Apr 26, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die storie van 21 wonderlike jare word hier in een (saamgestelde) foto vertel. Ons oudste kleinkinders, die tweeling, Jacob en Thomas Claassens vier vandag, Saterdag 26 April, hul mondigwording.
Op die foto bo regs is hulle op hul eerste besoek by die naambord van Tarlehoet, ons geliefde boshuis in Sabiepark, Mpumalanga. Hulle was toe skaars ‘n jaar oud. Pappa en mamma was darem toe nog by. Onder regs is hulle al opgeskote seuns. Dit was al hul soveelste alleenkuier. Links is verlede jaar se foto. Hulle is hier al 20. (In die middel is kleinboet – kleinboet! – Christopher). Die eerste keer toe Jacob en Thomas alleen saam met ons bos toe is, was hulle driejarige pokkeltjies. Dit was die begin van ‘n onvergeetlike tradisie.
As ek en Tokkie vandag ons gedagtes laat gaan oor die vreugdes van die 21 jaar staan die naam van Sabiepark sentraal. Daar aan die Sabierivier, knus by die Krugerhek van die wildtuin, het ons en die seuns van ons heerlikste tye saam deurgebring.
Hoeveel vakansies altesaam? Het nie getel nie. Kom ons hou dit maar by 20, maar dit was meer. Dankie, jong manne, vir hoe julle ons harte daar oor al die jare verbly het.
Foto 2 is van die voorblad van ‘n informele boekie oor ons eerste nege boskuiers. Die 143 A4-bladsye is ‘n kroniek van die lief en leed van elke kuier, kompleet met ‘n klomp foto’s.
Die boek handel primêr oor die kinders se inwyding in die bos-kultuur. Dit is sekondêr ‘n kleinkind-storie – Oupa Hennie en Ouma Tokkie se inwyding in die oupa- en ouma-kultuur.
Die “kampvuurtjies” en “karnallies” in die titel spreek seker vir sigself. Hier is die verklaring vir die “k..k.. karnivore”:
Ons het aanvanklik vir die vyf of ses weke van ‘n vakansie ‘n enkelbedjie uit die buitekamer ingedra, styf teenaan die dubbelbed gestoot, en soos sardientjies langs mekaar geslaap. Die twee seuntjies het elke aand posisies geruil. Toe hulle ses was, het hulle die betrokke aand hul gewone gebedjies gebid en toe aangekondig dat hulle nog wil bid. In die “nog bid” val die klem, soos dit hoort, op hul eie grootste belewenisse en voorkeure.
Ouma het die gebedjie so opgeteken: “Dankie, liewe Jesus, vir al die diertjies wat ons hier in Sabiepark kon sien. Dankie vir die bome en dierespore. Dankie vir die aandstêr en die volmaan. Dankie, liewe Jesus, vir die … Ouma, wat is die naam nou weer wat met ‘n k begin? …. k..k.. karnivore! Dankie vir al die karnivore. Dankie dat die sebras hier op ons erf kom slaap het. Dankie vir al die poef wat hier in Sabiepark is. Dat ons sebrapoef kon optel en op Ouma se appelblaar kon gooi dat hy nou so mooi kan groei. Dankie vir al die voëls wat ons leer ken het. Amen.”
Oupa en Ouma Hennie en Tokkie het vandag ook ‘n gebedjie. Ons betuig aan die Here ons tienvoudige dank vir twee sulke jong sierade. Ons kyk terug en ons is verheug oor al die heerlike saamkuiers, al hul prestasies aan vele fronte en sommer hul besonderse menswees in die algemeen wat ons trots en gelukkig maak. Ons kyk vorentoe met afwagting en vertroue en ons bid dat die meetsnoere vorentoe steeds vir hulle op lieflike plekke sal bly val. Amen.
Apr 17, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die M14 is nie ‘n belangrike pad op die landkaart nie. Hy loop maar suutjies langs die Atlantiese kus tussen Melkbosstrand en Bloubergstrand aan die Kaapse Weskus. Net 10 kilometer of wat, maar heelpad met die gedreun van die oseaan in jou ore.
