Sep 18, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
Die uwe en Margaret Wessels – Matrieknooi 1991
More uit Melkbos
In snerpende koue in die snerpendste Amerikaanse winter in jare – die “big freeze” het die media dit gedoop – het ek in Januarie 1977 in ons kelderwoonstelletjie in Crimson Court, Cambridge. Massachusetts, ure deurgebring voor die swart plastiekboksie, wat as die Van Deventers se TV-stel moes dien.
Ek was destyds Nieman Fellow aan die Harvard-universiteit, nogal ‘n taamlike status vir ‘n joernalis om te verwerf, maar ‘n beroepseer wat nie juis deur die bankrekening van die verwerwer weerspieël is nie. Ons huisgebondenheid had ook nog ‘n ander oorsprong: my tweedehandse Toyoto Coronoa Merk II-stasiewa (1992-model) was feitlik daardie hele Januarie op sy oop parkeerplekkie onder ‘n berg sneeu begrawe.
Nietemin, ons kyk toe maar op wintersaande TV op elke denkbare kanaal, en kom in die proses uit by ‘n wedstryd vir ‘n Mej. Junior VSA of iets, waarin van die kandidate, buiten om mooi te lyk, allerlei dieperliggende kwaliteite geverg word. Jy moes op die skerm jou talent ten toon stel – sang, klavier speel, enigiets. Jy moes in sport jou merk maak. Jy moes as leier na vore kom. Ensovoorts.
Foto-albums vir 1982 se finaliste
Dié opset het my geprikkel, en ek het die idee “vir eendag” in my agterkop gebêre. Daardie “eendag” het gekom toe ek in 1980 redakteur van Die Volksblad word. Dié koerant was in sy gemeenskap hoog geag, maar was tog by ‘n sekere seksie jong lesers as die “vaal Boertjie” bekend – n etiket wat hierdie 39-jarige nie geval het nie. In ‘n breë aksie om aan daardie “vaalheid” te ontsnap, is onder meer die Matrieknooiwedstryd gebore.
Ek is met die Amerikaanse konsep na wyle Wynand Mouton, rektor, en wyle Dawfré Roode, een van sy adjunkte, en hulle het die idee gekoop. Ons sou jaarliks begin soek na top-presteerders met vele fasette, en vir die wenner ‘n aanloklike studiebeurs gee.
Daardie boompie wat ons geplant het, het geil gegroei. Dat dit ná dertig jaar steeds groei en bloei, getuig seker dat die wortels gesond gevestig is. Eer en dank aan die res van die span boompieplanters, en eer en dank aan diegene wat die boompie in latere jare natgelei en sorgsaam vertroetel het.
Miskien klink dit onbeskeie, maar ek voel, hier aan die vooraand van my eie 70ste verjaardag, nogal groots oor wat van die Matrieknooiwedstryd geword het, en veral oor die ongelooflike massa intelligensie, talent en ander voortreflikhede wat die koerant en sy vennote deur die jare daarmee ontbloot en openbare erkenning laat kry het.
Later is seuns bygehaak – die soektog is nou na die Matrikulant van die Jaar, en verskeie wenners is van die skeermes-garde. Daaroor het ek my eie (bevooroordeelde) sienswyse – ‘n mooi matriekmeisie is altyd mooier as ‘n matriekseun! – maar ek verstaan die rasionaal. Suid-Afrika het baie verander van 1980 af, toe knap meisies nie juis met beurse oorval is nie.
Op ligter trant onthou ek die jaar toe ek Harold Verster, Vrystaatse rugbybaas, se mooi vrou, Erika, as Matrieknooi-finalis aangesien het. Ek was nogal verleë, hoewel ‘n mens dit tog as kompliment vir Erika kan sien. Ek was ook ‘n ander keer in die verleentheid: die jaar toe Minette Neuhoff van die Meisieskool Oranje ‘n kandidaat was. Die wenner daardie jaar was uit eie reg ‘n ster en waardige wenner. Ek glo egter steeds Minette is een van die beste kandidate in die dertig jaar wat onbekroon gebly het – en ek vrees daar was n bietjie suurlemoensous by ‘n swaargewig onder die beoordelaars.
