Dec 4, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Wanneer die laaste koerante uitgespoeg is, als netjies in plek en presies gevou, en die reuse-rolperse kreunend tot stilstand knars – Beeld se rolpers in die nag van 19 / 20 Desember en Rapport s’n in die nag van 21 / 22 Desember – is twee indrukwekkende eras vir altyd verby.
Albei die gerespekteerde titels woel en werskaf al langer as ‘n halfeeu op die Afrikaanse werf. Hul wortels het diep in miljoene se leefwêreld ingedring. Geen vertakking van die samelewing kan hoop om onaangeraak te bly nie.
Tot siens, Volksblad.
By die dood van groot geeste van die woord soos Breyten Breytenbach, Hans du Plessis, Braam de Vries en Martie Retief so kort op mekaar se hakke behels hul verdwyning net nog ‘n luik in die Huis van Afrikaans wat finaal toegetrek word.
Oor die verlies vir taal, kultuur, ‘n goed ingeligte openbare mening en wat nie al nie is derduisende woorde gepraat en geskryf. Die onderwerp laat ek dus in hierdie skrywe links. Oor hoe diep dit my persoonlik raak – en hoekom so – het ek tog maar nog ‘n vir-oulaas-woord op die hart. Die woord is dalk te lank, te biografies, te egosentries, te wat ookal. Maar dis die reine waarheid en dit soek ‘n uitlaatklep.
Die voorloper in die aftakelingsproses was natuurlik Volksblad (voorheen Die Volksblad). Die koerant waar ek 12 jaar ‘n verknogte redakteur was en nog 12 jaar ander poste beklee het, het reeds vier jaar gelede as papierkoerant verdwyn en die digitale weg ingeslaan. Die verslaenheid, hartseer en pyn wat ek by daardie skeiding ervaar het, was intens. Nou, verdwyn hy selfs as PDF.
Met Beeld was die verbintenis korter en in die geval van Rapport ook minder regstreeks. Met hulle het ek nietemin ook heelwat sakke sout verslind. Die pyn tref nie net opnuut nie, maar ook wyer.
Beeld se buiging op 16 September 1974 en die wel en wee van sy vestigingsjare het ek as nuusredakteur en later assistent-redakteur op ‘n binnebaan meegemaak. Ná ‘n ietwat stadige begin weens diverse faktore het hy mettertyd die noordelike koerantmark volledig verower.
In 1983 het hy die enigste Afrikaanse dagblad in Johannesburg geraak; nie lank daarna nie in die ganse noorde. Hy styg uit tot die grootste Afrikaanse dagblad in die land en word mettertyd in vyf provinsies versprei: Gauteng, Mpumalanga, Noordwes, Limpopo en die Vrystaat.
Rapport swaai al van 1970 af die septer in die Afrikaanse Sondagmark. Van sy stigting in 1970 tot in 1974 het ek gereeld Saterdagaande in Bloemfontein as huursoldaat gewerk.
Sy opmars ná die aanvanklik ongemaklike, politiek-geïnspireerde samesmelting van die Nasionale Pers se Die Beeld en Afrikaanse Pers Beperk (later Perskor) se Dagbreek – ’n samesmyting, het die vermaarde redakteur Schalk Pienaar die geriefshuwelik genoem – was vinnig en dramaties.
In ‘n korte vier jaar behaal Rapport in 1974 – stigtingsjaar van Beeld – ‘n sirkulasie-hoogtepunt van 500 000; die eerste (en seker ook laaste?) Suid-Afrikaanse publikasie wat dit regkry.
Beeld 50.
My eie rol by Beeld begin op 11 Februarie 1974 met ‘n klein aankondiging in die bestaande dagblaaie. Drie maande later was die eerste nuusredakteur, tot barstens ingenome, sak en pak in Johannesburg. Huis was verkoop en gade, Tokkie, swanger met ons tweede kind, was swerwend tussen vriende.
In Junie reeds begin ‘n tweemanspan in die Old Arcadegebou in Markstraat (nou Albertina Sisulustraat) in die middestad om, soos Pienaar dit in sy rubriek in die eerste uitgawe elegant gestel het, “sake voltyds te organiseer”. Die aanvoerder was Johannes Grosskopf (redakteur) met my as adjudant.
Ons moes aan die werk spring om ‘n redaksie bymekaar te kry, ‘n aksieprogram op te stel, strategie uit te werk en ‘n duisternis ander voorbereidsels te tref. Die opwindende taak is naweke by die Grosskopf-huis in Linden oor ‘n glasie rooiwyn of twee voortgesit. Ons het Beeld geëet, geslaap … en gedrink.
