Aug 31, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Sestig jaar gelede, in 1963, was die opspraakwekkendste wêreldnuus die sluipmoord op pres. John F. Kennedy van Amerika in Dallas, Texas. Beatlemania het oor die wêreld heen geswiep met die verskyning van die debuutalbum van daardie Liverpoolse mopkoppe, Please Please Me. Die drukknoppie-telefoon is gebore. Ook poskodes, die sogenaamde Zip-kode
In die mikrowêreld van die gesin Van Deventer – toe nog onbekend aan mekaar – het dinge geroer. Hennie het by Die Volksblad in Bloemfontein ingeval as verslaggewer. Tokkie het op Bultfontein matriek geskryf, kort nadat die dorp elektrisiteit en spoeltoilette gekry het.
Dis die baken van my vrou se buitengewoon hegte matriekklas wat die kapstok vir hierdie skrywe verskaf. Op 6 en 7 Oktober vier die klas sy matriekjaar ses dekades gelede. Ons ruk op Bultfontein toe vir die okkasie.
‘n Koerantknipsel uit Die Volksblad in daardie jaar (foto hierby) bring ‘n glimlaggie. Tokkie, wat die A’s behoorlik inryg as pianis, is ook lid van Bultfontein se volkspelegroep wat ‘n A op Bloemfontein se Kunswedstryd verwerf het – die enigste plattelandse skool wat dit daardie jaar kon regkry.
‘n Skoolseun van Grey met ondernemingsgees – ‘n latere geneesheer – skryf toe vir die geamuseerde skoolhoof op Bultfontein hy wil graag die naam van die donkerkoppie heel links weet en ook waar hy met haar in aanraking kan kom. “U daadwerklike optrede sal waardeer word.”
Gelukkig was die skoolhoof ‘n verstandige man. Anders was ek dalk my latere vrou kwyt. Op die foto bo is sy in haar klassieke wit volkspelerok. ‘n Treffende prentjie, meen ek. Verstaan dat die ou so been-af geraak het.
’n Verdere terugblik op die jaar lewer allerlei wetenswaardighede op. Premier Harold McMillan van Brittanje bedank onder meer na die slepende Profumoskandaal (die fraaie foonsnol Christine Keeler, onthou). Die Groot Treinroof vind plaas in Engeland; ₤2.5 miljoen verdwyn. Martin Luther King Jr lewer sy “I have a dream”-toespraak in Washington DC in die VSA . Kenia word onafhanklik. Die Organisasie vir Afrika-eenheid (OAE) word gestig. Huisgenoot verskyn die eerste keer in kleur.
Geboortes van 1963 sluit in Garri Kasparof, Russiese skaakmeester. Johnny Depp, Amerikaanse akteur, rolprentvervaardiger en en musikant. TB Joshua, Nigeriese TV-evangelis, Damon Galgut, Suid-Afrikaanse skrywer en Bookerprys-wenner, rugbyman Jake White en skrywer-joernalis Dana Snyman.
Onder die sterftes is Sailor Malan, SA vegvlieënier, Edith Piaf, Franse sangeres, Aldous Huxley, Engels-Amerikaanse skrywer en digter, en Henry Fagan, SA skrywer, politikus, regter en joernalis.
Voorste rolprent is Cleopatra (sterre: Elizabeth Taylor, Rex Harrison en Richard Burton) met How the West was won kort op sy hakke. In Suid-Afrika maak Emil Nofal se Kimberley Jim sy buiging met die Amerikaanse sanger Jim Reeves en Madeleine Usher.
Die Singing Nun se liedjie Dominique is ‘n treffer: Dominique, nique, nique, over the land he plods / And sings a little song/ Never asking for reward / He just talks about the Lord /He just talks about the Lord. Die groep The Beach Boys se gewildheid styg snel.
Groep Twee (Gert van Tonder en Sias Reinecke) tree na vore as Afrikaanse sangpaar. Elsa Joubert trek sterk in letterkundekringe aandag met haar boek Ons wag op die kaptein (later voorgeskryf). Mej. Suid-Afrika is ‘n mooi Boeremeisie Louise Crous (sonder ’n e aan die einde) – sy trek nogal op die beeldskone Liz Taylor.