Ongelukkig kan ek nie a.s. Saterdag die feesdinee in die verre Bloemfontein bywoon nie. Ek en Lukas Theron wat in die jare 90 as grootbaas van Phoenix Motors toegetree en ‘n Volkswagen Golf as wenprys geskenk het (Margaret Wessels was, terloops, die eerste Matrieknooi wat ‘n kar gewen het) sal bepaald hier op Melbosstrand ‘n heildronkie op die goue dertig jaar drink. Die here Van Deventer en Theron is weer ná al die jare lidmate van dieselfde gemeente (die NG gemeente Melkbosstrand) en vriende – sit juis op Vrydag 24 September op Braaidag hier langs die see ‘n vleisie saam op die kole.
Nog iemand met Matrieknooi-wortels woon net ‘n klipgooi van ons af. Sy is ds. Elmarie Wiesner, néé Dercksen) van die NG gemeente Bloubergstrand. Ja, ons wen-nooientjies het hulle in vele opsigte en op ‘n groot verskeidenheid van gebiede as buitengewoon gedug betoon!
Sep 17, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
More uit Melkbos
Langs die N2 tussen Swellendam en Riviersonderend lê die verlate Overbergse “dorpie” Stormsvlei – ‘n paar ouderwetse geboutjies en murasies onder ‘n plaat bloekombome aan die Sonderend-rivier, wat jy skaars raaksien as jy verbyry.
Draai jy in, is dit soos ‘n ou skildery wat skielik lewe kry en driedimensioneel voor jou ontvou. Voor jou geestsoog skud Stormsvlei sy verlatenheid af en herleef dit as die strategiese klein handelspos op die ou Kaapse waroete, wat dit in die 1700’s, in die tyd van die Nederlands-Oos-Indiese Kompanjie, geword en twee eeue lank gebly het.
Voor jou geestesoog sien jy in die nou verlate straatjies die drukke wa-verkeer van vername amptenare van die NOIK, handelaars met pakke vol note, transportryers en vakansiegangers uit die binneland op pad see toe, wat lewe in die dorpie geblaas het, en veral ook in die knusse Stormsvlei Inn, waar gereeld opskoppe gehou is.
Jy sien bedrywige grofsmede en wa-makers hard besig om stukkende waens, voos geskud deur die swak paaie, op te knap en herstel; ‘n kerkie waar die klokke Sondag lui: “kom, sondaars, kom”; ‘n algemene handelaar wat na tabak ruik, ‘n slaghuis, ‘n meule …
Tot in die begin van die 1900’s, hoor jy, was Stormsvlei sommer ‘n woelige dorpie met heelparty inwoners en ‘n sterk ondersteunende distrik, ‘n eie skooltjie, drie berede polisiemanne wat die omgewing te perd patrolleer het (later ‘n motorfiets met syspan) en ‘n poskantoor met ‘n ry posbusse (wat nou ‘n skoonheidsalon huisves).
In 1921 het Stormvlei selfs voor Swellendam “elektrisiteit” gekry, met 110-volt-krag wat deur ‘n ou enjin, aangedryf deur Edison-batterye, opgewek is.
In dieselfde tyd is die Inn deur ‘n regte, egte hotel (Ta’ Mietjie se hotel) vervang, waar die Riviersonderenders graag ‘n snapsie kom maak het, omdat hul dorp in 1925 as ‘n sogenaamde “droë dorp” aangelê is. Stormsvlei was in daardie stadium ook bekend as Stokkiesbaai.
Ongelukkig was dit ‘n Dinsdag toe ons by Stormsvlei (Stokkiesbaai) inswaai – dan is die restaurant (bekend om sy kaaskoek en burgers) en blommewinkel toe. Maar die skadukol langs die skilderagtige riviertjie was die perfekte stilhouplek vir ‘n padkos-broodjie en bekertjie koffie uit die warmfles, al vermoed ek die Van Deventers het op private eiendom oortree.
By die indrukwekkende ou herehuis langs die Sonderend is drie karaktervolle selfsorg-eenhede wat op Engels seker as “rustic” beskryf sou word, en wat vir die geduldige reisiger met ‘n oog vir ou dinge ongetwyfeld ‘n aand van betowering kan beteken.