Watter dinamiese werkplek saam met skitterende kollegas het Beeld nie geword nie. Die joernalistieke omgewing was energiek en opwindend.
Beeld en nuus was van die eerste dag af sinoniem. Of dit nou die Soweto-onluste was of die Inligtingskandaal, die raaiselagtige moord op die NP-kandidaat in Springs, dr. Robert Smit, en sy vrou, Cora-Jeanne, of ’n ongekunstelde Tukkie-meisie, Anneline Kriel, wat Mej. Wêreld word, die eerste Beeld-span sou berge versit om die storie te kry. As hulle hom het, sou hulle in eie idioom die “skouers oopmaak”.
Die herinneringe aan daardie skof is van die beste van my lang loopbaan by die Nasionale Pers – die maatskappy wat my in 1957 – amper sewe dekades gelede – ‘n beurs gegee het om my as joernalis te bekwaam.
My leermeesters by Beeld was van die deurwinterdste koerantmense van hul tyd. Niks maar niks sou my beter kon toerus nie as daardie uitdagende vestigingsjare vir die uitdagings wat die redakteurskap van Die Volksblad my in die politiek onstuimige 80s sou bied. Dit glo ek vas.
Soos sy voorganger Die Beeld, is Rapport jare lank in Johannesburg, Bloemfontein en Kaapstad gedruk. By die twee “buiteposte” moes voordat die rolpers kon draai eers omvangryke redaksionele en tegniese afronding gedoen word. Groterige spanne huursoldate van Die Burger en Die Volksblad moes volgens (soms bra ingewikkelde) voorskrifte uit Johannesburg die koerant saamstel.
Ek was van die Die Beeld-dae af in 60’s ‘n gereelde medewerker in die Bloemfonteinse satellietkantoor, meesal in die hoofsubredakteur se stoel. Dit beteken dat alle foto’s, berigte en opdragte vir die Bloemfonteinse uitgawe deur my hande moes gaan. So is ek in die Sondagkoerante se werkinge ingesleur en het ‘n hegte band ontstaan wat tot vandag duur.
Vir Rapport het hierdie 83-jarige steeds ‘n buitengewoon sagte plekkie in die hart. Om periodiek ‘n artikel tot die vlagskip-bylae Weekliks by te dra, ag ek as ‘n baie spesiale voorreg. Sondae sonder hom saam met my oggendkoffie is byna ondenkbaar.
Die verbintenis met Beeld en Rapport bied uit eie reg ‘n goeie rede waarom hul lot my gemoed so beroer, meen ek. Dit is egter nie die enigste rede nie. Trouens, daardie tien jaar verdwerg teenoor die somtotaal van plus-minus 75 jaar van my pad met koerante (leeftyd met koerante) – dalk die een of ander rekord?
Reeds in die 40’s het ek in Kimberley Die Volksblad leer ken. Aan oupa Herklaas Visser se voete by sy wiegstoel in die hoek van die eetkamer by Diagonalstraat 10 het ek as sesjarige elke uitgawe, plat op my maag uitgestrek, van hoek tot kant deurgeblaai en hier en daar stukkies “gelees”.
In 1952 is die band geformaliseer. My ouers het hulle op Klerksdorp gevestig, en ek is koshuis toe op Potchefstroom om aan die Hoër Volkskool Latyn te neem ten einde advokaat te word. Maar in 1957 word ek die eerste leerlingredakteur van Volkies se jaarblad. Die koeël was deur die kerk. Ná die voorsmakie is alle advokaatdrome terstond begrawe.
Ma lees in Die Volksblad – wat pas ’n kantoor op Klerksdorp oopgemaak het – ’n brokkie raak oor beurse vir voornemende joernaliste. Ek doen aansoek, kry een en is daarmee na die Universiteit van Pretoria vir ’n algemene BA (later ‘n paar regsvakke by). Dit was voor die tyd van kommunikasiekunde en departemente van joernalistiek.
In Desember 1958 – ’n hele 62 jaar gelede – het ek as 17-jarige beurshouer met my koffertjie van Klerksdorp na Bloemfontein geryloop vir my eerste proesel vakansiewerk in Voortrekkerstraat 79 (vandag Nelson Mandelarylaan). Een van my herinneringe is die kennismaking op wyle Wiets Beukes, assistent-redakteur, se draaitafel in ons gemeenskaplike losieshuis met die Largo-gedeelte van Antonín Dvořák se Nuwe Wêreldsimfonie.
Die simboliek het my eers ná jare getref. Met daardie eerste wankelende tree in die werklike joernalistiek is inderdaad vir my ’n gans nuwe wêreld ontsluit.