Die begeerlike Chevrolet Corvette Stingray is die Motor van die Jaar. Die beste weeldemotor is die Buick Riviera, die beste weelde-sportnuts die Jeep Wagoneer en die beste ryding vir ‘n gesin die Chevrolet Impala. In Suid-Afrika is die Cortina (self een gery van 1964 tot 1966) baie gewild. Die Borgward is ‘n motor vir fynproewers.
Die sogenaamde “Young look” tref die modewêreld soos ’n storm. Meisies dra kniehoogte-rompies, moulose rokke, laer hakke en natuurlike kort kapsels. (Vir mans is die safaripak bobaas!)
Aan die sportfront deel die Wallabies van John Thornett die toetsreeks met die Springbokke twee elk. Ken Catchpole is een van die sterre. Sportman van die Jaar is die legendariese Gary Player wat die trofee ‘n weergalose agt keer verower het.
(Terloops, niemand het darem seker vergeet nie dat dr. HF Verwoerd die eerste minister was en CR Swart die staatspresident.)
Aug 28, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Sport-misoes van die jaar 2023 moet die inploffing van SA atletiek in Boedapest wees. Altesaam 66 lande neem deel. Suid-Afrika eindig op nommer 65 -‘n kortkop voor die houtlepelwenner, Eritrea. Beste vertoning is Wayde van Niekerk se teleurstellende sewende plek in die eindronde van die 400 meter. ‘n Aflosstokkie word laat val. ‘n Naelloper word gediskwalifiseer. In die marathon maak ons beste 51ste klaar. Een kom heel laaste onder die atlete wat die wedloop voltooi.
So loop die grafiek onstuitbaar afwaarts sedert 2017 toe ons die laaste keer medaljes kon inpalm. Wat skort? Ek is maar ‘n leek en het nie antwoorde nie. My indruk, vir wat dit werd is, is dat atletiek ‘n aspoestersport geword het.
Ek onthou nog hoe ek as student in die 60’s gereeld na Pilditch in Pretoria toe is om atletiek te kyk, hoe ek selfs Stellenbosch toe is om Tukkies by ‘n Dalrymple te ondersteun (die dae van Sep Serfontein), ek onthou prestige-byeenkomste soos op Tweede Kersdag in die Paarl en opwindende uurbyeenkomste in Bloemfontein, Pretoria, Stellenbosch en elders.
Ek onthou die name van ritse kampioene, wenners van goue medaljes by Olimpiese Speles, soos Esther Brand en ander uitblinkers. Ek onthou die nasionale tranedal oor Gert Potgieter se motorongeluk op die vooraand van ‘n winkende triomf. Ek onthou die era van Fanie Van Zyl, Dickey Broberg, Danie Malan en March Fiascanaro. Ek onthou kaalvoet-skoolmeisie Zola Budd.
Ek onthou toe atletiek ‘n topsport was en die beste atlete nasionale helde. Maar iets het die wiele laat afval. In koerante lees ek meer van Banyana Banyana as van atletiek. Op ons TV brul Max Verstappern se F1-renmotor elke naweek terwyl jy vergeefs na ‘n bietjie atletiek smag.
Is ek maar net in ‘n mismoedige bui of behoort atletiekglorie in SA ook tot die verlede? Kan dit reggeruk word of nie? Wat dink die kenners?
Aug 27, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Vir Zandra van Wyk (77), sjarmante, elegante lewensmaat aan die sy van daardie prins van rubriekskrywers, Johan van Wyk, groet ons Dinsdagmiddag in die Paarl. Op die kennisgewing van die tot-siens-diens by die Vergenoegd-kapel verskyn sy, toe nog’n jong vrou in haar fleur, by ‘n ryperd.
Die storie daaragter ken ek nie. Dadelik herinner dit my egter aan Johan se latere liefde vir ‘n ysterperd, so kragtig en blitsig as kan. En aan Zandra se versoening met daardie derde party van blink metaal in ‘n eiesoortige driehoek.