Dis vir my ‘n idilliese pad, ‘n pad waarvoor ek baie lief is. Ek verken graag die bekoorlike baaitjies aan hom een vir een: Holbaai (op die foto), Kreefbaai, Eerstesteen, Derdesteen …. plekke om rustig te sit en droom terwyl die branders aanrol.
Jy beleef daar van walvisse tot perderuiters tot vlieër-entoesiaste met hul kleurryke tuie en bedrewe seilplankryers (veral as die suidooster opsteek) tot goue skemers en skilderkwas-sonsondergange.
Produksiehuise sak gereeld met vlote voertuie veral op Derdesteen toe om TV-advertensies of musiekvideos te vervaardig. Die uitsig op Tafelberg en Robbeneiland is manjifiek.
Ek weet van ‘n leraar wat gereeld by Holbaai gaan preek maak het. Sy inspirasie – buiten sy teks uit die Bybel – was die seevoëls se gekrys.
Langs die pad loop ‘n netjiese wandelpad/fietspad. Op die paadjie beweerg altyd iets: energieke fietstrappers, drawwers, stappers. Een ou stap ver met een been en ‘n kruk. Jy sien hom gereeld. Waarheen hy mik, weet ek nie.
‘n Relatiewe nuwigheid op die roete is motorfietsies. Sulke turkoois gedoentetjies met bonkige bokse agterop. Ek het al 14 van die miertjies in 10 minute getel. Heen en weer, heen en weer.
Die gewone verkeer van vragmotors, My City-bussies en motors is soms druk. Die snelperk is 70. Daar ontstaan opdammings. Jy moes maar altyd wakker wees as jy daar ry. Deesdae is dit dubbel so.
Geen wonder nie iemand het as Aprilgrap aangekondig die M14 word ‘n tolpad en toe sluk mense dit.
Die miertjies – vir diegene wat dit nog nie geraai het nie – is die winkelgroep Checkers se Sixty60-span. Hulle bring spys en drank van vroeg tot laat van Grootbaai af na die gholflandgoed Atlantic Beach se inwoners wat skynbaar net nie genoeg kan kry van die gerieflike manier van kos en kruideniersware koop nie.
Soos die tolpad-storie staan my ingewing nie op stewige pote nie. In my kop (dis mos myne) dink ek egter al hoe meer aan die pad as Roete Sestig60. Dalk is dit tog iets wat die stadsvaders of watse vaders ookal kan oorweeg as die gereelde drang om plekname te verander, hulle weer laat jeuk.
Apr 15, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
My brief in Rapport se meningskolom Sondag 13 April:
Jammer om daardie ballon te prik, maar die Slag van Blouberg in 1806 was nie in Blouberg nie. Om ‘n stryd teen ‘n nuwe hotel in Blouberg aan die veldslag van amper 220 jaar gelede te koppel, kan oulik klink, maar is histories geheel onjuis.
Met sy berig “Inwoners van Blouberg veg hand en tand teen nuwe hotel” (6 April) trap Rapport ongelukkig in ‘n slaggat waarin vele voor hom al getrap het.
Die slag van Blouberg was inderdaad op Melkbosstrand, eers net op die strand en later op ‘n koppie buite die dorp waarvan die naam Blaauwberg grootliks vir die verwarring oor locus verantwoordelik is.
Die koppie is sowat 15 kilometer van Blouberg en kanonne staan nog daar rond. Gereelde uitstappies word deur die Vriende van Blaauwberg-bewaringsgebied aan die berg met sy ryke biodiversiteit, manjifieke uitsigte en klinkklare spore van die veldslag gereël.
Om redes wat ‘n stuk geskiedenis op sy eie is, was Melkbosbaai doerie tyd bekend as Lospersbaai (soms ook genoem Losperdsbaai). Dis hier waar Sir David Baird in 1896 met 6 000 manskappe op 63 skepe opdaag met die doel om die begeerlike Kaapse halfwegstasie na die Ooste van Nederland af te vat en vir Engeland in te palm- ‘n klipgooi van waar gaste deesdae in die Melkbos Kitchen, die Damhuis of Orca rustig seekos geniet.