In 1961 word ek redakteur van Die Perdeby, Tukkies se studenteweekblad (sowat enigste koerant op my pad wat – nou as PDBY – in gedrukte vorm voortbestaan!) Ek word toe al as so gesout geag dat ek die somervakansie op my eentjie in Welkom aflos toe die Goudveldse verteenwoordiger met langverlof gaan.
My formele toetrede tot die “nuwe wêreld” is in 1963 as verslaggewer. Ek word parlementêre verslaggewer, hoofsubredakteur en nuusredakteur voor die verplasing na Johannesburg in 1974. (As parlementêre verslaggewer het ek die Verwoerd-era as’ t ware in die voorste ry beleef en as jong hoofsubredakteur moes ek die moord op dr. H.F. Verwoerd op 6 September 1966 hanteer. ‘n Groter nuus-“storie” het nie in my dae oor my lessenaar gekom nie. )
In die ses jaar by Beeld vorder ek tot ajunk-redakteur en word ‘n droom bewaarheid toe ek in 1976 ‘n Niemangenoot word. Dit loop uit op ‘n verrykende sabbatsjaar saam met veral Amerikaanse maar ook ’n paar ander buitelandse joernaliste aan die Harvard-universiteit in Cambridge, Massachusetts.
Van 1980 tot 1992 sit ek by Die Volksblad in die redakteurstoel – by dieselfde lessenaar van Birmaanse kiaat waarby dr. A.J. R van Rhijn gesit het toe ek en oupa Herklaas in die 40’s in Kimberley al lief vir Die Volksblad was. Dr. Van Rhijn was redakteur van 1925 tot 1948. Sy 23 jaar was die langste skof in die pos, met my 12 jaar die naasmeeste.
In 1992 skuif ek Kaap toe as uitvoerende hoof: koerante. Dit is weg van redaksionele vuur; dit verskaf tog wel ‘n verruimde koeranterol met eers net die dagblaaie, maar later ook Rapport en die nuwe aanwins, City Press, in my portefeulje. Selfs koerantekwessies oor maatskappygrense (en landsgrense!) kom op my tafel weens betrokkenheid by bedryfsorganisasies soos Printmedia SA (eers NPU) en die World Association of Newspaper Publishers (FIEJ).
e hoof: koerante. Dit is weg van redaksionele vuur; dit verskaf tog wel ‘n verruimde koeranterol met eers net die dagblaaie, maar later ook Rapport en die nuwe aanwins, City Press, in my portefeulje. Selfs koerantekwessies oor maatskappygrense (en landsgrense!) kom op my tafel weens betrokkenheid by bedryfsorganisasies soos Printmedia SA (eers NPU) en die World Association of Newspaper Publishers (FIEJ).
Amper 40 jaar nadat ek in 1958 as 17-jarige beurshouer by Die Volksblad in Bloemfontein ingestap het, trek ek einde 1997 op ouderdom 56 in die Perssentrum in die Heerengracht, Kaapstad, my kantoordeur vir oulaas agter my toe. Saam met my gaan die Phil Weberprys, Naspers se hoogste bekroning. My geesdrif (vir koerante) en elke fase van my loopbaan word in die commenatio beklemtoon.
Ja werklik, nooit in daardie amper 40 jaar het daardie “nuwe wereld” my verveel of het ek ooit aan my loopbaankeuse getwyfel nie.
Trouens, so verweef is koerante met die vesel van my DNA dat ek afgesit het na die WAT (Woordeboek van die Afrikaanse Taal) op Stellenbosch toe om die woord “koerant” te koop. Dit is my eksklusiewe woord in die WAT en is veelseggend van my holistiese passie vir die koerant as entiteit.
Elke element het tot my loopbaangenot bygedra: mense, kollegas, spertye, en veral daardie eerste tintelende aanraking elke dag met die kraakvars produk, hetsy oor jou “scoop” op die voorblad, jou rol as sub, jou hoofartikel … of sommer net as leser in jou katel met die eerste koppie koffie langs jou. (Ek borg darem ook die woord “joernalis” nie-eksklusief. Dit is my klein hulde aan daardie spesiale spesie van “salaried eccentrics” (lord Thomson van Fleet se raak beskrywing) wat hul brood in my tyd by koerante – dubbel en dwars – verdien het.)
Dis dan my storie. Oordryf ek dalk die persoonlike rou, soos selfs uit welmenende kollegiale king al gesuggereer is? Die slotwoorde van Uys Krige se gedig Ken jy die see kom by my op: “Dan sê jy nog, Meneer, die vis is duur?” Dit onlok ‘n bittersoet glimlag.
Nov 29, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Volksblad-veterane op ons stoeptrappies.
Heil die leser.
Vrolikheid en verdriet het mekaar afgewissel in ‘n gebeurtenisvolle 2024 vir die Van Deventers.
