Nov 13, 2020 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die polemiek oor die Melletboek The Lie of 1652 maak dit relevant om weer die spoor te vat van die boek oor Bird Island wat in die jongste verlede ná hewige kritiek en verskeie ondersoeke as ‘n bose duimsuiery ontmasker is.
Albei omstrede boeke is deur Tafelberg goedsmoeds as sogenaamde “non-fiksie” gepubliseer.
Die beswaddering van twee reeds oorlede en een nog lewende oud-minister in die PW Botha-era in die Bird Island-boek het Tafelberg en Media24 nogal duur te staan gekom. Die gerespekteerde publikasiehuis moes sy trots in sy sak steek, hoed in die hand erken dat ‘n gruwelike onreg sonder enige bewyse teenoor onskuldiges gepleeg is, nederig apologie vra, die boek onttrek en skadevergoeding van ‘n koele paar miljoen opdok.
Boonop leef die vergryp voort as ‘n veelvoudige, voortdurende klad op sy naam. Met elke klik op elke berig rakende die sage op Netwerk24 word Barend du Plessis opnuut verskoning aangebied vir die lasterlike stellings wat oor hom gepubliseer is, en die Malan- en Wiley-families vir hul emosionele skade. Hoeveel kniebuigings is dit per dag? Moet nogal heelwat wees.
Tafelberg se verdriet eindig nie hier nie. Van die primêre verskoning by elke berig lei ‘n skakel die leser na die drie verklarings wat kort ná mekaar deur die maatskappy uitgereik is om hom uit die penarie te probeer wikkel: op 3 Maart, 17 April en 28 April. Elke keer krabbel hy ‘n entjie verder terug.
Op 28 April betuig Ishmet Davidson, besturende direkteur van Media24, oplaas persoonlik sy “opregte en onvoor-waardelike apologie” aan die betrokke families, erken hy dat die vuige dade wat aan hulle toegedig is, “ongegrond” is en bied hy vergoeding van R3 miljoen aan ‒ ‘n bedrag wat Barend du Plessis as ontoereikend verwerp het in die lig van al sy regs- en ander koste. Agter die skerms is daarna verder onderhandel.
In die geval van “Lie of 1652” bestaan natuurlik nie sprake van nog lewende en relatief onlangs gestorwe mense wat beswadder word nie. Die generasie voor 1652 oor wie dit handel, het eeue gelede geleef. In die opsig is dit ‘n “veilige boek”.
Maar vir die geloofwaardigheid van Tafelberg kan The Lie of 1652 nog ‘n knou wees soos die getuienis opstapel dat die outeur ook maar sterk op sy duim en sy verbeelding staatgemaak het ter stawing van die herskrewe geskiedenis oor die ou Kaap wat hy aanbied. En geloofwaardigheid is vir ‘n uitgewer nogal ‘n kritieke bate.
Nov 6, 2020 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
In Volksblad en op Netwerk24 kry ek toe vanoggend n lekker verrassing – ‘n vriendelike artikel deur my vriend en staatmaker-kollega Sarel Venter, ‘n vorige adjunk-redakteur. So skryf Sarel oor my aanstaande 80ste en die boekie waarmee ek dit vier:
Aan die vooraand van sy tagtigste verjaardag het nog ‘n boek van Hennie van Deventer die lig gesien. Sy twintigste in byna 24 jaar sedert sy aftrede as hoof: koerante van Naspers (stet), nadat hy onder meer 12 jaar redakteur van Die Volksblad was.
Hy het oor ‘n verskeidenheid temas geskryf: van outobiografiese werk en koerantsake tot mense, humor, diere, reiservarings.
Sy koerantverbintenis is vir hom onuitwisbaar. Om saam te val met sy naderende verjaardag (3 Januarie 2021) verskyn ‘n gedenkboek, Koerant. Dit is ‘n selfpublikasie met voorlopig ‘n beperkte oplaag, versorg deur De Novo Boeke, wat dit ook as e-boek aanbied.
In die boek van 215 bladsye is die rou oor Volksblad se lot – einde as gedrukte koerant – nog vars. Hy probeer nie sy hartseer verbloem nie. Dit bied die kapstok vir die boek. Die rou is ‘n vlammetjie wat ‘n groter vuur aansteek. In sowat 50 essays skryf hy nie net met hartseer nie, maar ook met hartstog en humor. Talryke eie herinneringe en anekdotes is in hierdie terugblik opgeteken – oor Volksblad, maar ook oor mense, kollegas, ander koerante en die koerantwese in die algemeen.