Op genl. Jan Willem Janssens van die VOC het amper ‘n onmoontlike taak gewag. Tot sy beskikking was net ‘n raap-en-skraap leërtjie van iets soos 2 200 man: Hollanders, Kapenaars, Duitsers, Franse, Hottentotte (Koikois), Maleiers en slawe. Boonop het ‘n regiment bangbroek-huursoldate, die Waldekkers, wanordelik op die vlug geslaan,
Tog is hardnekkig weerstand gebied, plek-plek selfs heldhaftig terwyl die artillerie- en geweervuur ure lank aan die Weskus weergalm. Uiteindelik was die oormag en die omvang van die aanslag eenvoudig te groot. Ondanks eie probleme soos uitputting weens hitte, die warm sand, te min water, te min kos en te min perde het die Engelse die oorhand gekry. Janssens en sy troepe moes bly terugval. Daarna was die Kaap nie meer Hollands nie. Sir David Baird het militêre goewerneur geword en dit gebly tot 1807
‘n Moderne Slag van Blaauwberg (sic) speel hom inderdaad op die oomblik in die wyke af. Die gemeenskap van Melkbos sluit geledere op indrukwekkende skaal teen die plan om ‘n reuse-stortingsterrein vir gevaarlike afval by sy voordeur te kom plaas, in die skadu van die kragsentrale Koeberg as’t ware. Die drywer van die bose plan is Wesco (Interwaste).
In ‘n omvattende fondsinsameling is R500 000 ingesamel om weerstand te bied en ‘n petisieveldtog is in volle gang. Selfs in die NG kerk Melkbosstrand word Sondae teen die potensiële terugslag vir die bekoorlike vakansiedorp gebid.
Die onvermydelikheid van erge lug- en waterbesoedeling met gevolglike gesondheidsgevare is maar enkele van die ernstige besware wat geopper word.
Geweldige verkeersontwrigting word voorsien met die byvoeging van 300 tot 500 afvaltrokke, sewe dae per week , 365 dae per jaar, Die uitwerking daarvan op gewone daaglikse verkeer en veral op Koeberg se noodontruimingsplanne kan katastrofaal wees.
Oorstromings en lekplekke is onafwendbaar en permanente besoedeling van grondwater, boorgatwater, riviere en die nabye see word gevrees. Seisoenale winde sal die stank en gesondheidsbedreigende besoedeling wyer versprei.
Dit is na my oordeel nie net ‘n Melkbos-probleem nie. Die hele streek se belange kom in die gedrang, onder meer die uitgestrekte Atlantisgebied met sy nywerhede en woonbuurte. Atlantis se water is waarskynlik die kwesbaarste. Ek wonder of die gemeenskap dit besef.
Die aanleg gaan 50 miljoen liter water per jaar gebruik. Dit is genoeg water vir byna 400 gesubsidieerde huishoudings. Wat gaan gebeur as daar weer droogtes kom?
Die hele Kaapse metro staan met die risiko gekronfronteer.
Kom oor na Masedonië (Melkbos) en help ons!
(Vir ‘n kortbegrip van hierdie geskiedenis raadpleeg Pieter Geldenhuys se “Die ontstaan van Melkbosstrand”. Vir dieper grawe kan DW Krynauw en GSJ Möller se “Blouberg – ons beroemde strand” aanbeveel word, Om werklik die tande in te slaan, is daar Ian en Barbara van Oordt se “The battle for the Cape 1778 – 1806″”. Elke moontlike vraag oor die slag word beantwoord in ‘n formidabele boek. Die boek van 548 A4-bladsye – ja, dit weeg 2,3 kg! – het 15 jaar se intensiewe navorsing geverg. )
Apr 9, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Uithaler-seremoniemeester Flip Nel van die aftree-oord Oasis in Century City – gewis een van die beste seremoniemeesters van sy era in die wyke waar hy gewoon en gewerk het – vier vandag sy 90ste verjaardag.