In die jaar het ons feesgevier, nog vaarte onderneem, ‘n verkiesing beleef wat onverwags tot ‘n regering van nasionale eenheid gelei het en is ‘n fliek as’ t ware by ons voorstoep geskiet.
Ons is verdrietig gestem oor die kreeftegang van koerante. Vir staatmaker-papierkoerante beteken Desember ‘n hartseer-vaarwel. Die leemte gaan groot wees. Vriende wat ons vooruit is, sluit in studentemaats Cas Jacobs en Frits Gaum, Hans du Plessis met wie ons paaie heuglik in Amerika gekruis het, Bloemfonteinse kameraad Colin Hickling en matriekmaat Van Aardt du Preez. Probus het ‘n egpaar verloor: Johan en Duba van der Walt.
Ek en Ton Voloo vier Beeld 50.
In Augustus het ons die bekoorlike dorpie Kaapschehoop in Mpumalanga geniet met die bekendstelling van die Beeld 50 boek. Die koerant se halfeeu (tegelyk eerste en laaste) is op ‘n luisterryke Natsteen (unieke koerantpartytjie) by die Nagkantoorkroeg gevier. Vir die eerste nuusredakteur was die emosionele impak groot.
In November was ons bevoorreg om ‘n 40-stuks Volksblad-kollegas vir ‘n nostalgiese spitbraai op Melkbos te huisves. In die feestelike reünie was verskeie klein reünietjies opgesluit: studentemaats, woonstelmaats, lede van die of daardie spesialisredaksie, lede van die of daardie buitekantoor en – omdat in die geledere voorste skrywers is – kollegas wat saam die of daardie boekebekendstelling bygewoon het. Selfs ook heelparty lede van die “Has Beens”en “Never Beens” wat in die 80’s in ‘n onstuimige krieketwedstryd tussen ouer en jonger redaksielede kragte gemeet het.
Tokkie op die dek van die QM II.
Oudste veterane was Herman le Roux, al die pad van Centurion af, Wilhelm Jordaan, Johan van Wyk, die “Oom” van Stop, Willie Kühn, woonstelmaat in Bloemfontein, en Pierre van Manen.
In Februarie is ons met ons gunstelingskip, Cunard se Queen Mary II, van Kaapstad na Mauritius. In Maart is ons met die MSC Splendida na Walvisbaai. Ons het gedink dis vir oulaas. Dit was nie. In Maart is ons op pad Singapoer toe vir ‘n terugvaart na Kaapstad op Cunard se splinternuwe Queen Anne. Hoop maar die kragte hou.
Sabiepark is darem nie afgeskeep nie – ons was twee keer daar; in die winter amper vir die tradisionele drie maande soos in die eerste jare. Het o.m. ‘n spogfoto in Beeld van ’n swartkop-wielewaal by ‘n aalwyn in blom opgelewer,
HvD se swartkopwielewaal.
Rondom die afskeid van die papierkoerant en die pdf’s was daar heelwat hartseer – ook aksie.’n Sterk afwysende brief is deur 14 oorlewende koerantredakteurs aan Media24 se direksie gerig. Dit is ’n brief van historiese betekenis – die eerste keer sedert die ontstaan van die Pers in 1915 dat kragte so eendragtig saamgesnoer is.
Dit was nie heeltemal vergeefs nie. Weens die kollektiewe optrede van die redakteurs – asook druk uit ander oorde – het Media24 die aflegging van 66 redaksielede opgeskort. So is die geleentheid vir oorlewing van handelsmerke met hul eie landingsblaaie op Netwerk24 geskep.
Die koeranteverwikkelinge en ander onderwerpe het HvD druk aan die skryf gehou: hope atikels en nog meer briewe in Rapport, By, die dagblaaie en die tydskrif Plus 50, asook op Litnet Op www.hennievandeventer.co.za volg vars blogs kort op mekaar se hakke.
Ag nee, Koos .
Die vermeldenswaardigste bydrae is waarskynlik ‘n repliek in Rapport op ‘n Koos Bekker–artikel onder die opskrif: “Ag nee, Koos – te veel word verswyg”. Die stuk, soos gepubliseer, noem ek die Topolino-weergawe omdat dit in ‘n koue hoekie op die stoep van ‘n toe pizzaplek op Hazyview gepleeg is met ‘n kolonie katte as geselskap. Die plek se naam is Portolino.
Aan die boekefront was daar ‘n hoofstuk oor Sabiepark se kameelperde in Protea Boekhuis se bundel Hierdie land waarin 55 skrywers vertel wat hulle van Suid-Afrika bekoor of aangryp. Die kameelperdstorie is deur Nic de Jager op RSG voorgelees.
