Aug 15, 2011 | Hennie van Deventer se Blog
More uit Melkbos
As ek die horlosie 20 jaar kon terugdraai, sou uit die redakteurspen van Die Volksblad drie buigings na kollegas verskyn het op die kennisgewingbord, wat spesiaal deur die uwe in die lewe geroep is om pluimpies uit te deel en doringdraad deur sekere agterente te trek.
Ek sou vir Chris Karsten, kreatiewe hoof van tuiskoerante (destyds), ‘n pronkveer wou gee vir sy benoemings vir twee ATKV-Woordveertjies: die prys vir ¬spanningslektuur én die grote, die ATKV-prosaprys.
Toe ek lees “’n reeksmoordenaar met ’n ding vir sagte, maagdelike, vroulike vel het vir Chris Karsten die Woordveertjiebenoemings in die sak gebring”, het ek dadelik gedink: “Ja-nee, dis onse Chris”. Tipies ‘n tema waarmee die amper inkennige seun van Morgenzon sou kon woeker!
Stille waters, diepe grond …
Chris is die enigste skrywer wat in twee kategorieë benoem is. Die benoemings is vir Abel se ontwaking, die eerste aflewering in sy trilogie oor die reeksmoordenaar Abel Lotz. Abel se lot het onlangs by Human & Rousseau verskyn.
‘n Pronkveer sou ook gaan aan die jong verslaggewer Deon Meyer, ’n naam wat daardie tyd op Die Volksblad se voorblad geboer het soos vandag in die wêreld se boekwinkels, danksy sy slag om ‘n ding raak te sê en ‘n storie te vertel.
Deon Meyer, in wie se toonkaste, al hoeveel internasionale pryse pryk, het hierdie soveelste benoeming te danke aan sy nuwe boek Spoor (ook Human & Roussseau).
Ek sal op 9 September wanneer die wenners op Nooitgedacht buite Stellenbosch aangekondig word, hier op Melkbos duim vashou vir daardie twee top-oud-kollegas en my ook so ‘n stukkie trots laat welgeval oor die klein bydraetjie wat HvD se kommentare van destyds – nie altyd net lof nie! – dalk bygedra het om hul talente te laat blom.
‘n Derde pronkveer sou ek wou uitdeel aan die uitblinker-verslaggeefster Henriette Anderson (nou Henriette Loubser), wat in die joernalistiek soos ‘n sweefstokarties van hoë baken tot hoë baken sweef. Nadat sy as groentjie by Die Volksblad gou haar merk gemaak het, was sy onder meer nuusredakteur van Huisgenoot en senior-assistentredakteur van Sarie. Nou word sy adjunk-redakteur van Die Burger, vlagskip-dagblad van Media24.
Dis ‘n groot uitdaging wat sy aandurf, maar ek ken Henriëtte se staal – en sy kom darem ook ‘n uit ‘n “fabriek” wat vir die Pers groot kanonne opgelewer het. Geluk, Henriëtte, en voorspoed – ek gaan jou stempel soek as ek soggens my Burger by die voorhekkie optel (of, liewer, as Tokkie dit vir my bed toe bring!)
Onthou net die ou man se leuse: nuus, nuus, nuus – dis die hartklop van ‘n koerant!
Naskrif: Nog ‘n Volksbladder, Jaco Jacobs, word deur die ATKV vir jeuglektuur bekroon. Ek sal darem nie só voorbarig wees om vir my eer op te eis nie. Jaco het ná my tyd daar aangekom. Nietemin ….. (HvD)
Aug 13, 2011 | Hennie van Deventer se Blog
Wyle Ema Strydom by my 70ste. Die mense by haar is oud-Bloemfonteiners Johan en Zandra van Wyk en Herman le Roux.
More uit Melkbos
Begrafnisse kom onvermydelik meer in jou lewe voor namate jy ouer word. Van die gaste by my 70ste wat op 8 Januarie gevier is, is twee nou al te ruste gelê: Esbé Krynauw van Melkbos en Ema Strydom van Welgemoed, wat op Vrouedag skielik dood is.
Die gedenkdiens vir Ema Donderdag in die NG kerk Welgemoed, en alles daaromheen, bevestig die indruk wat ek toenemend kry: dat ‘n byderwetse element die moderne begrafnis, om die modewoord te gebruik, nogal sterk getransformeer het.