Hoekom woel hy nog so op 80? Eenvoudig omdat “kommunikeer” die lewe vir my sin gee. Ek sit maklik agt uur per dag voor die rekenaar. Ek skryf twee blogs, deel gedagtes op Facebook, werk tussenin aan artikels en boeke. Wat anders? Daarsonder sal ek opgeskeep wees met myself. Ek pak nie veel ander dinge aan nie. My hande is dom. Maar my geprese “geesdrif” soek ‘n uitlaatklep. Daardie uitlaatklep is skryf, debatteer, saam gesels, tred hou met die nuus, kommentaar lewer…
‘n Fokus in hierdie boek? My groot passie en eerste liefde: die koerant in al sy dinamiese fasette. Ook onvergeetlike karakters agter die skerms. En hope humor. Sonder ‘n sin vir humor sal ‘n koerantmens moeilik oorleef.
Geliefkoosde nuusonderwerpe? Alles wat nuus is. Versot op politiek, op sport (buiten skopboks), op menslike stories (“human interest”), en op elke ander nuusonderwerp.
Sy hebbelikhede? Ander moet liewer oordeel. Ekself is bewus van ‘n kort lont. Altyd agterna jammer en verleë as ek ‘n vloermoer gegooi het. Lief vir humor/kwinkslae/rympies.
Sy voorliefdes? Ek het drie groot passies: koerant, die bos, reis (veral vaar). Hy borg die woord “koerant” eksklusief by die WAT. Minstens vyf van sy boeke het koerantonderwerpe.
Die bos? Hy is gek na Sabiepark, waar hy ‘n boshuis net langs die Krugerwildtuin het. Verkies selfs – tot die verbystering van vriende – die hitte van die somerbos (Desember/Januarie) bo die “Kaapse Dokter”. Sy nuwe bosboek (Mei 2021) sal die sesde oor dié onderwerp wees.
Reis? ‘n Interessante reis was in Rusland in Gorbatsjof se tyd. In sy Niemanjaar by Harvard het hulle Amerika platgery. In die laaste jare het hy verslaaf geraak aan vaar. Onvergeetlike vaarte was met die Queen Mary ll na Sydney en met die MSC Musica langs die ooskus van Afrika tot in Venesië. (Dis alles in sy boek Na verre hawens. Jare gelede het hy ook ‘n humorboek oor reis geskryf: Oos, Wes – Reismoles).
Hy het ‘n vierde voorliefde: musiek, alle musiek, buiten kletsrym en Afrikaanse oornag-treffers (“bokkie,sokkie,frokkie”). Tien jaar lank het hy vir vriende vir Kersfees CD’s geskenk met temas soos die liefde, tuine, voëls, reise op ver paaie, ens. Hy en Tokkie het die snitte saam uitgesoek.
Sy afkeure: Hy haat moderne brabbel-Afrikaans, en kastige “ondersoekende joernaliste” wat ‘n “nuwe Suid-Afrikaanse geskiedenis” uit hul duime suig. Moet ook nie dink hy sal afval eet en simpel TV-sepies en –storietjies kyk nie.
Hoogtepunte in sy lewe: Die redakteurskap van Die Volksblad op 39 in 1980. Dit het ‘n ambisie verwesenlik wat hy van sy eerste dag by die koerant gehad het.
- Nieman Fellowship aan Harvard 1976/77 – ‘n plek wat drup van tradisie en karakter.
- Phil Weberprys, Naspers se hoogste eerbewys, in 1997.
- Sy bydrae om die beswaddering oop te vlek van ministers Magnus Malan, Barend du Plessis en John Wiley in Tafelberg se prulboek “The Lost Boys of Bird Island” met agt kritiese briewe in koerante.
- Drukmedia SA se lewenslange Genootskap (Felllowship) – die eerste aan ‘n Afrikaanse mediamens in 1998.
Teleurstellings: Die keldering van Volksblad as gedrukte koerant. (In Koerant brei hy uit op die tema). Nog ‘n teleurstelling was die latere besluit om Volksblad se Kunsmark nek-om te draai.
Ten slotte ‘n paar dinge waarvan hy die vader is: Pendoringprys vir Afrikaanse advertensies, die hoog aangeskrewe Nat Nakasa-prys vir joernaliste (wat toegeken is aan joernaliste wat oor Covid-19 geskryf het), die Matrieknooiwedstryd, die Kunsmark en die Bloemfonteiner van die jaar-wedstryd.
Drukmedia SA het sy verering van Van Deventer so gemotiveer: “Hennie van Deventer holds a reputation of great stature both within the local industry and within the newspaper publishing fraternity across the globe. He is recognised for his wisdom, his diplomacy and naturally for his contribution to print media in South Africa over a considerable number of years.”
Nov 4, 2020 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Met my gedenkboekie “Koerant”.
