Aug 7, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die romantiek van Balule raak amper oorweldigend as die vuurtjies saans begin brand.
Van ons afskeidskuiertjie vandeesweek by Balule hoef ek kwalik iets meer te rep as om my bure in die rondaweltjies aan weerskante bekend te stel. Soos ons, is hulle weerkommers of keerweders, of wat ’n mens “regulars” ookal in Afrikaans noem.
Ek en Tokkie was soontoe op ons 10de besoek sedert 2011 – weer, glo dit of nie, in rondawel vyf soos daardie eerste keer. Maar moenie dink dat ons skof van 15 jaar enigeen van ons bure kon imponeer nie.
In rondawel ses was Pip (90) en Nan (85) Townshend van Grahamstad en in rondawel vier Brian (75) en Joan (nie gevra hoe oud nie) Mallinson van Johannesburg. Albei pare ken en besoek Balule albei al 30 jaar lank, eers as kampeerders aan die ander kant van die draad.
Kan enige plek ‘n beter getuigskrif verlang: Mense wat kom, kom en weer kom , en elke keer opnuut verlief raak? Dit sê mos alles, meer as elke byvoeglike naamwoord in die woordeboek.
Vir Pip, onderwyser by Kearsney College vir 39 jaar, wil ek die kompliment gee dat hy sy nuwe Toyota Cross Over nader aan sy rondawel kan parkeer as wat dêmmit aan vloek is. Skaars plek vir ‘n flentertjie papier tussen sy linker-modderskerm en die muur gewees. Pip hou vol dit was doelbewus om ‘n klein stukkie skaduwee te benut. Moet dit maar glo. Dankie, Nan, vir die fraai nonnetjiesuil wat jy vir ons gewys het.
Brian Mallinson vertel oor ’n glasie goeie rooi interessante stories oor sy loopbaan as neuro-sielkundige en ekspert-getuie oor breinbeserings in talryke hofsake. En hy en Joan maak langsaan ‘n skaappotjie wat ‘n lieflike geur versprei.
Langs hulle, in nommer drie, was twee Australiërs. Hulle het ek net vlugtig raakgeloop, Brian vertel egter een kom elke jaar en bring dan ’n maat saam, Hy is versot op Balule.
Brian vertel ook van buitelandse gaste wat hy as gasheer na die wildtuin moes vergesel, onder meer uit Denemarke. Die uiters basiese Balule was elke keer die gunsteling omdat dit so “authentic” is.
Herinner my aan ‘n sjarmante Franse gesin wat ons in 2014 daar ontmoet het: Didier Charvet, sy vrou, Emilie Anxionnaz, ‘n skaapwagter se dogter wat sonder lopende water in die huis grootgeword het, en hul twee flukse meisiekinders, Myrtille (toe 10) en Melisse (toe 7).
By hulle het ek met génépi kennis gemaak: ‘n geurige Franse “witblits”. Dit kom van Alpynse kruie wat in die somer op ‘n hoogte van 2 000 meter groei – die hoogste plant in die Alpe (wetenskaplike naam Artemisia, in Engels bekend as wormwood).
Die Franse het oornag Franse vriende geword met wie adresse uitgeruil is. Vir die génépi wat ons uit pragtige vlekvrye staalflessie geniet het, het hulle self die Alpe naby hul tuiste, La Rosiere de Bourg, aangedurf op ‘n gevaarlike klimroete waar ander génépi-soekers al met hul lewens geboet het. Soos ek verstaan, is dit in die omgewing van St. Maurice.
In my Sabieparkse drankkabinetjie is nou nog so ‘n kosbare flessie génépi vir baie spesiale okkasies.
Hoeveel ryker het Balule nie my lewe gemaak nie – ook deur die mense wat ons daar ontmoet het. Balulemense is lekker mense.
(Later ietsie meer oor die besoek. )
Aug 2, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Hennie en Manie vat mekaar se hande bo-oor die rokie wat van die braaivleisvuur opdwarrel.