Humor kry al hoe groter plek in die verrigtinge. Jy hoor beslis meer proeslaggies as gedempte snikke, soos die viering van die lewe van die oorledene toenemend sterker beklemtoning kry. Hartseer wyk nie, maar dis ‘n getemperde hartseer. Somberheid en rou is meer op die agtergrond.
Ema is, in die woorde van ds. Heerden van Niekerk, gedenk as fees-mens. Een wat vrolikheid en feestelikheid in ander se lewens gebring het. Ook een wat die feestelikheid van die Here se ryke voorsiening in haar eie lewe ervaar het. Sy teksvers was uit Psalm 23: “U laat my by ‘n feesmaal aansit, terwyl my teenstanders moet toekyk. U ontvang my soos ‘n eregas, ek word oorlaai met hartlikheid” (vers 5).
Uitstekende keuse! En het die welsprekende dominee nie reg aan sy onderwerp laat geskied nie!
Toe volg ‘n huldeblyk deur die dogter, Uvain, wat agterna deur ds. Heerden as “besonders” getipeer is. Ek dink sy woordkeuse was in hierdie opsig konserwatief. Eintlik was dit ‘n kragtoer waarin sy, ook met ‘n goeie skeut humor, haar ma se lewe en eienskappe aan die hand van ‘n indrukwekkende reeks tekste uit ‘n tiental Bybelboeke uitgelig het.
Ek het vir albei loop sê: Die diens was ook ‘n fees van welsprekendheid.
Ná die diens het ons verdaag na die huis van dogter Corli,en haar man, Leon, waar Ema ook gelukkig gewoon het: eers, ná hul skuif uit Bloemfontein, saam met haar man, Steve, Vrystaat se Mnr. Rugby vir baie jare, en ná sy dood alleen. Ons was terug op die toneel van vele feestelike byeenkomste. Een daarvan, Ema en Corli se gesamentlike Kersfees-fees, was beroemd weens sy kreunende tafels met elke denkbare lekkerny en genoeg van alles om die vriendinne (dié okkasie was streng net vir vroue, hoor!) lank en vrolik te laat kuier.
Die feestelikheid van Ema se gedenkdiens het nou nuwe hoogtes bereik – ver, ver verwyder van die tradisonele tee en toebroodjies deur die susters voorgesit. Die gasheer, Leon en Joubert, seun van Ema, het die beste wyne geskink. Die vonkelwyn se proppe het geskiet. Skottels keurige kos het hul verskyning gemaak.
Oor die omvang van geregte sal ‘n kulinêre ongeletterde soos die uwe liefs swyg. Ek weet egter daar was salm en garnale, ook gekerfde biltong, bobotie toegevou in deeg, skaapboud, gebakte vark en … wag daarvoor … skaapstertjies, wat, soos verwag kon word, gevlieg het.
In die braaiplek het ‘n vuurtjie gesellig geknetter. Ema sou tevrede geglimlag het as sy kon sien en hoor HOE die Kapenaars van haar afskeid neem. More is dit die Vrystaters se beurt by Grey in Bloemfontein, waar Steve se as ook in die muur van herhinnering geplaas is.
Om ‘n kragwoord te gebruik rakende ‘n gedenkdiens is seker onvanpas. Oor die Ema-fees by Kommissaristraat 154, Welgemoed, Donderdag sou dit nie onvanpas wees nie om entoesiasties uit te roep: “Bliksem!”
Herman le Roux, jarelange vriend, wat van Randburg Bloemfontein toe gaan ry, is nogal lief vir die woord. Ek is seker die word “bliksem!” gaan stilletjies oor sy lippe rol. Baie ander sal die sentiment beaam, moontlik darem met ‘n stemmiger woord. (HvD)
Aug 11, 2011 | Hennie van Deventer se Blog
More uit Melkbos
Die radioprgram Dieremaniere was op ‘n tyd een van my gunstelinge met sy boeiende stories oor honde en katte … selfs oor perde, mak hasies en witrotte. Die program het ongelukkig nie sy suksesresep behou nie.
Praat iemand van dieremaniere, dink hy gewoonlik aan troeteldiere. Wilde diere het ook maar hul gewoontetjies.