In sy eerste boek, ‘’So was dit’’, skryf Johan daaroor ‘n kostelike hoofstuk met die titel ‘’Die pad na Tranedal”. Dis ‘n hoofstuk oor epiese togte op die langpad op sy Honda Gold Wing 1100 GL. Elke 500 km is trane gestort. Een keer het sy passasier 899 km ver gehuil.
Tuis gekom, sweer sy dan dit was die laaste. Maar as hy dromerig begin padkaarte bekyk, blink die donker oë en gaan koop sy dadelik ‘n nuwe jean.
Skielik tref dit hoe twee sterk eienskappe van hierdie sterk vrou in die verhaaltjie deurkom. Die een ‘n onblusbare lewenslus, die ander ‘n vasbyt-vermoë soos min.
Sy was ‘n bok vir sports, onthou kollega Tobie Wiese haar onder meer in sy huldeblyk op Netwerk24. Inderdaad. Net ‘n rêrige bok vir sports sou maar telkens weer agter opklim – al die pyne onderlangs vergete. Sonder ‘n stewige element avontuurlus sou niemand dit in elk geval met die “Oom” van Stop van myne (sy ikoniese rubriek in Die Volksblad) lank uitgehou het nie.
Dan: vasbyt. Daarvan sou niemand Zandra iets kon leer nie. Vyf jaar lank het sy teen ‘n aggressiewe borskanker vasgebyt, Maar as jy dit nie geweet het nie, sou jy dit nie kon sê nie. Gekla het sy nooit, opgehou glimlag, het sy nooit.
Deur ‘n intense stryd met Covid was sy aan haar ernstige siek man se sy ‘n steunpilaar, soos altyd. Maar net opgesaal en voortgebeur; voortgebeur en haar kop vorstelik hoog gehou.
Ware aristokrasie was Zandra van Wyk voorwaar in voorkoms, optrede en ingesteldheid. Daardie pragtige perdefoto met saal en toom en al is daarvan ’n treffende simbool.
Aug 25, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Kreef op die kole by Sabiepark se piekniekplek. Vir ons was dit iets nuut. Waarskynlik ook ‘n eerste vir Sabiepark.
Johan en Mariza het die begeerlike seekos saamgebring toe hulle die laaste week van ons lang wintervakansie uit Oudtshoorn kom saamkuier het. Die kreef kom uit Sedgefield se waters. Mariza het in die biezondere omstandighede die braaigereedskap oorgeneem en die heerlike happies tot perfeksie gebraai – so ‘n goue roesbruin, as so ‘n kleur bestaan.
Met die saamkuier – gekenmerk deur groot vure, bobaas-braaigeregte (dankie, Johan) en rojale rooiwyn-verbruik – is die vieringe van ons verbintenis van 25 jaar met Sabiepark feestelik afgesluit.
Danksy Jimmy en Lida Pressly was die tradisionele skemer-piekniek op die Granokoppie op die program. Ook ‘n lekker ontbyt by die gholfklub, gevolg deur ‘n wildrit na Leeupan wat stillerig verloop het. By die piekniekplek het ons darem mooi olifante gesien en ‘n luiperd net-net misgeloop.
Teenspoed het nie uitgebly nie. ‘n Bosluis of twee het Mariza bygekom. Bosluiskoors was die gevolg. ‘n “Sportbesering”, noem sy dit filosofies.
By Tarlehoet het twee baardspegte ons die laaste middag plesier verskaf met ‘n verbete aanslag op die maroela by die stoep. Die stryd teen die vlermuise is ongelukkig nie met welslae bekroon nie. Ons is redelik raad-op, Alle rate is uitgeput. Dalk trek hulle vanself. Hoop maar so.
Die reis na die Kruger-Mpumalanga-lughawe was nogal iets om te onthou. Eers het ek my amper misreken met die tyd. Ons was net betyds. Ten tweede het die immobiliseerder se batterytjie by die Phabenihek gekalf. Ons dag eers ons is gestrand. Toe onthou Tokkie gelukkig van die sleutelgat in die deur.