“Dis lekker. Ek is warm, ek geniet die vuur” [Jes. 44:16(b)].
Die veelbewoë lewensloop van ‘n dienswillige skottelbraaier – sy naam: “Manie se braaier” – verdien om met die hoogste eer (summa cum laude) in die annale opgeteken te word.
Die verhaal van “Manie se braaier” is een van taaie onwankelbaarheid oor drie dekades heen. Sy herkoms, sy simboliek en sy sleutelrol by allerlei rituele het die soliede driepoot-ystermeneer in sekere kringe met ‘n amper ikoniese status beklee.
Toe gebeur ‘n reeks bittersoet onvoorsienbaarhede wat van hom nog dwingender storiemateriaal maak …
Eers ‘n stukkie geskiedenis wat die naam verklaar. Manie Steyn was ‘n boesemvriend en koshuismaat uit my Tukkiedae rondom 1960. Die twee studentemaats het huisvriende, wildtuinvriende en waarderende kollegas by die Nasionale Pers geword.
Vir Manie en die vooroorlede Sannie Graaff het ek 70 jaar gelede, in 1964, as seremoniemeester hul huweliksbootjie op Reitz help lanseer, en 30 jaar later weer vir hul seun, Manie Junior (Klein Manie), en Claudie Hartman op Krugersdorp. Dit is die enigste pa-seun-kombinasie by wie se huwelike ek so betrokke was.
Toe my diep-vriend 70 word, het ek uit die Kaap Johannesburg toe gevlieg vir ‘n heildronk. Op 80 weer. So heg was ons bande.
Ons was op vele onvergeetlike wildtuinbesoeke saam van die 70’s af, van Berg-en-Dal tot by Pafuri, dikwels in een voertuig. Op een het Manie die gier gekry om vir hom ‘n skottelbraaier op die patroon van die wildtuin s’n te laat sweis: net met hoër pote, ‘n groter skottel, ‘n frisser rooster en ander spesiale eienskappe soos ‘n diensblad, ‘n potjiekos-gerief en wiele.
By die Steynwoning, Davidstraat 44, Constantiakloof, Roodepoort, het daardie gedugte braaier geruime tyd sy spore verdien. Manie was altyd ’n entoesiastiese braaier. In die 90’s het die tyd aangebreek om af te skaal en het die Steyns na ‘n kompleks op Krugersdorp verhuis. Toe kry Manie ‘n ingewing: sy speelding moet na my bosplek in Sabiepark toe as durende simbool van die Van Deventer-Steyn-verbintenis. ‘n Neef van my, wyle Ben Smith van Randburg, het hom met sy Nissan Sani hierheen karwei.
In my lapa in Wildevylaan het die geskenk van Manie ‘n staanplek gevind, en in die kwarteeu plus sedertdien is ‘n fris vrag tjoppies en wors op sy sterk rooster op die kole gesit. Rondom hom het Kollegemanne van ons era male sonder tal by klein, intieme reünies met ’n glasie goed verouderde rooi in die hand ons liefde vir ons koshuis op die Tukkie-proefplaas met die Kollegelied betuig:
Aan het oever van het Schelftzee / tussen Delft en Rotterdam / Zat een verie luid te wenen / met een Matie vuur en vlam / Zag het verie aan het Matie / Ziet je daarde Kollegeman? / Ben de moord’naar van je vader / Neuk hem op so goed jij kan / “Ag verdomme,” zeg de jonge / heeft de donder dat gedaan / Wag maar tot ik even groot ben / Zal hem op zijn donder slaan!
By die braaier is alleen onder die sterre langbeen gesit en mymer, met vriende slimmighede, kwinkslae en anekdotes uitgeruil en uitgelate gelag, asook “raasdae” (‘n vriend se woord vir verjaardae) en herdenkings saam met kinders en kleinkinders gevier. Gewyder oomblikke was daar ook, soos wanneer mede-Sabieparker Dawie Strydom by ‘n flikkerende vuurtjie op sy mondfluitjie “God sy met u tot ons weer ontmoet” as ‘n ”in memoriam” aangehef het.