Die ongenaakbare werklikheid is dat net sy naastes die verjaardag sal gedenk. Hyself is fisiek nog met ons, maar eintlik afwesig weens die “groot vergeet” wat hom die laaste jare ingehaal het. Flip se gesondheid het in sy hoë 80’s ongelukkig ‘n duik gemaak – nadat hy diep in die 70’s nog as mediese dokter in praktyke ge-“locum” en by klinieke afgelos het.
Juis een van die kere loop een van sy pasiënte in ‘n winkelsentrum by hom verby. Sy stamp aan haar metgesel. “Haai, daar loop die ou wat nou by ons ‘char’”. Flip kon die storie met groot smaak oorvertel.
Die ou vriend – oud-burgemeester van Welkom, oud-LV, oud-voorsitter van die Vrystaatse wetgewer, oud-lid van de raad van provinsies – se reputasie as seremoniemeester was op sulke humoristiese stories gebou, en op sy kleurryke verteltrant Hy wat nou geen woord spreek nie, het in sy fleur nooit na ‘n woord gesoek nie!
Van sy onvergeetlikste stories uit sy spreekkamer was van die Abeldammers (soms ook Appeldammers genoem), ‘n arm gemeenskap van die plaas Abelsdam tussen Bothaville en Hoopstad waarin heelwat ondertrouery voorgekom het met voorspelbare gevolge.( Jare gelede is selfs ‘n hele doktorale tesis oor hulle gedoen.)
Flip, self ‘n seun van Bothaville, was verskeie se dokter. Twee Abeldammer-stories wat dadelik by my opkom en wat baie vriende van Flip sekerlik vandag in herinnering sal roep, is een van Oom Koos Koekies wie se vrou vir x-srale by die dokter was en van ‘n ma wat haar dogter gebring het oor ‘n ongemaklike gejeuk.
Mev. Koos Koekies was ‘n groot tante met ‘n borsmaat van formaat wat nie by die res van haar lyf afgesteek het nie. Om by die longe uit te kom vir x-strale moes plek gemaak word. Flip vra toe die eggenoot om te help oplig en vashou en dié willig gretig in. Toe Flip aankondig hy is klaar, vat Oom Koos eers die een, toe die ander van die goeters in sy hande, uiter die woord “foei” met ‘n behaaglike sug en gee elkeen ‘n klapsoen.
Die ma van die dogter met die groot jeuk, het haar mooi afgerig oor wat ‘n mens by ‘n dokter doen en wat jy nie doen nie. In die spreekkamer gee sy opdrag: ”Vertel vir die dokter wat jou makeer.”
Die dogter vertel in kleur en geur en noem die plek op ‘n erg onwetenskaplike naam wat ‘n mens aan ‘n kruidenierswinkel herinner. Sy “oom” hom gemoedelik van voor tot agter.
Net toe tree ma na vore en gee haar dogter ‘n taai klap. “Het ek nie vir jou gesê ‘n mens noem nie die dokter oom nie!”
Ai, ou Flip watter lang pad het ons nie saamgekom nie vandat ek jou in die 80’s op die krieketveld in Welkom ontmoet het? Flip het toe vir Bille se Bulle van Welkom gespeel en ek vir Colin se Kallers van Bloemfontein. Natuurlik het de Kallers gewen danksy ‘n stewige beurt van die uwe.
Na die wedstryd het ek en Flip en die ander spanmaats en opponente ook ‘n paar stewige biere weggesit – ons het per trein gereis.
Waar Flipman op die veld nie juis ‘n faktor was nie, was hy by die agternakuier kaatjie van die baan. Toe die trein laataand Bloemfonteinse stasie instoom, het die Kallers nog kliphard vir van sy stories gelag.
Later was Flip en Linda. asook ek en Tokkie,.deel van ‘n groepie verloopte Bloemfonteiners wat in die Kaap van Storms uitgespoel en rondomtalie-etes saam geniet het: dan by die een, dan by ‘n ander. Die ander was Wynand en Daleen Mouton, Dok Willie en Alice Kotze, Japie en Joan van Lill, asook Hennie en Lucille Collins.
