BAKKE BREDIE EN BOBOTIE

Dec 3, 2015 | Hennie van Deventer se Blog

Seun Johan, Miriam, redaksielid Marinda Delport en Tokkie by7 die kospotte.

Seun Johan, Miriam, redaksielid Marinda Delport en Tokkie by die kospotte.

More uit Melkbos

Wanneer die redaksie en hul gades kom kuier, het Van Schoorstraat die aand omtrent op sy kop gestaan.

In die groot plaaskombuis in Dan Pienaar, Bloemfontein, het Tokkie en haar mede-Bultfonteiner die voorslag Miriam Maarman sy aan sy gewerk om die hoenderpasteie, bredies, bobotie, geelrys en rosyntjies, soetpatats, pampoenkoekies, aartappelslaai en wat nog reg te kry vir die feesmaal later. Die kinders het gehelp en die redakteur self het sy kant gebring waar hy kan (oordeel hy) – veral met die sirkulasie van drank.

Een keer had my gade waterblommetjies uit ‘n blik. Lekkerste afval wat hy nog geëet het, was ‘n kollega se bevinding. Kon nie glo dat dit nie afval is nie.

Buite, versprei oor die voor- en agtertuin, het die 80-plus gaste in groepies gebondel, bier of wyntjie in die hand. Die Volksbladders was mense wat kon hard werk en hard speel. Hulle kon lag – Jan Scholtz die hardste van almal – en lawwighede aanvang soos om onderstebo ‘n wyntjie te drink.

Vir hierdie akrobatiese toertjie het die manne beurt gemaak om hulleself kop eerste deur ‘n luggat in ‘n ruwe buitekroegie – “rustic” sou die eiendomsagente dit noem – te wurm, soos Charl van Rooyen op die foto illustreer.

1-IMG

Akrobatiese wyntjie

Miriam het nooit veel gepraat nie. Net rug gebuig en gewerk, -werk, – werk. Een aand toe sy van die oond opkyk, sien sy iets wat haar laat verstyf. Deur geklemde kake vra sy vir Tokkie: Wie is daardie “seuntjie”?

Tokkie hou haar dom. Watter seuntjie, Miriam? Daardie een, en sy krap met haar wysvinger teen die wang – “die een wat so bruinerig is.”

Dit was die eerste keer dat Clarence Henney, verslaggewer van die Ekstraredaksie, teenwoordig was. Ekstra was spesiale blaaie vir die Kleurlinglesers. Ons het selfs ‘n Mej. Ekstramooi gekies. Clarence het later LUK geword, maar my “meneer” bly noem en ek vir hom “Clarence”, lang slap ampsmotor of te nie.

Daardie kuiers het ‘n aardige lot bladsye ingesluk. Die kollegas het getrou ingeskryf, sien ek. Plek-plek nogal uitdagend om ná al die jare sekere name in die boek by gesigte in jou geheuebank te plaas.

Van al die mense wat deur die poorte van Tarlehoet (naam van ons huis en nou naam van ons huis in Sabiepark) gekom het, was verreweg die grootste gros koerantmense. Die Volksblad-personeel (ook die joviale bestuurder Jan Meintjes en andere nie-redaksioneles) oorheers natuurlik. Ander, onder wie groot geeste by Naspers, het in Bloemfontein en op Melkbos in ons boek geskryf.

Scan10144

Ons het koffie ook gedrink.

Net vinnig: o.a. Ton Vosloo, Johannes Grosskopf, Salie de Swardt, Wiets Beukes, en Johan van Wyk was by albei adresse. Piet Cillié was hier (met tipiese kommentaar dat die Pers sy mense te veel betaal as hulle so langs die see kan bly). Ook Chris Moolman van Rapport. ‘n Semi-historiese okkasie was toe die drie redakteur van die dekades 80 en 90 saam na die branders sit en kyk het: die uwe, Johan de Wet en Paul Marais.

Die grootste etes by Van Schoorstraat was nie die redaksie-etes nie. So een keer per jaar is die haai-polfaai genooi – administrateur, burgemeester, edelagbares, die lot. Vir die doel is die groot motorhuis (plek vir drie groot motors) in ‘n eetsaal omskep. By die kerk is tafels en stoele geleen.