Oor fotograwe wat vergeet het om vir kritieke oomblikke film in hul kameras te laai, is hartverskeurende stories in omloop. Manjifieke nuusfoto’s het op hierdie manier verlore gegaan; selfs loopbane is kortgeknip. Twee van Suid-Afrika se grootste vliegrampe het elk ook ‘n kameradrama opgelewer.
In my gedenkboekieen geskenkboekie “Koerant” – aan die vooraand van my 80ste verjaardag oor twee maande – vertel ek van ‘n paar sulke en ander kamera-konsternasies.
Een so ‘n krisis was ná die ramp op die Windhoekse lughawe JG Strydom in April 1968 toe ‘n Boeing van die SAL, die Pretoria, met die opstyging in die grond geboor het, met die verlies van baie lewens. Suid-Afrikaanse koerante het feitlik almal
vliegtuie gehuur om verslaggewers en fotograwe na die toneel te haas. Die Transvaler was geen uitsondering nie.
Laat die Sondagmiddag het sy span teruggekeer. Daar was nie baie tyd om foto’s te ontwikkel nie. Toe die nuusredakteur naderhand die fotograaf in die donker-kamer gaan soek, kry hy hom hande in die hare. Geeneen van die foto’s het uitgekom nie. Of lig in die kamera, of iets anders, maar daar was geen enkele opname nie.
***************************************************************
Om “Koerant” te bekom, is dit die enigste adres:
KOERANT E-BOEK
****************************************************
Die tweede was in Mei 1972, met die Republiekfees in Kaapstad, toe drie Mercuriusvliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag tydens ‘n formasievlug in digte mis teen Duiwelspiek vasgevlieg het. Elf offisiere en beman-ningslede het omgekom. Die eerste fotograaf van Die Burger was verstommend gou op die toneel maar – helaas – met ‘n kamera sonder film.
Omstreeks dieselfde tyd is ‘n Volksblad-fotograaf, Willem van der Walt, in Bloemfontein op eie versoek so in ‘n Lugmagvliegtuig vasgegespe dat hy amper halflyf kon uithang om skouspelagtige foto’s van ‘n massa valskerm-springers van die Valskermbataljon te neem.
Ná al die moeite is agterna dieselfde ontdekking ge-doen: geen film nie!
Willem word ook vir ander dinge onthou. ‘n Keer het ons die Kovsie-tamboernooientjies gaan afneem. Die voorste ry sit kruisbene. Dan sien jy tot doer. Willem waarsku: “Pas op, ons sien julle almal se broeke.”
Die Willem-storie wat die koek vat, is ‘n storie oor terte.
Hy en Daan Nortier is in die Suid-Vrystaat en die kollega voer ‘n onderhoud met die plaaslike leraar oor die een of ander fondsinsameling. Die gesprek boei Willem hoegenaamd nie. “Dominee,” val hy sommer met die deur in die huis, “waar’s die terte?” Die leraar was momenteel uit die veld geslaan. Toe antwoord hy, terwyl hy bloedrooi begin bloos: “Ag broertjie, hier is ‘n paar onderwyseressies maar hulle is nou met vakansie!”
‘n Jong kollega – ek onthou net ons het hom Mordegai genoem – het vir hom berugtheid verwerf deur ‘n waardige dame by ‘n geleentheid so aan te spreek: “Haai jy, ou tannie met die rooi rok, staan ‘n bietjie diekant toe.” Die “ou tannie” was niemand anders nie as mev. Lettie Fouché, Suid-Afrika se presidentsvrou!
Gepraat van die tamboernooiens se broeke. Dit laat my dink aan die ding wat Ken Oosterbroek (sic) van The Star oorgekom het. Die aspirant Mej. Wêrelde van 1993 het op die Johannesburg-lughawe aangekom. Oosterbroek, altyd op soek vir ‘n buitengewone hoek, was vir dié okkasie plat op die grond. Dit het nie net ‘n fees van manjifieke bene op sy negatiewe opgelewer nie, maar ook onthul dat Mej. Denemarke dalk ‘n bietjie Skotse bloed in haar are kon hê.
Want toe sy op daardie trappe verskyn, was onder die roekeloos kort mini niks meer as wat ‘n rasegte Skot glo by tradisionele geleenthede onder sy rokkie dra nie.
Die bewysstuk het later by die koerant op ‘n kennis-gewingbord verskyn. Dié episode het tot ‘n amperse opstootjie gelei toe ‘n jong verslaggeefster opdrag kry om te gaan vasstel of ander aspirante hul suidelike dele op soortgelyke wyse koel hou.
Gesteun deur al wat ‘n vroulike kollega is, het sy haar teen hierdie soort “seksisme” verset. Gemoedere was aan die brand en hetige memos het heen en weer gevlieg. Richard Steyn, destydse hoofredakteur, moes van die gholfbaan gehaal word om die vrede te kom herstel.
