May 30, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Op geen kampus in Suid-Afrika sou jy nie in die 50’s ’n paar Morris Minors aantref nie, Die Britse buksie was ’n uitgeknipte studentemotor, veral oor hoe lig hy op petrol was.
Die Morris het op díe reuk van ‘n paar druppels petrol op ’n lappie geloop, het Morris-eienaars by die eienaars van Austens . Anglias , Prefects ensomeer gespog. .
Betroubare karretjies was hulle wel, maar ook nie altyd onder nukke en grille nie. Ek lees in ‘n Huisgenoot in ‘n wagkamer ene Sarie Kruger se lekker storie oor haar Morris wat sy met die agterkant van ‘n naelvyltjie.moes aanskakel nadat die sleutel verlore geraak het. Die naelvyl was ook nuttig omperiodiek die punte skoon te vyl.
‘n Keer het sy op ‘snelweg rem getrap, maar die Monrissie steur hom min daaraan, Hy beurt net voort, Toe sy hom eindelik al taamlik angstig in die noodbaan tot stilstand bring, blyk dit die petrolkabel het vasgehaak.
En hier is die Bierklub. Ralph is voor regs.
Dit herinner my toe aan my Tukkievriend Ralph van Schoor se nimlike studentekar. Ralph, ’n seun van Mosselbaai, was ‘n B.Sc-student en die voorsitter van ons “Bierklub” in Kollegetehuis in die jare 1958 en 1959. Die klub se ampsmotor was Ralph se 1954-model Morris Minor.
Vrydagaande is die Morris propvol gelaai met dors klublede en afgesit na “Tant Bella” vir “tee”. “Tant Bella” was die Hotel Belvedere in Kerkstraat en wat die “tee” sou wees, was Ralph se besluit. As voorsitter (en houer van die beursie) had hy die alleen-seggenskap oor die aard van die verversings. Geen teenspraak is geduld nie.
Op ‘n dag kom ons vrolik en vol afwagting in Kerkstraat af, bestemming: “Tant Bella”. Die Morris loop seepglad, Skielik hou Ralph die stuurwiel in die lug. Op ‘n manier het dit losgekom.
Lag-lag ry ons – so laf /onverantwoordelik / roekeloos (kies ‘n woord) soos net studente kan wees – ‘n taamlike entjie stuurwiel in die lug in Kerkstraat, Pretoria.
Hoe ver daardie ent was, is soos die ent wat ons as klein kannetjies kaalvoet skool toe moes stap. Hy word al hoe langer. Maar my storie is die reine waarheid.
May 26, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Dat ‘n sportster soos Joan Harrison, wenner van ‘n Olimpiese goue medalje in Helsinki in 1952, ons net stilletjies kan ontval, is amper ondenkbaar. Hoe gebeur dit? Is al ons nuusantennas reg ingestel?
Feit is: Joan Harrison (89) –‘n legende sal sommige nie skroom om haar te noem nie – is verlede week al in haar lewenslange tuisstad Oos-Londen oorlede, hoor ek uit ‘n onberispelike bron.
As skaam 16-jarige skoolmeisie het sy in 1952 in die swembad die 100 meter rugslag vir vroue ingepalm om dit twee goue medaljes vir twee goue Suid-Afrikaanse sportvroue by daardie Spele te maak. Die ander een was Esther Brand, huisvrou van Kimberley, wat op die atletiekbaan die hoogspring vir vroue gewen het.
Oud-kollega Jan Prins het dit beleef en in Herman le Roux se boek se “Spitse op die sportveld” (Tafelberg, 1970) sonder hy dit uit as die spitse van sy vryskutloopbaan. Wyle Jan sou nie omgee as ek vir ‘n goeie doel met sy kalwers ploeg nie. Inteendeel.
Jan en ’n maat, Harry Braun, het met rugsakke na Helsinki geryloop en op ’n mini-begroting in ’n tweemantentjie tuisgegaan. Sy vervoering toe Esther en Joan die podium as kampioene bestyg, word in Herman se boek beskryf.
Terwyl die Finse orkes effens onseker met “Die Stem” wegval en die oranje, blanje, blou stadig bo die Olimpiese stadion gehys word, was emosie, volgens hom, “soos ’n wurgpatat” in sy keel. “Wie is dan skaam as jy by so ’n groot oomblik nat-oog raak?”
Jan was uit sy vel toe Joan met ’n fantastiese eindpoging net voor die Nederlandse wonderswemster, Geertje Wielema, die kant raak.
Maar met die stormloop van die paviljoen af om die stralende wennertjie en haar ma, mev. Peggy Harrison, om die hals te val, het die waardige ”Prins Jan” (sy latere bynaam as bestuurshoof by die koerante) soos ’n os neergeploeg.