Minister Kobie Coetzee was ‘n gas, ook Bloemfonteinse pilare soos prof. Wynand Mouton, voorste sakeman Barnie Human, filmmagnaat Boet Troskie, NG moderator Pieter Potgieter, rugbyman Steve Strydom, musiekman Dirkie de Villiers en regter-president Frank Smuts. Beeldhouster Laura Rautenbach, die Bloemfonteinse Kinderkoor se Huibrie Verster, skrywer Hans du Plessis en taalman Jacques van der Elst se name duik ook op.

(Beskuldig my nou gerus maar van naamspoggery (names dropping). Die name is in die boek. So was die Bloemfonteinse sosiale struktuur nou een maal. Weet nie hoe om oor die boek te skryf as ek uit beskeidenheid die name moet verswyg nie. En staal jou maar – daar kom nog meer.)

Op Melkbos was al groot kuiers, maar nie so groot in getalle soos in Bloemfontein nie. Op 31 Desember 1999 het 28 van ons potjie gemaak terwyl ons op die nuwe millennium wag. Laat in die nag, voordat hulle kon huis toe gaan, moes elkeen eers skryf. Die jaar 2000 het sonder ramp aangebreek.

Op die Melkbosblaaie tref ek o.a. aan: spioenbaas Niël Barnard, letterkundige Daniel Hugo, skrywer-ambassadeur Willie Kotzé en Akademiehoof Dione Prinsloo. Boet Troskie en Steve Strydom (wat later ook van Bloemfontein Kaap toe verskuif het) het weer kom drade optel.

Lyk of die herders die Van Deventers deeglik dophou, hoe ouer ons word des te meer. In Bloemfontein was hoof-indoena Pieter Potgieter op die gastelys. Op Melkbos se stoep was o.a. die Wes-Kaapse moderator Kobus van der der Westuizen (Groote Kerk). Ds. Johan Lombaard (Vrystaatse moderator) het uit Bloemfontein gekom om Marisa te trou. Tienie Zeeman, herder in Berg-en-dal, Bloemfontein, het kom seelug soek. Skukuza-herder Carl Louwrens loer van tyd tot tyd in – sy kinders is Kapenaars. Die bekende veteraan ds. Okkie Raubenheimer (voorheen Londen) het kom saameet.

Onder die dosynstuks matriekmaats wat oor die jare in ons boek geskryf het, is twee wat regters geword het, Willie Hartzenberg en Ferdie Preller. Wil hulle graag uitlig omdat ek die vrymoedigheid gehad om soms stil-stil private advies in te win oor ‘n juridiese neteligheid – selfs ‘n burerusie. Ek mag maar seker die geheimpie verklap. Albei is tog al afgetree.

Die twee bokkers is nie Tukkies nie. Hulle het Maties en Wilgenhof verkies. Name van Tukkies – veral Kollegemanne – duik gelukkig ook kort-kort op. Saam met hulle kom salige herinneringe en soete nostalgie – die twee oorheersende temas van seker elke besoekersboek. (hvd)

VRIEND VAN AFRIKAANS

Dec 1, 2015 | Hennie van Deventer se Blog

bill2

Ambassadeur Bill Swing in geselskap van regter Theunie Steyn en administrateur Louis Botha.

More uit Melkbos

In ons besoekersboek het William Lacy Swing op 3 Januarie 1991 – ‘n hele 25 jaar gelede – die volgende in pront Afrikaans geskryf: “Veels geluk met jou verjaardag. Mag daar nog vele wees.” Niks merkwaardig daaraan nie, lyk dit. Totdat jy byvoeg: Hy was die Amerikaanse ambassadeur.

William Swing, of Bill Swing, soos ek hom geken het, is die lewende bewys van waar ‘n wil is, is ‘n weg. Hy was twee maande in die land toe hy met vertroue kon opstaan en kortliks iets van betekenis in dié vreemde taal kwytraak. Selfs die “g’s” had hy taamlik goed onder die knie.

Bill was ‘n ware vriend van Afrikaans. Sy filosofie was dat hy respek wil betoon aan die sterk Afrikaanse komponent in die land (en daardie tyd natuurlik in die Regering), maar ook dat hy nie onbegrypend en met ‘n mond vol tande in Afrikaanse geselskap wil beland nie. Hy het eenvoudig vasgebyt, Afrikaans-klas geloop en nie gehuiwer om oefen-oefen in die openbaar sy weg te vind nie.