Die amperste moles was egter Cielie Versfeld van NSTBC se blaps om skoon te vergeet van die laat haal van die Honda. Tokkie moes vinnig spring om parkeerplek te gaan soek terwyl ek, kierie en al, met die bagasiewaentjie by die vertrektoonbank gaan inval.
‘n Laaste woord oor die nege weke se verblyf raak die lees van die nege A4-boeke. ‘n Boodskap wat werklik sterk daarin deurkom, is die rol van kleinwild soos duikers (nou baie minder) en vlakvarke (nou afwesig) om by die kleinkinders ‘n verknogtheid te kweek en ‘n boskultuur te vestig. Ons mis die ou dae se veel drukker wildverkeer – veral die gereelde koedoebesoeke om die voëls se pitjies te gaps.
Ek en Tokkie stem saam dat die regte resep vir Sabiepark radikale ontbossing is ten einde meer weiding te skep. Om eenvoudig net gedurig wild minder te maak, werk nie. Dit skep nie waarde nie, maar takel waarde af. Ernst Bezuidenhout, nuwe parkhoof, het al van my verskeie kommunikasies ontvang. Nog is op pad.
Aug 22, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
-
Vriendelike woorde van Anschen Conradie oor “Elke dag ‘n mooi nooi en ‘n moord” … en oor koerante van oudsher in die algemeen:
Die klassieke koerantwese, kompleet met drukpers, ink, rolle papier, tikmasjiene, donkerkamers en teleksmasjiene word toenemend verower deur elektroniese publikasies; digitale foto’s, rekenaars, die internet, en alles wat daarmee saamgaan. Die ouer garde (waarby ek myself insluit) onthou egter nog die eerste oopvou van Sondag se Rapport, die skoolseuns wat soggens met hulle fietse koerante aflewer, en die afwagting oor wat die dag se lamppaalplakkate mag inhou.
Die skrywer, deurwinterde joernalis en voormalige redakteur van (Die) Volksblad, deel in hierdie bundel etlike kosbare herinneringe, nostalgie, humor, ironie, anekdotes, en huldeblyke uit vervloë dae. Sommige bydraes is, met erkenning, ontleen vanaf LitNet en die Nagkantoor-Facebookgroep, en sommige het voorheen in die skrywer se eie publikasies verskyn. Die voorwoord is deur Ton Vosloo – en die oorsprong van sy bynaam word ook in die bundel verklap.
Die ouer bydraes gaan so ver terug as 1914 toe C.J. Langenhoven ‘n persoonlike brief aan die koerant waarvan hy redakteur was, Het Zuid-Westen, geskryf en gepubliseer het, en sluit aan by moderne gebeure soos die storm wat om Prof. Amanda Gouws se kop losgebars het aangaande vroue wat vloek, en ‘n ontstoke dame beweer het vloekwoorde kom ‘…uit die mond van tandelose mense in die greep van alkohol of dwelms.’ (61)
Ander hoogtepunte sluit in: Glenda Kemp se privaat vertoning vir joernaliste waar die toegangsgeld R10 per kop was, maar darem ‘n bakkie kerrie-en-rys ingesluit het; die bisarre sensuurwetgewing wat polisiebeamptes in 1967 verplig het om, gewapen met skêre, ‘n berig uit die koerante te knip; die drukkersduiwel wat ‘n resensent laat koes het toe sy ‘Swak’ met ‘Twak’ vervang is; die redaksielid wat tydens die Vrystaatse aardbewing van 1975 soek geraak en in die brandkluis ontdek is, en die diakritiese glips wat in 1947 in ‘The Times’ se beriggewing oor die koninklike besoek aan Suid-Afrika die opskrif ‘Hoere, hoere, hoere vir die koning!’ tot gevolg gehad het.
‘n Lekkerlees, nostalgiese bundel.
⭐️⭐️⭐️⭐️ #uitdieperdsebek