Sy enkel was verstuit. Kruppel-kruppel is hy agter die ander aan. Maar niks kon die patriotiese vreugde demp nie.
May 25, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
By ‘n lewensviering wat in elke betekenis van die woord werklik ‘n viering was, het ons vandag vir Koos Myburgh van Melkbos, voorheen wynboer van die Agter-Paarl, gegroet.
Kyk, dit vat ‘n man op ‘n perd om twee maande duskant 80 ‘n kerk op ‘n Sondagmiddag om 12:00 vol te pak vir jou gedenkdiens. Koos s’n het mense uit elke windrigting gelok. Hoeveel honderd? Nie getel nie. ‘n Hele paar – almal gedrewe deur hul innige liefde/bewondering vir hierdie groot gestalte met ‘n hart van goud.
Dr. Marius Falck se boodskap uit Fillipense 4: 4-9 het herinner watter prediker van stoffasie die oud-leraar van Melkbos is. Toe sing hy , nes hy kan, “Voete van ‘n Gemsbok”.
In die huldeblyke deur familie en vriende is ramshoring geblaas, oor heerlike anekdotes geskater, drukkies uitgedeel en vertel, vertel van hierdie uitsonderlike man wat sonder ‘n enkele vyand die aarde kon verlaat.
Gemeentesang was twee geliefde ou liedere wat nou stof vergaar, “Wat ‘n vriend het ons in Jesus” en “Blye versekering. “ Jy kon die blydskap in die mense se harte aanvoel.
My huldeblykie uit vriendegeledere het ek gehaak aan CJ Langenhoven se vonkelversie oor die vrolike vuurtjie:
“Dis die vrolike vlam wat klap en kraak
dis hy wat sy taak tot vermaaklikheid maak
en sy swaarkry
met lekkerkry klaarkry.”
Kom ons speel ons moet daardie vrolike vuurtjie ‘n naam gee, het ek voortgegaan. My voorstel: Ons noem hom die Koos Myburgh-vuur. Daar was eenstemmigheid. Raker kan ‘n naam kwalik.
Hoekom sê ek so? Omdat ek nie weet van een taak wat daardie vrolike man nie tot vermaaklikheid gemaak het en met lekkerkry klaargekry het nie. Trouens die indruk is dat sy hele lewe vir hom een lang lekkerkry was.
Dit was heelwat oor een toe Tielman Rossouw sy klawerbord-verwerking van “Il Silentio” op die draaitafel oopdraai en die jubelklanke van beuels die kerk vul – wat ‘n glorieryke einde vir ‘n onvergeetlike diens. Niemand het ooit op sy horlosie gekyk nie.
May 24, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Dertien jaar lank kon ek Melkbossers na die boekwinkel books.books.books in die Birkenhead-winkelsentrum verwys as hulle by my navraag doen oor ‘n boek. Vanoggend het ek Ben en Liza Meyer by hul winkel gaan groet. Kort nadat ek uit is, het die deur van die klein sieraad vir Melkbos finaal toegeklap.
Mense koop nie meer boeke nie, sê Liza gelate terwyl ‘n laaste handjievol klante die laaste handjievol winskoopboeke deurkyk. Maklik 90 persent van die rakke is toe al dolleeg. Hulle wag net om deur karweiers opgelaai te word.
+Van die uwe se “Elke dag ‘n mooi nooi en ‘n moord” is vanoggend ook ‘n laaste eksemplaar verkoop, word ek meegedeel. “En waar wend ek my nou heen?” Almal – ek, Liza en Ben – lag, maar dis nie ‘n vrolike laggie nie.
Die ingeligte, vriendelike en hulpvaardige diens wat Ben en Liza in hierdie intieme klein boekwinkel aan boekeliefhebbers van Melkbos – skrywers en lesers – gelewer het, was onskatbaar. Die gemeenskap ly ‘n onherstelbare verlies.
Ek blaai deur ou Facebook-inskrywings en foto’s. Dit strek terug tot 2012. In die eerste van die stapeltjie inskrywings lees ek: “In onse winkelsentrum Birkenhead op Melkbos bedryf Ben en Liza Meyer ‘n boekwinkel met die naam books.books.books. Van die uwe is “Duisend Dae langs die Sabie” op die rak – ook die vorige twee, ”Praat-praat in Tamatiestraat” en ”Byl in my bos”. Gaan loer gerus daar in as julle op Melkbos kom. Op die foto is ek en Liza en die drie HvD-boekies wat daar te koop is – spotgoedkoop!”
Daarna het gevolg my vier Nalediboeke, “Laatoes”, “Na verre hawens”, “Koerantkamerade” en ”Mooi nooi”. Ook my Protea-bosboek. ”Bure van nature”. En my private publikasie met my 80ste verjaardag, “Koerant”. Wat ‘n lang, vrugbare verbintenis.
