Aug 27, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Vir oulaas saam. Ses Volksbladveterane – almal 80-plussers – saam op,Melkbos in November 2024. Van links is Willie Kuhn, Wilhelm Jordaan, die uwe, Johan van Wyk, Herman le Roux en Pierre van Manen.
By die dood van my geniale kollega Wilhelm Jordaan (82) Sondagoggend sou ek vir kom ‘n klinkende lofsang op elke moontlike forum wou aanhef.
My mond was egter gesnoer. Ek was op pad na die stoere Shingwedzi, een van die min kampe van die Krugerwildtuin waar wi-fi en internet nog nie opgedaag het nie. By Ontvangs is ‘n nota opgeplak waarin die “ongerief” betreur word.
Enkele dae voor Wilhelm se dood het ‘n soort eerbetoning aan hom darem uit my pen verskyn. Dit is in my allerlaaste boek, “Wag-‘n-bietjie” (uitgewer: Naledi): ‘n hoofstuk met die opskrif “ ʼn Fees – toe trane”.
Die fees waarna verwys word, was ‘n genoeglike ete met vele skaaplekkernye en die opgewekte geselskap van vriende die Saterdag voordat my kollega op 22 Junie deur ‘n beroerte neergevel is – die trane-deel van die opskrif.
Daardie “fees van die genooides” – so het hy dit genoem – was die onderwerp van sy heel laaste van 1 800 rubrieke in Beeld, Die Burger en Volksblad in ‘n ononderbroke loopbaan van amper 40 jaar. Dit het die Woensdag in Die Burger verskyn terwyl hy al in die waakeenheid was.
Trouens, pas nadat hy die Sondag sy laaste woorde van vervoering getik het, het Wilhelm stom by sy rekenaar omgekantel. Geen woord het in die volgende twee maande se lyding vir hom en sy geliefdes ooit weer oor sy lippe gekom nie.
In die hoofstuk oor Wilhelm vertel ek onder meer hoe gerus ek as sy nuusredakteur van Die Volksblad altyd smôrens gevoel het as ek die jong bobaas-verslaggewer by sy lessenaar sien sit. Die wêreld kon maar vergaan. Jorrie, soos ons hom destyds genoem het, sou dit kon behartig. Ook as skrywer van voorblad-stoepstories – ʼn berig onderaan die blad, gewoonlik met ʼn humoristiese inslag – was hy ʼn meester in sy eie klas.
My Volksblad-herinneringe van 50 jaar gelede sou Wilhelm weens die ernstige beroerte nooit self kon lees nie. Weens die inisiatief van ‘n gemeenskaplike vriend, Hennie de Klerk, ‘n musiek-kameraad, is dit egter wel op sy hospitaalbed vir hom voorgelees.
Hennie het uit die bloute die versoek gerig dat hy saam met boodskappe van vriende ook die nog ongepubliseerde hoofstuk vir Wilhelm mag voorlees. Hy het gehoop dat die opwek van ou herinneringe sy vriend se beskadigde brein sal stimuleer. Ek het natuurlik dadelik ingestem. Die blote gedagte was ‘n eer.
Later het Hennie laat weet dat Wilhelm met ‘n kopknip en wakker oë op boodskappe gereageer het. Oor my anekdotes het hy verskeie kere woorde probeer uiter. Dit was vir Hennie en die ander mense om die bed duidelik dat hy die gebeure onthou.
Hoeveel Wilhelm wel onthou het (en wat sy spitsvondige kommentaar sou wees!), sal ek nou nooit weet nie. Die gedagte dat hy tog daarvan kon kennis neem, roer my diep. Om hierdie spesiale ervaring hier met ander te kan deel, beskou ek as my vertraagde huldeblyk aan ‘n groot gees wat die aarde met ‘n fyn beskaafde grasie bewandel het.
“Wag-‘n-bietjie” sal wyd in boekwinkels beskikbaar wees. Dit kan ook bestel word by die uitgewer, Naledi, se doeltreffende aanlynboekwinkel by naledi.co.za of by Tertia Swart (078 648 8616). Die prys is R275 plus R65 koerierskoste om dit by jou voordeur te laat aflewer.Die verskeidenheid in die boek strek van koerante tot die bos – alles dinge wat naby aan die skrywer se hart is.