Die vraag wat my kwel, is hoekom toegelaat is dat Stormsvlei feitlik van die landkaart verdwyn. Vir my lyk dit of die intieme plekkie met sy geskiedenis, sy karaktervolle geboutjies en sy mooi rivierfront ‘n gewilde toeriste-attraksie kon geword het. Dan is dit boonop in die pragtige Overberg (HvD)
Sep 13, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
Middag uit George
Op soek na ‘n Knysnaloerie? Ek sal jou na ‘n boom verduidelik waar jy eintlik nie kan mis nie.
Toe ons in Februarie in die Suid-Kaap was, was dit voor ons boshut in die Nasionale Wildernispark ‘n ware loeriefees en/of vyefees. Die besem-trosvy voor ons tuiste is druk opgesoek.
Die ryp vytjies was duidelik ‘n lekkerny soos min.
Nou was ons weer in die park. Die boom is nog kalerig, want die winter se byt is nie verby nie. (Vra ons na vier grys, nat dae.) Maar die loeries bly kom, van vroeg tot laat.
Selfs die vrot vytjies op die grond kry oop en bloot sterk aftrek – nogal ‘n verrassing as ‘n mens in aanmerking neem hoe berug skaam ‘n loerie is.
Laas was ons in boshut 28. Hierdie keer was dit langsaan in 29, wat, weens die lekker bome, groter privaatheid bied. Van albei se stoepies af kan jy loeries in die vyeboom na hartelus afneem.
Die besem-trosvy se nasionlae boomnommer is 50, vir diegene wat hom in ‘n boomboek wil gaan soek.
Terloops, my vriend Pierre le Roux van Mosselbaai het my na die kampus van Saasveld-bosboukollege (nou deel van die Nelson Mandela-universiteit van die Baai) en die ou pad van George na Wildernis beduie. Albei bied moeitewerd-ervarings.
Saasveld lyk soos ‘n nasionale parkie in eie reg, en daardie smal paadjie wat so kronkel tussen die ruie bosse deur is werklik ‘n natuurplesier soos min.
Moet net nie haastig raak nie. (HvD)
Sep 4, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
Middag uit Melkbos
Vir die Saterdagbylae By skryf ek nie meer briewe nie. Soos ‘n donkie nie sy kop twee keer teen dieselfde klip stamp nie, nooi hierdie gryse koerantman van weleer nie dieselde By om hom twee keer te steek nie.
Dis mos gewoon dom om jou soos ‘n lam ter slagting beskikbaar te stel om uit kwaadwilligheid, onkunde, kwaadwillige onkunde of onkundige kwaadwilligheid getrap te word!
As ek wel nog vir daardie publikasie briewe sou geskryf het, sou ek iets van die hart wou kry na aanleiding van Sandra Troskie se Bysaak vanoggend (Saterdag 4 September) oor “Seks, skandes en mag”, en die onsin wat ‘n sogenaamde “gerespekteerde” akademikus – “een van die mees gerespekteerde” op die kampus – “aan ‘n groepie jong en ontvanklike siele meegedeel het”, soos sy dit stel.
Troskie is duidelik ietwat ongemaklik oor die sappige brokkie dat die moord op dr. H.F. Verwoerd “deur sy eie kabinet georkestreer” sou gewees het. Sy noem dit – in selfverdediging? – ‘n “stukkie sensasionele skindernuus” en ‘n “wilde aanspraak”.
Al bevraagteken sy die “waarheidsaanspraak” sien sy tog kans om sito-sito ‘n growwe versinsel te versprei en haar bron die weelde van identiteitloosheid te gun. Hoekom so gulhartig, Sandra?
Om nie daardie “kleurryke persoonlikheid” (nog een van haar beskrywings van Professor Grootlieg) verantwoordbaar te maak vir sy misleiding van studente met roekelose historiese onjuisthede nie, vind hierdie waarnemer nie besonder heuglik of hoogstaande akademies nie, jammer. Trouens, Troskie kan gerus maar oor die akademiese en morele meriete van sulke wolhaar-skrywes gaan besin.
As sy uit respek, kollegiale lojaliteit, verleentheid of om watter ander beweegrede ookal, nie geroepe voel om die geleerde se masker af te haal nie, sal hy hopelik manmoedig genoeg wees om dit self te doen.