Hy het in Bloemfontein opgedaag met ‘n pikante Afrikaanse toesprakie in sy binnesak vir die wis en die onwis. Ek het later eers daarvan gehoor en sy notas aangevra. Wou daardie notas vir hierdie blog uitkrap – dit is iewers tussen my dokumente – maar Tokkie het gewaarsku: “O gonna, dit sal klink of jakkals sy eie stert prys.” Glo my dus maar – sy Afrikaans was “pikant”.

Die ambasssadeur is nooit aan die woord gestel nie. Daar sou geen toesprake wees nie. Die sowat 70 gaste was versprei in die huis, op die lang stoep – van een hoek tot die ander – langs die swembad en op ons motorpad. Waarmee nie rekening gehou is nie, is dat regter M.T. (Theunie) Steyn ook teenwoordig was. Hy kon praat (lank praat ook) en het hom nie twee keer laat nooi nie.

Toe ek weer hoor, toe’s dit heildronktyd. Die liewe Oom Theunie, wat altyd in die besoekersboek sy adres aangegee het as Onze Rust (die Steyn-familieplaas), het op eie inisiatief die pligpleginkie behartig. Wonder of ‘n derde van die gaste ‘n woord van sy rede gehoor het. Buiten in sy onmiddellike omgewing is lustig voortgekuier terwyl hy praat … en praat.

Maar Bill: ons paaie het gekruis toe ek in 1977 in Amerika was. Hy was ‘n Kennedy Fellow aan Harvard en ek ‘n Nieman Fellow. Toe ek sy naam in die koerante sien as nuwe ambassadeur het ‘n pennie geval. Ek het spreekwoordelik die ambassade se voordeurklokkie gaan lui. “Goeie more, Hennie,” het hy my gegroet, nog skeef en krom maar sonder skroom.

1-IMG

Van die gaste se name in die boek – onder wie Bill Swing en Theunie Steyn.
>

Hy was in Suid-Afrika van 1989 tot 1992. In daardie tyd is hy met die oulike Chinese buksie Yuen getroud – op ‘n wonderskone herfsoggend in die tuine van die ambassade in Bishopscourt – en ek en Tokkie was gelukkig genoeg om genooi te word.

Nadat Bill en Yuen uit Suid-Afrika weg is, het Yuen ons lank met ketting-briefies op die hoogte gehou. Die briefies het later drupsgewyse begin kom en toe opgedroog. Maar ek het Bill nog van tyd tot tyd op TV gesien – net so ‘n afgeronde heer soos daardie oggend voor die buitelug-kansel in Bishopscourt. Al bars die bomme (soos in Tahiti) kon jy hom deur ‘n ring trek, die rustigheid vanself en ‘n formuleerder van formaat.

Die nostalgie sit op loop as ek so deur die besoekersboek blaai. Daardie aand was dit buurman Johann Strauss se taak om die boek rond te neem. Dit was immers hy wat dit vir Kersfees 1987 vir ons present gegee het. Johann het die verantwoordelikheid met groot sorg uitgevoer. Elke liewe gas het geteken. Drie bladsye vol.

Bill se voorganger, Ed Perkins, ‘n groot Afro-Amerikaner, en sy vrou, ook ‘n Chinese buksie wie se naam my skandelik ontgaan het, was ‘n aand in 1987 ons etegaste in Van Schoorstraat. Dit was voordat ek en Tokkie die besitters van ons besoekersboek geword het. Niks is derhalwe opgeteken nie.

Van daardie aand het ek veral twee herinneringe. Die eerste is hoe seer die smaak van ‘n KWV-muskadel die amabassadeur geval het. Hy is met my laaste bottel daar weg. Verder onthou ek hoe ontsteld ‘n LV was dat hy nie die aand genooi was nie. Hy was betrokke by buitelandse sake en het gemeen protokol is by die venster uitgegooi. Onvergeeflik. Die antwoord was maklik: ‘n koerantman is genadiglik geen slaaf van protokol nie. Hy nooi wie hy wil. (hvd)