Om behoorlik en waardig, sonder eie skade, van die boksie, sakkie of botteltjie as van ‘n ontslape naaste ontslae te raak, kan uitdagend word, soos Emile Joubert, rubriekskrywer van Die Burger vandag in Van Alle Kante lamenteer, Die stomme man het met die verantwoordelikheid wat sy skouers rus rakende sy vriend wyle Johann al meer as een bloutjie geloop.
Daardie verbrande materiaal wat by ‘n krematorium gegenereer is, is gewoonlik bestem vir ’n gunstelingplek van die oorspronklike eienaar. Langs die kus, op ’n berg, in die bos, in die woestyn, op ver paaie – solank daar aan die bestemming vir die oorledene aangename herinneringe gekleef het.
Sommige voorkeurbestemmings is nie net eksoties nie, maar ook avontuurlik. Ek het ’n vriend, ’n motorfiets-entoesias, wat niks anders vir sy as begeer nie as dat dit uit ’n valhelm in die Karoo geskud word terwyl die Harley-Davidsons, BMW’s en Gold Wings volspoed bly voortdreun, en Nat King Cole sing “There goes my everything”.
’n Nogal ongewoon, nie-eksotiese wens van ’n Vrystaatse boer was dat sy as in sy beeskraal gestrooi word. Hy was vir sy Afrikanerbeeste liewer as vir enigiets anders. ’n Kaapse oubaas wou doodgewoon van sy voorstoep na sy agterplaas verskuif word, tussen die beendere van sy honde, wat ten minste lojaal aan hom was.
Gewoon of ongewoon, die laaste wil van ’n geliefde oor wat van sy of haar hopie as moet word, is gewoonlik vir die treurende naasbestaandes soos ’n bevel. Wie is so hardvogtig dat hy of sy willens en wetens so ’n vertroetelde hartewens in die wind sal slaan?
Of dit nou beteken jy moet ver ry, pieke bestyg, gate grawe, op ’n “biker rally” gaan of sommer die assies in ’n blompotjie op die kaggelrak uitstal, gewoonlik kan die oorledene in relatiewe vrede rus dat elke haalbare opdrag oor die hantering van die stoflike oorskot met respek tot op die titteltjie uitgevoer sal word.
’n Teken van die tyd is die sogenaamde Muur van Herinnering waar die nissies in ’n ry by ’n kerk of elders ingeryg sit. Een voordeel is dat jy nie deur jou medemens ingeasem word nie – ’n diepliggende aversie van my vrou, Tokkie, wat by voorbaat oor daardie bose gedagte aan die ril gaan, veral as die Kaapse winde so waai waar hulle wil.
’n Tweede verdienste van die nis-opsie is die bestaan van ’n relatief permanente adres waar die nageslag in tere herinnering die hoof in eerbied kan gaan buig of by geleentheid – soos Vaders- of Moedersdag – ’n blommetjie kan gaan neersit.
Die strooi van die as is nie altyd sonder insident of komplikasie nie. Die volgende het regtig met ’n oudkollega gebeur: Oupa se as moet op Bloubergstrand in die branders gestrooi word. Al die familie is daar, in hul kerkklere. Die kerkklere blyk ’n lastigheid te wees, want dit is juis op daardie tyd hoogwater. Selfs met opgerolde broekspype kom jy dan nie ver nie.
Twee, drie proeflopies word gehou. Die langste naasbestaande kry daarop die sombere taak. Maar hy trap op ’n stuk seebamboes, struikel en verloor sy ewewig. Daar trek Oupa se laaste oorblyfsels met ’n slap bogie tot net voor sy tone.
’n Brander vat dit en begin dit uitstoot strand se kant toe, waar die vergaderde roubeklaers in stilte die seremonie sien skeefloop. Toe kies ’n meisietjie met twee bokstertjies en ’n wit rokkie met bytjies en blommetjies op die voorpant plassend die hasepad. “Tjips,” skree sy, “Oupa is op ons!”
Toe Melkbos nis-georiënteerd begin raak het, het ’n buurvrou van die kerk erg gesteurd oorgestoom om die planne te probeer stuit. Sy was doodbang dit sal mense aanmoedig om op haar drumpel as’t ware die ashouers te kom omkeer. Sê nou die wind waai? Dan kleef die goed aan haar gordyne vas!
Daardie tyd het ek ’n versie oor die nuwe “nis-mark” geskryf wat in my hekelbundeltjie Polisie, Polisie, Ons Reënboog Is Geroof opgeneem is:
Oor die muur
As ek die dag finaal disnis is,
my assies in ’n nis gekis is,
kan jy maar oral vonkpos stuur:
die ou is oor – en in – die muur!
Sien minder