Heildronk op die tweede asem van Manie se braaier.
Manie self was verskeie kere in hierdie geselskap, ook na Sannie se dood. In Sabiepark was ‘n spesiale “Manie-suite”. Dit is die beknopte buitekamertjie wat syne geword het toe die trappe vir hom te veel geword het. In Julie 2014 was hy die laaste keer in die “suite”. Elke aand is ’n vuurtjie aangesteek.
Om so kameraadskaplik langs die vuur te verkeer, was vir ons albei ’n emosionele okkasie, gelaai met sentiment, nostalgie en herinneringe uit ’n lang lewenskof met paaie wat deurgaans heuglik bly kruis het. In die gasteboek het Manie geskryf: “Baie dankie vir ‘n leeftyd se vriendskap”.
Later het sy gesondheid al hoe meer begin lol. Die laaste ruk van sy lewe was hy aan sy bed vasgekluister weens rugprobleme en ander komplikasies. Hy het swaar gekry, maar sy vegtersgees het hom tot die einde toe nie verlaat nie. ‘n Blymoedige laggie het steeds opgeklink toe ek hom net dae voor sy dood bel. Hy is in Maart 2023 oorlede, kort ná sy 83ste.
Dat ek nooit weer saam met die joviale, kleurryke en spitsvondige vriend met sy eiesoortige humor en taalgebruik langs ‘n vuurtjie sal kan kuier nie, was ‘n loodsware gedagte. Aangedaan onthou ek toe helder een oggend toe Manie uit Sabiepark huis toe ry. Op daardie oomblik swiep ‘n visarend laag en roep sy hart uit – ‘n stylvolle Sabieparkse totsiens. Soos daardie visarend s’n was my groet gelaai met ‘n diepe melancholie: Totsiens, my liewe maat Manie.
Vlammetjies flikker vrolik in die herstelde Maniebraaier.
By een foto van die vir-oulaas-kuier steek ek vas. Ons twee vat mekaar se hande bo-oor die rokie wat van die braaivleisvuur opdwarrel. Ons lyk gelukkig en ons was, want ons het mekaar se geselskap tot op ons oudag opbeurend gevind.
Nie lank na Manie se dood nie, het Manie Junior vir my ‘n besonderse mes – ‘n vlymskerp springmes uit Spanje – Melkbosstrand toe saamgebring in opdrag van sy pa twee dae voordat hy dood is. Die waarde wat ek daaraan heg, is natuurlik geweldig.
Manie Junior, nou ‘n man in sy middel 50’s, ken ons van sy babadae. Die kontak met hom het ná eers sy ma se dood en daarna sy pa s’n nie doodgeloop soos so dikwels gebeur nie. Ons spreek trouens dadelik af dat hy en Claudie in Augustus in Sabiepark sal kom kuier. Die Maniebraaier staan gereed.
Manie se braaier is terug op sy pote. Jandré Geldenhuys lewer die herstelde produk af.
Net twee weke voor die kuier wil ek die braaier skuif. Skielik vou twee van die drie bene potsierlik onder hom, flenters geroes. Ramp der rampe. Met die hoop nie te hoog nie, gaan klop ek by Sabiepark se werkwinkel aan waar ‘n hulpvaardige Jandré Geldenhuys belowe om te doen wat hy kan.
En, genade bo genade, drie dae later bring Jandré hom met sy wit bakkie terug – ‘n splinternuwe sikspens as’t ware danksy Paulus se sweiswerk. Laat Manie en Claudie maar kom. Maar toe die grote ironie. Dit kom in ‘n kort, hartseer-selfoonboodskap: Die Steyn-besoek moet afgelas word weens dwingende mediese redes. Alles tevergeefs, het die Prediker mos al gewaarsku.
Hoop darem nie heeltemal alles was tevergeefs nie; dat ek nog ‘n hele paar vuurtjies in die herstelde braaier sal kan opsteek – en elke keer terugdink aan goeie tye.