Flip en Linda het ook by Melkbos-Probus uitgewaai. Die foto van die twee is juis so 10 jaar gelede by ‘n Probusbyeenkoms hier by ons op Melkbos geneem.
Geluk met die 90, vriend Flip, of jy dit nou kan lees of nie.
Apr 7, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Vra my wat ek en rugbyhelde soos Siya Kolisi en Peter-Steph du Toit gemeen het, en die antwoord is ongelukkig nie my kranige spel op die rugbyveld nie. My nederige beste poging was vir my koshuisspan in die derdeliga in Pretoria.
Die gemeenskaplikheid, dames en here, is dat my wankelrige knie ook die deurlugtige aandag van wyle dr. Willem van der Merwe (foto) geniet het. Vir die doel is ek na die Sportinstituut se geriewe naas Nuweland in Kaapstad. Dit was vyftien jaar gelede.
Die briljante dr. Willem – oud-Grey, oud-Kovsie en oud-nelbouler van die Vrystaat in my Volksbladjare – het toetse gedoen en met ’n indrukwekkende masjien foto’s geneem. Sy bevinding was goeie nuus vir die bekommerde Melkbosser wat reeds in daardie stadium vir ‘n heupvervanging geskeduleer was. Twee ingrepe in een been sou dik vir ‘n daalder wees.
Maar dis juis die heup wat my storie ‘n kinkel gee. My vervanging sou geskied met die Franse Amis-tegniek (Anterior Minimally Invasive Surgery). Dr. Van der Merwe was hoogs geïnteresseerd en ek het geesdriftig uitgewei: die snit is maar 6 tot 8 cm; jou spiere rondom die heupgewrig bly almal behoue; bloeding is minder; pyn is skaars ter sprake; herstel is 50 persent vinniger.
Nee wat, sê hy eindelik, hy glo maar aan die tradisionele manier – en net daar maak hy sy gordel los, laat sak sy broek en wys my sy lang wond. Só, se hy. Só word dit gedoen. (Wonder, terloops. of Siya en Pieter-Steph hul wonderdokter ooit so in sy onderbroek gesien net.)
Ten slotte: vir wat dr. Willem met daardie manne se erg gekrokte knieë vermag het, hulde aan hom. Onteenseglik was hy ‘n yster. Van die Amistegniek bly ek egter steeds ‘n ambassadeur.
Die eerste dag al is ek op krukke die hospitaalgang af. Die vierde oggend hoor ek die blye nuus: Jy kan maar huis toe gaan. Presies drie weke nadat ek klappertand in my ontblotende teaterjurkie in ‘n smal hospitaalbedjie op pad na die teater was, het ek op eie stoom by die Panorama Medi-Clinic ingestap vir die opvolgbesoek aan die ortopeed – sonder krukke.
Ek het uitgestap met ‘n regmerkie by elke vraag op die lysie in my binnesak. Ja, ek mag weer motor bestuur, op die strand gaan stap, op ‘n sagte stoel sit, voete kruis, bad, in my nomale posisie slaap, buk om iets op te tel en my eie sokkies optrek. Dadelik. Verbasend maar waar.
Dankie van harte, dr. Jan Joubert.
(Dr. Van der Merwe is op 64 aan slukdermkanker oorlede.)
Apr 5, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Nee, allemagtig, wat te erg is, is te erg. So kan ‘n mens Sakkie van Zyl, oud-advertensieman van Die Burger, se verontwaardigde brief in vanoggend se koerant parafraseer oor die uitsonderlike hamburger-advertensie Vrydag wat deel van die mashoof vorm. Kyk foto 1.
As ’n oud-redaksieman moet ek my emosionele gewig by Sakkie inwerp. Nuus se plek in die koerant is immers met sorg afgebaken en moet eerbiedig word. Sela.
Twee aspekte wil ek egter noem om die afwyking dalk effe rustiger te beoordeel as kollega Sakkie – en die uwe en seker baie ander koerantmense – se instinktiewe afgryse.