Aug 20, 2025 | Hennie van Deventer se Blog
Vir André Groenewald, oud-skoolhoof van Roodepoort, het ek goed leer ken weens sy rol ná die seedrama by Leentjiesklip, Wildernis, in September 2023.
Mev. Jo Hartman, ’n 93-jarige oud-onderwyseres van Bloemfontein, is daardie dag deur ‘n reuse-fratsgolf neergevel en tot in die middel van die pad gespoel. Op pad na die hospitaal het sy gesterf.
Hoe sy en sewe ander mense op vlug slaan voor die skielike bedreiging is te sien op ’n dramatiese foto deur ’n ooggetuie, Tanya Rossouw (52) van Wildernis, wat in haar Mahindrabakkie op die parkeerterrein met haar selfoon sit en foto’s neem het. Die bakkie was oomblikke later ook onder water.
Aanvanklik is net die een helfte van die foto op die webblad Nagkantoor gepubliseer, sonder die slagoffer. André was die eerste om die gedagte van die publikasie van die volledige foto as huldeblyk aan mev. Hartman en die ander te opper. Sy gevoelvolle kommentare, skakeling met Tanya en sleutelrol in die uiteindelike publikasie van die noodlotsfoto waarop die skraal mev. Hartman probeer wegskarrel, was gedenkwaardig.
Uit daardie kennismaking op Facebook het kuiers op Melkbos en in Sabiepark gespruit. André en Betje was op 24 Julie ons gaste by die piekniekplek. Ons het opgeruimd saamgekuier. Pas tuis na hul vakansie het hy geval en so seergekry dat hy in die waakeenheid beland het. Na 12 spanningsvolle dae is hy gister sag oorlede.
Die storie van die drama by Leentjiesklip en die spesiale vriend André se rol word vertel in my nuwe boek, Wag-‘n-bietjie, wat pas by Naledi verskyn het. Wat ‘n jammerte dat Andre nooit daardie boek in sy hande sal kan neem nie.
Foto 1 is op 24 Julie van my en Andre is by die piekniekplek geneem en foto 2 is die unieke foto van Tanya Rossouw – een wat sekerlik ‘n joernalistieke prys verdien het.
Aug 20, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Blinkblaarboom, jou fraaie nooi, jou lentekleed in groen getooi …
Saam met die voorposblare aan rosyntjie- en aartappelbosse , blinkblaar-wag-‘n-bietjies (foto), knoppiesdorings en wat nog hier op Tarlehoet se werf in Sabiepark kom die blye nuus uit die Kaap: Wag-‘n-bietjie (foto) is klaar gedruk. Vandag begin hy sy pad loop. Mooiloop, my boek.
Saam met die opgewondenheid wat elke skrywer seker met die koms van ‘n nuweling ervaar, kom ook die effense teleurstelling dat juis my verkeer tussen die bome in die bos my eie kennismaking met die finale produk noodwendig gaan vertraag. Lesers wat die boek voor my sien, moet tog maar laat weet hoe dit hulle geval. Wat ek kan verklap, is dat Karen Cronje, ontwerper, buitengewone moeite met die uitleg gedoen het. Die Wag-‘n-bietjie-tema loop deur die boek.
In ‘n voorwoord verduidelik ek die rol van Tarlehoet se wag-‘n -bietjies in die keuse van die titel. Hier is nogal ‘n paar van die spoggerige bome met die geniepsige dorings. Dis van daardie dorings wat die subtitel kom: Stories wat gryp. Op die foto versier ‘n onlangse gas, Marlene Duvenage, die robuuste stam van ‘n wag-‘n-bietjie vlak teenaan die stoep.
Wag-‘n-bietjie sal wyd in boekwinkels beskikbaar wees. Dit kan ook bestel word by die uitgewer, Naledi, se doeltreffende aanlynboekwinkel by
naledi.co.za of by Tertia Swart (078 648 8616). Die prys is R275 plus R65 koerierskoste om dit by jou voordeur te laat aflewer.Die verskeidenheid in die boek strek van koerante tot die bos – alles dinge wat naby aan die skrywer se hart is.
Aug 7, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die romantiek van Balule raak amper oorweldigend as die vuurtjies saans begin brand.