‘n Vlakvark wat hom blykbaar papnat skrik, het ek in Augustus 2011 die eerste keer gesien. Vier van die dierasies het op Tarlehoet se werf rondgestaan. Skielik stap ‘n hiëna uit die bos. Die ou die naaste aan haar, het eenvoudig sy kraantjie oopgedraai. Dit was soos ‘n bodemlose tenk. Ek sou graag ‘n kenner wou vra of die groot nommer een en die verskyning van die roofdier (dalk kwylend van lus vir ‘n vlakvarkboudjie) verwant kon wees, of maar net ‘n sameloop van omstandighede.
By die voerplek – Sabiepark begin Juliemaande droog raak en die eerste somerreën is nog ver – het ek eienaardige koedoegedrag waargeneem.
Koedoes het my en Tokkie natuurlik al vantevore uitermate verras met hul voorliefde vir die saadjies in die voëls se kosbakke, en hul slim-skuldige plundertoggies as hulle, ietwat ooroptimisties, dink jy sien hulle nie. Hierdie keer was die verrassing iets in ‘n teenoorgestelde rigting: ‘n vreemde onderdanigheid teenoor, van alle dinge, sebras.
Die sebras was lustig aan die bale voer aan die weglê toe ons daar verbystap piekniekplek toe. Die koedoes het, trippelend van haastigheid, op ‘n afstand staan en wag. Was dit wel onderdanigheid of respek? Dalk ‘n ingebore hoflikheid: “Eet julle gerus eers klaar”. Sou dit dui op ‘n stem vir segregasie of selektiewe assosiasie?
‘n Bosbok-ram is voorheen deur ons uitgevang dat hy ons watergat se waterlelie (gekoop by Skukuza se gawe kwekery) geheel opgevreet het. Hierdie vakansie het een ons verras met sy manier van water drink. Hy is eers na die voëls se badjie toe, wat nie vreemd is nie. Koedoes, sebras, wildebeeste, rooibokke, vlakvarke en wat nog het dieselfde voorliefde. Toe dié leeg is, slenter hy aan na die watergat – steeds doodnormaal.
Maar toe die watervlak laag is, sak hy knielend op sy voorpote om by te kom, kompleet soos ‘n vlakvark wat wei. Sou dit gewone bosbokgedrag wees?
‘n Seekoeibul het ons in die Nyamundwadam naby die Phabenihek verras met sy stamina as minnaar. Tokkie dag eers hy’s asmaties weens sy hortende asemhaling (maar toemaar, sy het al voorheen, tot groot vermaak van die ander in die motor, ‘n olifant met ‘n “seer been” identifiseer).
Minute het verbygetik. Ons kom eers agter dié dieremaniere is eintlik diereplesiere toe die koei se neesvleuels, snakkend na asem, bo die wateroppervlak verskyn. Dis egter maar momenteel en kortstondig. Dan raak sy weer ondergedompel – soos by ‘n groot doop.
Die operasie word die bron van bespiegeling. Sou dit gemaklik wees só onder die water? Wie verdien eintlik die prys vir stamina: die bul of die koei? Haar posisie lyk vir een van die toeskouers veeleisender as onderwater-hokkie!
Een oggend het die visarende by Lake Panic begin roep soos ons nog nie gehoor het nie. Hul roep en roep hul harte uit. Die middag duur dit voort … en die volgende oggend. Sou dit ‘n melodie van die liefde kon wees? Of sommer net speelse lughartigheid oor die lekker sonskyn ná ‘n paar buitengewoon triestige dae?
By die nimlike Lake Panic het ‘n visarend ons ‘n tweede keer laat skeef opkyk met ‘n skynbare afknouerigheid jeens ‘n veel kleiner lid van die veervolk.
‘n Reusevisvanger duik vir hom ‘n vissie uit die water en gaan sit op ‘n boomstomp vir sy omega-maal. Terwyl hy die prooi oudergewoonte voorberei deur hom aanhoudend teen die stomp te kap, swiep ‘n visarend op hom neer, kloue gesprei om die vissie te gryp. Die visvanger was net ‘n oomblik die toonbeeld van verslaenheid. Toe skiet hy weg, vissie en al. Die visarend moes, bra afgehaal, die aftog blaas.