Een is dat advertensies die rekeninge betaal en dat daardie prominente advertensie die adverteerders seker ‘n arm en ‘n been moet gekos het. As koerante so sukkel om te oorleef dat gerespekteerde titels soos Rapport, Beeld en Die Volksblad nie meer in druk verskyn nie, is dit laat in die dag. Om Die Burger – en sy lojale lesers – daardie lot te spaar, moet ons ons dalk maar klaarmaak vir meer sulke avontuurlike geldmaak-pogings – of ons daarvan hou of nie.
‘n Tweede is dat oor die plek van advertensies en die volume daarvan nog maar altyd ‘n toutrekkery was. Een opskudding wat ek veral onthou, was in die 90’s toe wyle Naas du Preez, ironies genoeg ‘n oud-redaksieman, uit die nasionale advertensiekantoor die nuutjie van “eiland- advertensies” aan redaksies wou verkoop. Dit is advertensies wat rond en bont tussen die nuus sou staan, baie soos die hamburger-advertensie in Die Burger. Naas se idee is verwerp. Hy sou gister breed geglimlag het.
Laat ons ook nie vergeet nie dat tot in 1932 (meen ek) geen nuus op die voorblad van Die Burger verskyn het nie. Dit was eksklusief advertensies se plek. Kyk foto 2 van Die Burger se eerste voorblad in 1915.
Toe ek koerante van binne leer ken het, in die laat 50’s, was die voorblad gelaai met nuus. Advertensies se plek was vasgemessel. Langs die mashoof was twee “oortjie”- advertensies aan weerskante en regs onder op die blad ‘n dubbelkolomadvertensie. Die eerste pogings om daardie dubbelkolom ‘n driekolom te maak, is deur ons redaksiemense met hand en tand beveg. Die advertensiemense het uiteindelik gewen. Later het advertensies in die ongewoonste groottes daar begin opduik.
Wanneer presies die “oortjies” gesneuwel het , kan ek nie onthou nie. Met die verskyning van Beeld in September 1974 staan die mashoof egter skoon en trots alleen – geen “oortjies”nie. Kyk foto 3. Teken dit aan as ‘n veldslag wat deur redaksie gewen is.
Eras kom en gaan dus – en dit geld ook nuushantering. My kennismaking met koerante was toe die strewe sterk was om as sg. “newspaper of record” gereken te word. Jy moes enigiets maar enigiets in ‘n bepaalde uitgawe kon gaan naslaan. Ook die voorblad was die ene opskrifte. Vyf of ses meerkolommige stories was aan die orde. Daarby ‘n rits enkelkolom-“toppies”.
My voorganger as redakteur. Oom Bart Zaaiman, was lief vir baie “toppies”. Vir hom was hulle “rosyntjies”. Hy hou na my wete die rekord vir ‘n hoofsubredakteur met iets in die 20 berigte op die voorblad. Kollegas wat nie sulke sterk “rosyntjie”-mense was nie, het dit agter sy rug “bokdrolletjies” genoem.
Die voorblad was min of meer volgens ‘n vaste struktuur; ‘n hoofberig, tweede d/k, driekolom onder die blok en “stoepie” was vaste spyse. D/k staan vir dubbelkolom. ‘n “Stoepie” was oor vier kolom of meer onderaan die blad, hoofsaaklik ‘n ligte (dalk humoristiese) storie. Later het die klem meer op tipografie begin val. Inhoud is opgeoffer vir voorkoms , meen ek.
Deesdae kry ons – wat nog bevoorreg is om ‘n papieroerkoerant te lees – soms ‘n voorblad met net twee stories en ‘n klompie verwysings na binne, die sogenaamde ”lusmakers” of “aptytwekkers”. Ons het sulke goeters in my
dae “plugs” genoem.
Wat is my punt? In Engels: “The times they are a-changin”, soos Bpb Dylan sing. In Afrikaans: “Niks is so seker soos verandering nie.”
Het die era van Naas du Preez se “eiland- advertensies”dalk nou ‘n dekade of meer na sy dood aangebreek? As dit het. dan het dit, al stuit dit tradisionaliste teen die bors. (Lees Sakkie se brief by
https://www.netwerk24.com/…/hamburger-burger-is…