Van ons afskeidskuiertjie vandeesweek by Balule hoef ek kwalik iets meer te rep as om my bure in die rondaweltjies aan weerskante bekend te stel. Soos ons, is hulle weerkommers of keerweders, of wat ’n mens “regulars” ookal in Afrikaans noem.
Ek en Tokkie was soontoe op ons 10de besoek sedert 2011 – weer, glo dit of nie, in rondawel vyf soos daardie eerste keer. Maar moenie dink dat ons skof van 15 jaar enigeen van ons bure kon imponeer nie.
In rondawel ses was Pip (90) en Nan (85) Townshend van Grahamstad en in rondawel vier Brian (75) en Joan (nie gevra hoe oud nie) Mallinson van Johannesburg. Albei pare ken en besoek Balule albei al 30 jaar lank, eers as kampeerders aan die ander kant van die draad.
Kan enige plek ‘n beter getuigskrif verlang: Mense wat kom, kom en weer kom , en elke keer opnuut verlief raak? Dit sê mos alles, meer as elke byvoeglike naamwoord in die woordeboek.
Vir Pip, onderwyser by Kearsney College vir 39 jaar, wil ek die kompliment gee dat hy sy nuwe Toyota Cross Over nader aan sy rondawel kan parkeer as wat dêmmit aan vloek is. Skaars plek vir ‘n flentertjie papier tussen sy linker-modderskerm en die muur gewees. Pip hou vol dit was doelbewus om ‘n klein stukkie skaduwee te benut. Moet dit maar glo. Dankie, Nan, vir die fraai nonnetjiesuil wat jy vir ons gewys het.
Brian Mallinson vertel oor ’n glasie goeie rooi interessante stories oor sy loopbaan as neuro-sielkundige en ekspert-getuie oor breinbeserings in talryke hofsake. En hy en Joan maak langsaan ‘n skaappotjie wat ‘n lieflike geur versprei.
Langs hulle, in nommer drie, was twee Australiërs. Hulle het ek net vlugtig raakgeloop, Brian vertel egter een kom elke jaar en bring dan ’n maat saam, Hy is versot op Balule.
Brian vertel ook van buitelandse gaste wat hy as gasheer na die wildtuin moes vergesel, onder meer uit Denemarke. Die uiters basiese Balule was elke keer die gunsteling omdat dit so “authentic” is.
Herinner my aan ‘n sjarmante Franse gesin wat ons in 2014 daar ontmoet het: Didier Charvet, sy vrou, Emilie Anxionnaz, ‘n skaapwagter se dogter wat sonder lopende water in die huis grootgeword het, en hul twee flukse meisiekinders, Myrtille (toe 10) en Melisse (toe 7).
By hulle het ek met génépi kennis gemaak: ‘n geurige Franse “witblits”. Dit kom van Alpynse kruie wat in die somer op ‘n hoogte van 2 000 meter groei – die hoogste plant in die Alpe (wetenskaplike naam Artemisia, in Engels bekend as wormwood).
Die Franse het oornag Franse vriende geword met wie adresse uitgeruil is. Vir die génépi wat ons uit pragtige vlekvrye staalflessie geniet het, het hulle self die Alpe naby hul tuiste, La Rosiere de Bourg, aangedurf op ‘n gevaarlike klimroete waar ander génépi-soekers al met hul lewens geboet het. Soos ek verstaan, is dit in die omgewing van St. Maurice.
In my Sabieparkse drankkabinetjie is nou nog so ‘n kosbare flessie génépi vir baie spesiale okkasies.
Hoeveel ryker het Balule nie my lewe gemaak nie – ook deur die mense wat ons daar ontmoet het. Balulemense is lekker mense.
(Later ietsie meer oor die besoek. )
Aug 2, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Hennie en Manie vat mekaar se hande bo-oor die rokie wat van die braaivleisvuur opdwarrel.
“Dis lekker. Ek is warm, ek geniet die vuur” [Jes. 44:16(b)].
Die veelbewoë lewensloop van ‘n dienswillige skottelbraaier – sy naam: “Manie se braaier” – verdien om met die hoogste eer (summa cum laude) in die annale opgeteken te word.