By die Orpendam het ons ‘n keer gesien hoe ‘n visarend ‘n bloureier van sy middagete beroof. Toe het ek al gedink: “Ag sies man, dit betaam nie só ‘n vorstelike voël nie. Vang jou eie kos, demmit!” (HvD)
Aug 9, 2011 | Hennie van Deventer se Blog
Middag van O.R. Tambo
Die waarde van ‘n “seisoenskaartjie” vir die Krugerwildtuin is ver bo korale. Ek huil dat die stelsel van ‘n lewenslange Wildkaart ná bereiking van 70 drie dae te gou vir hierdie ou gryse afgeskaf is, maar dat die Wildkaart self nie afgeskaf is nie, is darem ‘n troos.
Ek aanvaar maar berustend dat die ouderdom van 70 in my leeftyd te laat opgedaag het!
Ek sluk swaar, maar berus ook daarin dat die Wildkaart vir ‘n egpaar vir alle parke skielik van R450 tot R560 geklim het. Het nie ‘n sompompie byderhand nie, maar dit lyk vir my gevaarlik naby aan 25% – ‘n soort styging wat vir ‘n pensioentrekker se begroting bitter medisyne is.
Die voordele van ‘n Wildkaart is groot. Met die Wildkaart woon ‘n Sabieparker as ‘t ware in die Krugerwildtuin. Jy kan in en uit by die hek soos jy lus het. Selfs teen R560 is dit ‘n kopie. ‘n Ekstra bonus is die tydskrif Wild wat, volgens belofte, voortaan aan elke Wildkaarthouer gepos gaan word.
My nuwe Wildkaart en eerste tydskrif is nog “in die pos”. Intussen lees ek maar die promosie-eksemplare wat by die Krugerhek by die dosyne met komplimente beskikbaar is.
Voor my is vanjaar se winter-uitgawe met ‘n steenbokkie op die voorblad. In dié blad het ek lekker gelees aan artikels oor o.m. die formidabele jagarend – met ‘n vlerkspan van tot 2,4 meter! – oor die lewe in en om ‘n jakkalsbessieboom – op Wildevy 154 is drie stewige jong jakkalsbessies – oor wetenswaardighede van die drie klein bokkies, steenbok, duiker en klipspringer, en oor ‘n spookvoël wat vinnig met ‘n trapsuutjies klaargespeel het.
Laasgenoemde herinner aan ‘n eie belewenis in Sabiepark. ‘n Takslang was die slagoffer. Die spookvoël – sierlik in sy geel en groen veredos – was te vinnig vir die slang se aanslae. Telkens as dié na sy kant pik, kap die voël hom agter sy kop. Die silwer slang se hals was later soos ‘n bloederige sif. Takslang was teen die einde van die stryd voos gepik. Dood was ‘n verlossing.
Die spookvoël heet in Engels die “grey-headed bush-strike”. Die outeur, Albie Venter, verduidelik vir sy lesers die Afrikaanse naam, spookvoël, is eintlik meer in die kol. In die bos hoor jy gereeld sy “foeee, foeee, foeee-iet”. Jy sien hom egter selde.
Venter se vermelding van die Afrikaanse naam het my skielik laat raaksien hoe Afrikaanse name oral in die tydskrif opduik. Op die voorblad is bv. ‘n verwysing na die bekende olifant-watergat Hapoor in Addo, waar deesdae ook leeus rondloop. Binne word gevra: “Why Hapoor?” Dan word verduidelik: “The dam is named after a legendary elephant bull that had a nick in his ear. Hapoor is the Afrikaans for ‘notched ear’.”
Steenbok, duiker en klipspringer is natuurlik almal Afrikaanse name. Ter inligting van Engelse lesers word volgende betekenis van die duiker se naam aangebied: “The name duiker is derived from the Afrikaans word ‘duik’ meaning ‘to dive’ due to its characteristic porpoising flight pattern.”
Op ‘n ander bladsy lees ek van die skilpadjie bekend as die “Namaqua speckled ‘padloper’”.