Aan die einde van die jaar het ‘n informele selfpublikasie, Water wat verby is, met ‘n beperkte oplaag die lig gesien. Die herinnerings van ‘n vol lewe borrel steeds uit.
‘n Kawolt van ‘n ander wêreld was dit toe internasionale fliekmakers op ons stukkie aarde toegesak het om ‘n aksierolprent te vervaardig. Op ons drumpel as’t ware: op die parkeerterrein hier neffens ons onder in Strandstraat. Twee helikopters en ‘n hommeltuig was gedurig in die lug. Hou maar dop vir die fliek Huntington met Glen Powell en Margaret Qualley. Dalk sien julle ons op die stoep staan en waai
’n Verbluffende wielesiklus is in September voltooi: van ‘n treppie (perdekarretjie) tot ‘n ten volle elektriese spogmotor. Met die treppie het Oom Danie du Plessis HvD as vyfjarige en sy weduweema, Baby, in die 40’s op Kaallaagte kom haal as hulle met die Oranje-Snel uit Kimberley aankom om te kuier. Met die elektriese kar het die 83-jarige (amper 84) kennis gemaak toe Johannes Moses van Naspers hom in Kusweg, Melkbos, vir ’n kort plesierrit met ‘n Volvo XC40 geneem het.
Die ou man het hom verwonder aan al die knoppies en nuwerwetsighede, die afwesigheid van ‘n enjin en die blitsige versnelling toe Johannes so effens vetgee. Van die perdekar (1946) tot die ossewa (in 1948 op ‘n plaas buite Kimberley) tot haas elke denkbare voertuig van die volgende sewe dekades plus is nou op sy lys.
Ja, die jare stapel op. Genadiglik raak die bulte nog nie te steil nie. TvD se hartpasaangeër verrig nou al twee jaar goeie en betroubare werk.
Dit woel op “Ons Plasie”.
Met die kinders is – by die uitdagings – ook veel wat positief is. Die Van Deventers se “boerdery”op die “plasie” aan die Grobbelaarsrivier op Oudtshoorn vorder fluks – daar is al ses skape – en Migael (nou al 18) tree na vore as hoenderboer wat heel wyd eiers lewer, ook aan die padstal Spensgoed.
Die eiers kom in allerlei kleure: groen, blou en pienkerig. Die henne wat hulle produseer, heet heel gepas Easter Eggers and Black Copper Marans. Hope olywe (van elders) word onder ‘n “Ons Plasie”-etiket gebottel.
Met toenemende onafhanklikheid trap Migael ook sy driewielfiets om op Prins te gaan perdry. Die Klein-Karoo is goed vir die gesin. Ons kuier oor Kersfees daar en sien uit om al die aktiwitete waar te neem.
Die Claassense is langasems soos min. Thomas (‘n tweedejaar in Eendrag op Stellenbosch) het pas die veeleisende UTCT (Ultra Trail Cape Town) aangedurf. Jy klim amper 2 000 oor 35 kilometer teen Tafelberg en Duiwelspiek. Broer Jacob (‘n inwoner van die buurkoshuis Helshoogte) het vroeër die 21 km-marathon by die Two Oceans kafgedraf, feitlik dag en datum ‘n jaar nadat Thomas dieselfe medalje om sy nek kon hang. Marisa spog met haar eie marathon-medalje.
Langasems van Welgemoed.
Brent en Christopher doen weer hul ding in die saal. Hulle is rondom die Skiereiland in die Kaapse fietstoer – al die tweede keer. Christopher ontpop hom al hoe meer as kranige bergfietsryer wat aan nasionale kompetisies deelneem.
Tussen ons: die verste wat die ou patriarg ooit gehardloop het, was ‘n 880 in 1957. Het dit as erg veeleisend en uitputtend ervaar!
Met die allerbeste Kers- en Nuwejaarswense.
Hennie en Tokkie van Deventer
Desember 2024
Nov 24, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Elke reünie van wie of wat ookal omsluit verskeie klein reünietjies van kleiner, intiemer groepies in die groter groep. By die Volksblad se Melkbos- reünie was verskeie sulke klein reünietjies: studentemaats, woonstelmaats, lede van die of daardie spesialisredaksie, lede van die of daardie buitekantoor en – omdat in die geledere voorste skrywers is – kollegas wat saam die of daardie boekebekendstelling bygewoon het.
Een reünietjie het veral vir pret én omstredenheid gesorg: van heelparty spelers wat in die 80’s betrokke was in ‘n interne krieketwedstryd wat vir kwaai vuurwerk gesorg het. Sesse het gereën soos wanneer Springbok Heinrich Klaasen die dag in ‘n T20 op dreef is. Onstuimigheid is veroorsaak oor ‘n element van die kookwater-kolfwerk wat enersyds as poets gesien is, maar andersyds as diaboliese taktiek.