Die verhaal van “Manie se braaier” is een van taaie onwankelbaarheid oor drie dekades heen. Sy herkoms, sy simboliek en sy sleutelrol by allerlei rituele het die soliede driepoot-ystermeneer in sekere kringe met ‘n amper ikoniese status beklee.
Toe gebeur ‘n reeks bittersoet onvoorsienbaarhede wat van hom nog dwingender storiemateriaal maak …
Eers ‘n stukkie geskiedenis wat die naam verklaar. Manie Steyn was ‘n boesemvriend en koshuismaat uit my Tukkiedae rondom 1960. Die twee studentemaats het huisvriende, wildtuinvriende en waarderende kollegas by die Nasionale Pers geword.
Vir Manie en die vooroorlede Sannie Graaff het ek 70 jaar gelede, in 1964, as seremoniemeester hul huweliksbootjie op Reitz help lanseer, en 30 jaar later weer vir hul seun, Manie Junior (Klein Manie), en Claudie Hartman op Krugersdorp. Dit is die enigste pa-seun-kombinasie by wie se huwelike ek so betrokke was.
Toe my diep-vriend 70 word, het ek uit die Kaap Johannesburg toe gevlieg vir ‘n heildronk. Op 80 weer. So heg was ons bande.
Ons was op vele onvergeetlike wildtuinbesoeke saam van die 70’s af, van Berg-en-Dal tot by Pafuri, dikwels in een voertuig. Op een het Manie die gier gekry om vir hom ‘n skottelbraaier op die patroon van die wildtuin s’n te laat sweis: net met hoër pote, ‘n groter skottel, ‘n frisser rooster en ander spesiale eienskappe soos ‘n diensblad, ‘n potjiekos-gerief en wiele.
By die Steynwoning, Davidstraat 44, Constantiakloof, Roodepoort, het daardie gedugte braaier geruime tyd sy spore verdien. Manie was altyd ’n entoesiastiese braaier. In die 90’s het die tyd aangebreek om af te skaal en het die Steyns na ‘n kompleks op Krugersdorp verhuis. Toe kry Manie ‘n ingewing: sy speelding moet na my bosplek in Sabiepark toe as durende simbool van die Van Deventer-Steyn-verbintenis. ‘n Neef van my, wyle Ben Smith van Randburg, het hom met sy Nissan Sani hierheen karwei.
In my lapa in Wildevylaan het die geskenk van Manie ‘n staanplek gevind, en in die kwarteeu plus sedertdien is ‘n fris vrag tjoppies en wors op sy sterk rooster op die kole gesit. Rondom hom het Kollegemanne van ons era male sonder tal by klein, intieme reünies met ’n glasie goed verouderde rooi in die hand ons liefde vir ons koshuis op die Tukkie-proefplaas met die Kollegelied betuig:
Aan het oever van het Schelftzee / tussen Delft en Rotterdam / Zat een verie luid te wenen / met een Matie vuur en vlam / Zag het verie aan het Matie / Ziet je daarde Kollegeman? / Ben de moord’naar van je vader / Neuk hem op so goed jij kan / “Ag verdomme,” zeg de jonge / heeft de donder dat gedaan / Wag maar tot ik even groot ben / Zal hem op zijn donder slaan!
By die braaier is alleen onder die sterre langbeen gesit en mymer, met vriende slimmighede, kwinkslae en anekdotes uitgeruil en uitgelate gelag, asook “raasdae” (‘n vriend se woord vir verjaardae) en herdenkings saam met kinders en kleinkinders gevier. Gewyder oomblikke was daar ook, soos wanneer mede-Sabieparker Dawie Strydom by ‘n flikkerende vuurtjie op sy mondfluitjie “God sy met u tot ons weer ontmoet” as ‘n ”in memoriam” aangehef het.
Heildronk op die tweede asem van Manie se braaier.
Manie self was verskeie kere in hierdie geselskap, ook na Sannie se dood. In Sabiepark was ‘n spesiale “Manie-suite”. Dit is die beknopte buitekamertjie wat syne geword het toe die trappe vir hom te veel geword het. In Julie 2014 was hy die laaste keer in die “suite”. Elke aand is ’n vuurtjie aangesteek.
