koerante lees ek meer van Banyana Banyana as van atletiek. Op ons TV brul Max Verstappern se F1-renmotor elke naweek terwyl jy vergeefs na ‘n bietjie atletiek smag.
Is ek maar net in ‘n mismoedige bui of behoort atletiekglorie in SA ook tot die verlede? Kan dit reggeruk word of nie? Wat dink die kenners?