Die spanne wat mekaar daardie middag op die Polisieveld in Parkweg, Bloemfontein, aangedurf het, het onderskeidelik bestaan uit ouer, meer senior redaksielede en jonger, meer junior redaksielede. Willie Kuhn het vir hulle die name uitgedink van “Has beens” en “Never Beens” (verskoon tog maar die Engels; eintlik was ons nogal gesteld op taalsuiwerheid).
Rudie van Rensburg – einste van o.a. Hans-faam – bring toe sy “nefie” saam om die “Never Beens” se ”span vol te maak”. Dis toe die “nefie” wat minagtend lostrek en veral die stadige balle van gewrigsdraaiers Hennie van Deventer (redakteur) en Herman le Roux (sportredakteur) met min ontsag behandel. Dit was ‘n hele kakofonie soos die balle die polisiekantoor se sinkdak tref.
Van Deventer en Le Roux stem oor vele dinge saam, maar verskil hemelsbreed oor wie se boulwerk die ergste verinneweer is. Goed, kom ons sê dan maar vredesonthalwe dit was myne. Ek aanvaar ook geredelik Herman het die meeste lopies vir ons span aangeteken, hoewel ek my eie kolfbeurt onrhou as een wat nie te versmaai was nie. Een ding wat ek my nie sal laat wysmaak of toegee nie, is dat ek die een is wat die kwaadste was toe “nefie” se identiteit halfpad deur sy verwoestende kolfbeurt uitlek.
Le Roux, ‘n gemoedelike man, was propperlies woedend. So kwaad het ek hom nooit tevore en ook nooit daarna gesien nie. Darem met goeie rede, sal ek vir hom in die bresse tree. Want sien, “nefie” se naam is toe Johan van Heerden, Vrystaatse krieketspeler en huidige krieketbaas. Vreemd soos dit kan klink, het niemand hom aanvanklik onder sy kriekethoed herken nie. Rudie van Rensburg het ons behoorlik met slap pap in ’n wip gevang.
Dit was 40 jaar gelede. Die wonde het genees en gemoedere het afgekoel. Maar wou-wou ek my nie vererg nie toe ek die blerrie onboetvaardige Rudie se kommentaar van Woensdag te hore kom. “Pleks dat hulle dankbaar was dat die “nefie” nie eens geboul het nie,” het hy glo met ‘n grynslag teenoor ander kollegas opgemerk toe hulle die epiese kragmeting – en die emosies daaromheen – oor ‘n glasie in herinnering roep.
Foto: Hennie van Deventer en Herman le Roux poseer mak soos lammetjies saam met die “vyand”: Rudie van Rensburg wat hulle op die krieketveld so sleg verneuk het, en sy mede-skrywer Deon Meyer.
Nov 22, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
So ‘n saamtrek van oud-kollegas soos hier Woensdag op Melkbos was, laat elke begenadigde wat dit kon bywoon met hope gewaarwordinge en sommer ‘n wavrag nuwe herinneringe.
‘n Veertigstuks gewaardeerde kollegas oor ‘n era van langer as 60 jaar het by ‘n skaapbraai hul liefde en lojaliteit jeens Die Volksblad uitgeleef in ‘n samesyn wat hul gemeenskaplike gebondenheid selfs nog sterker gesmee het.
Met die oudste oud-kollega teenwoordig, Herman le Roux, loop my paadjie van einde 1958 af toe ek my as beurshouer vir vakansiewerk in Bloemfontein aangemeld het.
Ek en Willie Kuhn was in 1965 en 1966 woonstelmaats, eers in La Gratitude, toe in Giel Conradiehof. Hy was die kosmaker. (Ek en Willie is op ‘n foto saam met Andre Brink.)
Ander veterane uit daardie tyd is Johan van Wyk, Wilhelm Jordaan en Pierre van Manen. Om saam vir ‘n foto van ons ses oudstryders reg te staan, was vir my een van die kosbare oomblikke van die okkasie.
Nog ‘n intense persoonlike oomblik was ‘n intieme eenkant-geselsie op ‘n bankie onder ‘n melkhoutboom met Johan van Wyk, geliefde skrywer van miljoene woorde in sy ikoniese rubriek, Stop van Myne. Hoe ‘n lang pad kom ons twee nie saam nie!
Om weer skouers te kon skuur met sulke beroemde skrywerskollegas soos Deon Meyer en Rudie van Rensburg het gesorg vir ‘n foto van groot waarde vir my argiewe. So trots dat hulle (en Chris Karsten) in my redaksie hul uitsonderlike loopbane begin het.