Om so kameraadskaplik langs die vuur te verkeer, was vir ons albei ’n emosionele okkasie, gelaai met sentiment, nostalgie en herinneringe uit ’n lang lewenskof met paaie wat deurgaans heuglik bly kruis het. In die gasteboek het Manie geskryf: “Baie dankie vir ‘n leeftyd se vriendskap”.
Later het sy gesondheid al hoe meer begin lol. Die laaste ruk van sy lewe was hy aan sy bed vasgekluister weens rugprobleme en ander komplikasies. Hy het swaar gekry, maar sy vegtersgees het hom tot die einde toe nie verlaat nie. ‘n Blymoedige laggie het steeds opgeklink toe ek hom net dae voor sy dood bel. Hy is in Maart 2023 oorlede, kort ná sy 83ste.
Dat ek nooit weer saam met die joviale, kleurryke en spitsvondige vriend met sy eiesoortige humor en taalgebruik langs ‘n vuurtjie sal kan kuier nie, was ‘n loodsware gedagte. Aangedaan onthou ek toe helder een oggend toe Manie uit Sabiepark huis toe ry. Op daardie oomblik swiep ‘n visarend laag en roep sy hart uit – ‘n stylvolle Sabieparkse totsiens. Soos daardie visarend s’n was my groet gelaai met ‘n diepe melancholie: Totsiens, my liewe maat Manie.
Vlammetjies flikker vrolik in die herstelde Maniebraaier.
By een foto van die vir-oulaas-kuier steek ek vas. Ons twee vat mekaar se hande bo-oor die rokie wat van die braaivleisvuur opdwarrel. Ons lyk gelukkig en ons was, want ons het mekaar se geselskap tot op ons oudag opbeurend gevind.
Nie lank na Manie se dood nie, het Manie Junior vir my ‘n besonderse mes – ‘n vlymskerp springmes uit Spanje – Melkbosstrand toe saamgebring in opdrag van sy pa twee dae voordat hy dood is. Die waarde wat ek daaraan heg, is natuurlik geweldig.
Manie Junior, nou ‘n man in sy middel 50’s, ken ons van sy babadae. Die kontak met hom het ná eers sy ma se dood en daarna sy pa s’n nie doodgeloop soos so dikwels gebeur nie. Ons spreek trouens dadelik af dat hy en Claudie in Augustus in Sabiepark sal kom kuier. Die Maniebraaier staan gereed.
Manie se braaier is terug op sy pote. Jandré Geldenhuys lewer die herstelde produk af.
Net twee weke voor die kuier wil ek die braaier skuif. Skielik vou twee van die drie bene potsierlik onder hom, flenters geroes. Ramp der rampe. Met die hoop nie te hoog nie, gaan klop ek by Sabiepark se werkwinkel aan waar ‘n hulpvaardige Jandré Geldenhuys belowe om te doen wat hy kan.
En, genade bo genade, drie dae later bring Jandré hom met sy wit bakkie terug – ‘n splinternuwe sikspens as’t ware danksy Paulus se sweiswerk. Laat Manie en Claudie maar kom. Maar toe die grote ironie. Dit kom in ‘n kort, hartseer-selfoonboodskap: Die Steyn-besoek moet afgelas word weens dwingende mediese redes. Alles tevergeefs, het die Prediker mos al gewaarsku.
Hoop darem nie heeltemal alles was tevergeefs nie; dat ek nog ‘n hele paar vuurtjies in die herstelde braaier sal kan opsteek – en elke keer terugdink aan goeie tye.
Wat ons gesien het, prakties gesproke, was minstens ‘n dosyn kameelperde waarvan vyf uiteindelik in die middel van die pad was. Ons het heelwat nekaktiwiteit oor en weer waargeneem. Binne bestek van ‘n paar minute het twee bestygings gevolg. By een was penetrasie onmiskenbaar. Jy sien dit op die foto.
Dan begin jy wonder: Hoekom dan so in ‘n groep? Gewoonlik is ‘n bul jaloers as sulke tyd aanbreek. Hy soek privaatheid en verjaag al die ander. Dit begin ook pla dat die natuurlike minnespel in die sessie ontbreek het. Geen sprake hier van ‘n belustigde bul wat wie weet hoe lank geduldig agter ‘n koei bly aanstap en telkens haar urine proe (regtig) om haar gereedheid te bepaal nie.