Waarskynlik sal jy nog meer Afrikaanse name in Wild kry as jy soek. ‘n Afrikaanse naam is immers dikwels beskrywender as die Engelse eweknie. In die natuur, soos op vele ander terreine, is ons taal se wortels diep ingegrawe. Doodkry is min! (HvD)
Aug 5, 2011 | Hennie van Deventer se Blog
Middag uit Sabiepark
By ons Sabieparkvriende uit Nederland, die wellewende Gert en Caroline Pols van Heerhugowaard en hul kinders, is Woensdagmiddag heerlike Hollandse happies (ook Suid-Afrikaanse biltong!) op hul ekstra-ruim stoep in Gwarrieboslaan geniet – met Hollandse rookwors en “ge-importeerde” mosterd ongetwyfeld die pièce de rèsistance (verskoon die Frans as Sabiepark die dag Hollands is!)
Die middag kry vir die uwe des te meer gedenkwaardigheid toe Marleen, skoondogter, ‘n pakkie Deventerkoek te voorskyn bring, wat sy al die pad via Amsterdam en Londen vir dié Deventer-“emigrant” saamgebring het.
Sommer sulke hierjy-koekies is hierdie Deventer-lekkernytjie geensins. As ‘n Van Deventer wil roem op iets van die stad waarvan die familie die naam dra, is die keuse amper vanselfsprekend. “Wie Deventer zegd, noem ook die koek.” Só spog die Deventeraars met hul bekende uitvoerproduk.
Die Van Deventers se se stamvader, Gerrit Jansz, het hom in 1687 as vryburger by Stellenbosch gevestig, net 35 jaar nà Van Riebeeck se historiese suidwaartse vaart. Toe was Deventer Koek en die bakker, J.B. Bussink al ou nuus in Deventer en elders. Bussinks bak dit self sedert 1593. Voor 1593 is egter al tienduisende Deventer Koeke o.m. na Noorweë, Duitsland, Portugal en Engeland uitgevoer.
Dit is nogal ‘n versoberende gedagte as jy aan ‘n koekie met sy pikante kruiesmaak hap: haai, my ou voorvader, Gerrit, seun van Jan, kon dalk presies dieselfde smakie geproe het terwyl hy 350 jaar gelede op die keisteentjies van hierdie “gastvrije Hanzestad” aan die Ijsselrivier rondgestap het!
Trouens, het oupa Gerrit nie altemit selwers by die sjarmante Deventer Koekhuisje aan die Brink (een van die mooiste stadspleintjies in Holland) vir koffie en koek aangesit nie – nes hierdie afstammeling toe ek self in die 80’s? Ek het in die bekoorlike Deventer ‘n draai gaan maak om my wortels te soek? Toe was daar nog ‘n Deventer-dagblad (nou’t hy ‘n ander naam). Daar was ook ‘n Jacob van Deventerstraat (ongelukkig Jacob met ‘n c!). Ek het my ewe breed by albei laat afneem. Maar dit terloops.
Die koekies wat die mooie Marleen (eggenote van Nick) gebring het, is pragtig verpak. Jammer dat die ontvanger op die foto aan die kleurryke “boksje” afbreuk doen! Die presiese resep is ‘n geheim, maar wel word verklap dat heuning, rog, lemoensnippers , kruie en speserye tot die ietwat onverwagte smaak bydra. Die Koekhuisje beveel dit sterk aan omdat “Deventer Koek een product is dat enorm lekker is, praktisch geen VET bevat en een delicatesse is om te krijgen maar ook te geven”.
Die “geen vet” maak dit ideaal vir hierdie ou man! Ek gaan weldra enetjie smeer vir ‘n “spesiale tractatie”, wat Bussink soos volg aanbeveel: “Besmeer een plakje Deventerkruidkoek met roomboter. Snijd het plakje diagonaal door, en leg de besmeerde kanten tegen elkaar. U hebt dan een Deventer Koeksandwich, waarmee u eer inlegt by uw huisgenoten en gasten.”
Net ‘n paar dae tevore had ons die voorreg om by ander Sabieparkers uit die verre tuisland, Anne en Ria Weilandt, die heerlikste krokette (‘n rolletjie murgsagte beesveisies in ‘n krummelkors, wat vinnig in kokende olie gedoop word) te geniet.
Gert Pols vertel my jy kry kroketjies ook in ronde bolletjies soos frikkadelletjies. In hierdie vorm is hulle bekend as bitterballe. Vir ‘n kroegkuiertjie in Amsterdam, Rotterdam, Deventer, Heerhugowaard, Utrect, Groningen of waar ook al, is Bols en bitterballetjies net die regte ding vir die skemeruurtjie! (HvD)