Natuurlik is ek ook trots op Henriette Loubser wat van groentjie-verslaggewer in my tyd tot huidige grootbaas by Netwerk24 gevorder het. In ‘n besige program het sy tyd vir ons ou klomp ingeruim en om geduldig die vrae van ‘n so ‘n verknogte aan papier en ink soos die uwe te beantwoord.
Om deur die jonger generasie van die VOG-groep (Volksblad-omgeegroep) met die GOG-beker (Grootste Opbouer van Gees vir die geleentheid) bekroon te word, was ‘n eer, ondanks die speelsheid daarvan en dalk ‘n stukkie tong in die kies.
Philip van Rensburg, kommandant van die fees, het die “beker” (kyk mooi) aan my oorhandig. Die plant wat hy vashou, is die VOG-groep se geskenk aan gasvrou Tokkie. Dit kry ‘n ereplek in haar binnetuin. ‘n klein heiligdompie met kabbelende fontein en al.
Aan die einde – wel, naby die einde – kon ek en Tom Ferreira ‘n Jagmeestertjie saam gebruik. Smaak altyd vorentoe, veral saam met ‘n opgeruimde kollega so vol kwinkslae soos Tom.
Herman le Roux het die foto geneem van die Van Deventer-spannetjie, pa, ma en dogter, Marisa Classsens. Sy het van Welgemoed oorgekom soos ‘n engel uit die bloute om met dit en dat te kom help.
En daarmee is die ou se spreekbeurt verby (verligte applous).
Nov 15, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Dinge op die duine
OOr Kyknet se 25 jaar gesels Murray la Vita en Marida Swanepoel vandag land en sand in Die Burger. Geluk, Kyknet, vir ‘n kanaal wat met nul kykers begin het, het julle geroer om vandag so ’n betekenisvolle faset van die Afrikaanse leefwêreld te wees.
Mense kyk nie na Kyknet se programme nie. Hulle praat oor Kyknet. Hulle loof en kritiseer. Hulle kla oor herhalings en oor programme waarvan hulle nie hou nie. Hulle bel mekaar oor en weer of stuur whatsapps oor programme wat hulle meen hul vriende nie durf misloop nie.
Om so ‘n gegons af te gee, is ’n pronkveer in die hoed. ‘n Vlugtige terugblaai deur Facebook-inskrywings en blogs as ek my naam en kyknet in die soekvenster tik, wys dat ek oor 25 jaar al ook ‘n gereelde kyker is; soms krities, soms instemmend, soms met ‘n pluimpie.
Vir sekere knorighede kry ek ‘n agterna-glimlag soos oor Kyknet se uitgelate advertensies in die spitspunt van die Covid-tyd. Ek haal die hele vieserige inskrywing aan: ”Voel jy die genade? Weke lank verduur ek al die Kyknet-advertensie gelate. Maar, goeie genade, is dit nie die toppunt van insensitiwiteit om jou eie beuel so te bly blaas terwyl ons almal bedeesd met geslote deure moet leef nie? Elke taboe van sosiale kontak word in die selfingenome beeldbouery by die venter uitgesmyt. Dit dans, dit wikkel, dit trippel. Dit druk en soen. Dit swaai en laat waai. Hedonisme op sy allerergste. Dalk moet Kyknet ‘n bietjie oor maatskaplike verantwoordelikheid in kritieke tye besin en sy indrukwekkende skeppende vermoëns liewer aanwend om die gemeenskap in ‘n krisistyd soos nooit tevore nie te ondersteun, te bemoedig en tot verantwoordelikheid aan te moedig.”
Programme wat veral by my wrewel uitgelok het – meer as een keer – is die Boer-soek ‘n vrou-tipe. Die ou man is maar ongemaklik oor hoopvolle meisies wat hulle so in die openbaar beskikbaar stel vir manlike skrutinering.
OOr Jan Braai het ek my mond uitgespoel oor die oorheersende rol van borge in ‘n stadium – o.m. elke denkbare gasbraaier – en Jan se soms ietwat oorgeesdrigtige bevordering van produkte wat sy naam dra. In ‘n program uit München het hy aanhoudend gepraat van Munich. Dit het my erg irriteer.
Saam met Susan Booyens en haar span
Oor die sepies Sewende Laan en Suidooster het ek meermale saamgesels, veral om raad te gee as die vryery in eersgenoemde skeefloop of my by die wellewende Mymoena te skaar oor haar man, Abe, se huweliksontrou destyds. Onthou julle?