‘n “Gerespekteerde akademikus” is tog nie skaam om in die openbaar pa te staan vir die “waarheid” wat hy in ‘n beskermde akademiese omgewing aan jong grootoog-kollegas en weerlose studente kwytraak nie.
Of is die waarheid dalk in hierdie geval te “kleurryk” om vaderskap daarvan te erken? (HvD)
Sep 4, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
More uit Melkbos
Kaap Infanta – die naam het vir my ‘n romantiese klank. Telkens as ek dit op weervoorspellings hoor, het ek gewonder: waar le die plek, hoe lyk dit daar?
Enkele jare gelede het die walvisse ons Witsand toe gelok. Oorkant die Breederivier (mooi breed daar by die mond, moet ek sê ) het Infanta dapper kop bo water probeer hou in ‘n digte mis.
Op Kaap Infanta self het ek egter toe nog nie ‘n voet gesit nie – tot nou die dag. Tussen die De Hoop-hek en die Potberg-hek van die De Hoop-reservaat swaai ‘n pad weg Infanta toe. Op die ingewing van die oomblik vat ek dit.
Ons ry die 50 kilometer of wat, onder meer deur ‘n dorp sonder naam, wat ek later, by ‘n plaaswinkel, vasstel deel van Malgas is, of Malagas, soos sommige padborde nou beduie. Die naam is Diepkloof (foto 3). Mooi, netjiese plek met sy een voet as ‘t ware in die rivier.
Vir my moeite het ek op die pad pragtige Overbergse tonele gesien: enorme skaapkuddes, baie kraanvoëls, groen koring en geel canola.
Op Infanta het die wind gewaai waar hy wil – ons koffietjie was gou koud. Maar ek is bly ek het die plek gesien: dis die naaste aan Buffelsbaai se karakter, wat ek nog raakgeloop het, en diegene wat my ken, weet hoe lief ek vir Buffelsbaai is.
Een ander ding: ek wonder hoeveel Suid-Afrikaners het al daar n voet gesit. Mense foeter mos Afrika in met hul 4×4”s om agterna te kom foto’s wys van slaggate, bedelary, jammerlike armoede en ander ellendes; of ons nie genoeg daarvan op ons eie drumpel het nie.
Maar dan ryg hulle trots die name af van al die vreemde plekkies wat aangedoen is. “Was jy al daar?” “Nee, ek was nie,” moet ek dan maar erken, en my gereed maak vir ‘n bejammerenswaardige blik.
Volgende keer as iemand my die was-jy-al-daar-vraag vra, sal ek gereed wees met ‘n antwoord: “Nee, maar was jy al op Kaap Infanta?” (HvD)
Sep 3, 2010 | Hennie van Deventer se Blog
More uit Melkbos
‘n Magdom woorde word in onkunde neergepen. Myne wat volg, val besmoontlik ook in daardie kategorie.
Na aanleiding van die 509 skrywers se petisie teen die beoogde mediawetgewing het die uwe egter ‘n kwelling, wat hy tog maar gaan uitspreek.
Oor die 509 se goeie bedoelinge gaan dit nie, ook nie om die meriete van die saak waaroor hulle petisioneer nie – natuurlik is dit ‘n kwade inbreuk op die grondwet wat dreig – maar wel oor die nut van so ‘n kollektiewe protes.
Uit beginsel sit ek nie my naam op petisies nie – al is ek dit 101% eens met die strekking daarvan – omdat ek eenvoudig nie glo dat enigiemand hom aan ‘n petisie steur nie.
As koerantman het ek ook geleer jou platform is jou koerant – niks anders nie.
Ek weet in elk geval nie van ‘n petisie wat al die doel bereik het waarmee dit in die lewe geroep is nie. Die ontvangers vee hulle daaraan af. Wat het byvoorbeeld van die petisie teen misdaad geword wat met kruiwaens by die regering aangery is? Ek is ongelukkig onbewus van resultate.
As ek mistas, word ek graag met vers en kapittel op my fout gewys. Ek sal my haas om ekskuus te vra.
Tot dan sal ek bly glo n petisie is eintlik niks meer nie as ‘n instrument om idealistiese mense goed te laat voel. Maar om goed te voel, al is dit net vir ‘n kort rukkie, is natuurlik ook nie iets mee verkeerd nie – dit moet ek darem bysê. (HvD)