Kan iemand my dan kwalik neem as ek sentimenteel oor die plek voel – en ‘n bietjie siek om te weet dis alles verby – net ‘n brokkie geskiedenis?
* Ek deel ‘n klompie foto’s van die 13 jaar, met opset nie chronologies nie. .
May 24, 2025 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Aan die een kant die gulle glimlag, die gemoedelikheid en charisma. Aan die ander kant die kilheid en die skerp tong van kritiek en veroordeling.
Hierdie ambivalensie in die komplekse geaardheid van Nelson Mandela verkies van sy bewonderaars om onder die mat te vee en te maak of dit nie bestaan nie. Tony Leon gee dit lug in sy nuwe boek “Being There” waarvan ‘n uittreksel vandag in By in Die Burger verskyn.
Met die lees daarvan herroep ek twee ontmoetings met die oud-president wat die Leon–profiel van hom sterk ondersteun. Albei was in Nasionale Pers-verband. Die atmosfeer van die een het soos dag en nag van die ander verskil.
In Maart 1993 is aangesit om ‘n bord spek en eiers ‒ maar darem nie vir Mandela nie, omdat hy bra Spartaans ge-eet het. ‘n Naspers-delegasie van sewe het vir Mandela, Thabo Mbeki, Pallo Jordan en Carl Niehaus (as “token” Afrikaner!) ‘n ontbyt in die kantore van Nasionale Tydskrifte in Sandton aangebied.
Die Pers se span was onder leiding van Ton Vosloo en het naas die uwe van Koerante ook die hoof van Tydskrifte, Salie de Swardt, die redakteurs van Beeld, City Press en Finansies & Tegniek, Willie Kühn, Khulu Sibiya en Gert Marais, asook Barney Cohen, uitvoerende redakteur van swart tydskrifte, ingesluit.
Die gees was gemoedelik. Mandela se toesprakie sonder enige dorings. Toe geskenkies uitgedeel is, was dit die ene glimlagte, soos die foto van die geleentheid getuig.
Nadat Mandela President geword het, het sy program natuulik al hoe voller geword. Die Pers het weer probeer, en hard probeer, om hom as eregas by ‘n spesiale geleentheid te kry. Een keer, in Pretoria, het ‘n reëling op die tippie deur die mat geval. ‘n Ander keer, in Kaapstad, ditto.
Die Pers moes maar geduldig sy beurt afwag ‒ tot ‘n direksie-ete in sy eetkamer in Kaapstad op 9 Oktober 1997. Dit was ‘n dag wat die direksie en die topbestuur nie lig sal vergeet nie.
Om mee te begin, is die eetkamer op die 18de verdieping die vorige nag oorstroom nadat ‘n warmwatertoestel gebars het. Die matte was deurweek. Daar is koorsagtig gewerk sodat die ete kon voortgaan.
Ten tweede was daar ‘n helde-ontvangs in die straat en in die voorportaal soos nog nie by die Naspers-sentrum gesien is nie.
Ten derde was daar Die Toespraak. Dit was ‘n driftige een, wat in trant en gesindheid heelwat anders was by die ontbyt. ‘n Verharding teen die pers in die algemeen was teenwoordig – in die geval van die Afrikaanse pers duidelik nog ‘n paar kerfies hoër.
Kritiek, veral uit die oord van ‘n Afrikanerdom wat, volgens die President, “baie gehad het om oor nederig te wees”, was nie juis welkom nie. Dit het gou duidelik geword. Ons koerante is ook gekap oor wat hy genoem het “’n onrealistiese terughunkering na ‘n verlede wat nooit weer kan wees nie” ‒ ‘n tema wat hom so meegevoer het dat die voorbereide teks maar selde geraadpleeg is. Die horlosie het ver verbygeloop by wat die gewone duur van so ‘n etenstafel-toespraak is.
Vosloo het verbaas, maar waardig, geantwoord. Verskeie Naspersers was gesteurd, nie om gekritiseer te word nie, maar om by ‘n welwillendheidsgeleentheid so slae te kry. Ek het gedink Mandela was onbillik en het hom aan veralgemenings besondig. Hy kon ten minste na City Press ‘n buiging gemaak het. Die het hom altyd net op die hande gedra.
Om sout in die wonde te vryf, het die geskenk waarmee baie moeite gedoen is, met die vertrek eers vergete gebly. En dit was nie ‘n klein pakkie nie! Wat Naspers vir Pres. Mandela present gegee het, was ‘n collage van vier historiese koerante wat die verhaal van die ANC se magsverowering stap vir stap uitbeeld ‒ ‘n replika van een wat ek vroeër vir my kantoor laat maak het. Wonder nogal of dit ooit iewers opgehang is.