Vir Kwêla lof gehad vir lekker onderhoude met o.a. Gary Player en insiggewende programme soos oor FW de Klerk. Toe Coenie de Villiers klaarmaak, het ek hom gesalueer vir ‘n netjiese skof. Toe Hannes van Wyk ‘n ou skoolmaat toelaat om geld te vra vir haar seun se studies aan ‘n Switserse sjefskool was ek egter verontwaardig. Word dit nou ‘n bedelprogram?
Oor die Nuus het ek al heelwat gekla. Tim du Plessis moes my ‘n keer daarop wys dat dit E-nuus se nuus is, nie Kyknet s’n nie. Dis maar ‘n grys area.
OOr Riaan Cruywagen se oumens-program, Kruppel-huppel of so iets, nogal geborg deur Avbob (Almal Vrek Behalwe Ons Boere), had ek telkens ‘n goeie woordjie – nie om die hondjie nie, maar die halsbandjie. Natuurlik is ‘n mens se ingesteldheid positief as jy so ‘n gawe kans kry om jou eie belange te bevorder. Mea ook culpa.
Eintlik wil ek vertel van my eerste eie Kyknet-ervaring. Dit was 24 jaar gelede toe die kanaal nog in sy doeke was, toe nog bekend as Satelliet-TV. Op 1 Februarie 2001 het Susan Booyens – borrelende mens – en ‘n span van Pieter Cilliersproduksies kom kuier om oor my hondeboek, ‘n Vriend vir altyd (Human & Rousseau, 2000), te gesels. Het een keer in my lewe werklik soos ‘n ster gevoel en dit was nogal nie onaardig nie. Ons was in ‘n stadium tot op die duine met die TV-kamera op ‘n driepoot.
Die uitsending was net ses dae later, op Woensdag (ja Woensdag) 7 Februarie. Ander deelnemers daardie aand was o.a. prof. Erik Holm, sanger Jannie Moolman en kunstenaar Tertia du Toit. Hoge geselskap.
Ek het die CD hier as iemand belang stel. Nogal oulik vir my. Moet weer vir die kleinkinders opkommander om te kyk.
Nov 14, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Parkering is Woensdag op twee plekke beskikbaar: in Penguin Place (sic) voor die huis (boonste foto) en soort van langs die huis in Strandweg (onderste foto’s). Die huis (die laaste een aan die linkerkant van die straat) se nommer is 11.
Penguin Place is die vyfde straat na links uit Charles Hoffe en Strandweg (‘n singel) die derde en vierde. Jy kry Visvanger, Flamingo, Strand, weer Strand en dan Penguin.
In Penguin Place is beperkte plek. In Strandweg is ‘n openbare parkeerarea, groot oop ruimte; meer as voldoende plek. Onthou net, die wit huis is ‘n gastehuis. Moet asseblief nie direk voor hom en sy hekkies parkeer nie. Dan ook, parkering daar behels die oorsteek van ‘n taamlike stuk gras na my huis. Vir kollegas wat swaar loop, sal dit nie deug nie.
Voorkeurbestemming vr hulle is Penguin Place (moenie nou ophou lees nie).
Die twee staanplekke voor die motorhuis is om goeie redes gereserveer vir Herman Toerien en Johan van Wyk. Langs hulle moet Rudie van Rensburg intrek. Die ander plekke rond en bont – ook aan die oorkant van die straat – is vir ander kollegas beskikbaar.
‘n Derde opsie is dat Penguin Place net as aflaaipunt vir passasiers benut word met parkering daarna in Strandweg, ‘n Soort “drop and go”.
Vir Penguin-parkeerders sal die voorhekkie oopstaan (lyk nou effens anders as op die foto). Maar let wel: die voordeurklokkie sal onbeman wees. Draai dus onmiddellik regs en stap al met die plaveisel af. Ons sal ‘n pyl daar plaas. Aan die onderpunt (seekant) is ‘n opening. Dit lei tot die voorstoep, die middelpunt van aktiwiteit.
Vir die nog ratser garde is my buurman Dale Schreuder se groot wit huis links op die onderste foto hul baken. Dis teenaan die see aan die Koebergkant (dus nie die Tafelbergkant). Tussen die see en die huis is ‘n hek wat beter dae geken het (onderste foto regs). Die hek verleen toegang tot ‘n baksteen-baan. Volg dit vir 20 meter verby ‘n klein hekkie en ‘n smal servituutstrook tussen pilare. Net daarna is ‘n groot skuifhek. Stap daar in. Dis die terrein van die feestelikheid.
Patrolliemotors van die sekuriteutsfirma SRG sal van tyd tot tyd ‘n draai gooi. Sluit nietemin tog maar die motor. Ons dorpie is relatief rustig, maar ‘n mens weet nooit.
Welkom by die Van Deventers. As die wind waai; hy maak maar so as hy die nuk kry.
