Nov 16, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Die grafika by die artikel in BY
In my redakteursdae was dit een ou grappie wat altyd goed afgegaan het: dat redakteurs die korrels van die kaf skei … dan publiseer hulle die kaf.
Mag ek dan as een oud-redakteur aan ‘n ander sê: “Max, jou “Intrapslag” in Saterdag sy By was in daardie opsig ‘n redakteur waardig!” Ek verwys na Max du Preez, stigter-redakteur van Vrye Weekblad, se wydlopende frontaanval (vol “kaf”) op die uwe onder die nogal pedantiese opskrif: “Waarheid in die mond hou die gees gesond”.
Die versoeking was enorm om in die volgende By op die “intrap” te reageer – omdat Max, laat ons maar sê in ‘n paar slegte slaggate trap.” Ek kan rapporteer dat daardie versoeking gelukkig weerstaan is. Ek wil regtig nie weer “sa” sê vir jaghonde soos Dagga-Dirk Uys en andere wat graag so ‘n trapskrum sal instorm nie.
By bied Max ruimhartig ‘n volblad om my te loop n.a.v. ‘n kort, feitelike, nie-emosionele briefie die vorige week waarin ek o.m. meedeel dat Naspers, in die besef dat ‘n groter verskeidenheid stemme in die media noodsaaklik is, reeds in die jare negentig ook aan Vrye Weekblad hulp verleen het. ‘n Afgetrede senior amptenaar, Jan Prins, is vir daardie doel op ‘n ongeslaagde reddingstog na Johannesburg gestuur.
Max se enigste direkte reaksie op my brief som ek soos volg op:
(i) Naspers het Jan Prins nie gestuur om Max du Preez te gaan help nie, maar Vrye Weekblad. (Hy beweer ook dit was ingevolge ‘n ooreenkoms wat aan my onbekend is – dalk het ek net vergeet.)
(ii) Vrye Weekblad het nie verkrummel, soos ek beweer nie, hy’t ‘n duur lastersaak verloor.
Geeneen van besware verander klaarblyklik een jota of titteltjie aan die juistheid van my onweerlegbare feitelike stelling nie. Naspers het inderdaad Jan Prins gestuur om te gaan probeer red wat te redde is. Wat (i) betref, was die noem van Max du Preez of Vrye Weekblad tog klaarblyklik om’t ewe. Wat (ii) betref, is die keuse van die woord “verkrummeling” maar net n ander manier om te sê die blad het tot niet gegaan. Sou Max die woord “inploffing” verkies het?
Kom ons laat hierdie aspek maar daar. Dit bring ons net weer tot die punt van ‘n volgende vrugtelose perspolemiek wat tot nêrens kan lei nie – iets waarvoor ek op ‘n gryse 67 jaar werklik nie meer die lus of energie het nie.
Dat smalend na my verwys word as iemand “wat graag en gereeld met sy dapperheid en integriteit as koerantredakteur spog” (met die duidelike sinspeling na my integriteit), gaan sit egter nie in my klere nie. Al roep ek ongraag “getuies vir die verdediging” in en al besef ek dat ek my daarmee blootstel aan verwyte van “jakkals prys sy eie stert”, haal ek tog graag ‘n paragrafie of twee aan uit die commendatio met die toekenning van die Phil Weber-medalje, Naspers se hoogste prys, aan my in 1997.
In die commendatio, voorgedra deur Ton Vosloo, word onder meer gestel dat Hennie van Deventer “as meningsvormende redakteur …. die boodskap van hervorming dikwels teen groot verset in (moes) oordra. Hy het dit met oortuiging gedoen, hoewel hy dikwels onder die kritiek en selfs ernstige dreigemente van politici en ander weerbarstiges moes deurloop … In eie kring was die reaksie op Die Volksblad se standpunte soms openlike vyandigheid”
My tweede getuie is James McClurg, gesaghebbende gewese ombudsman van die Argus-groep. Een van sy memorabele stellings is dat Die Volksblad, “batting on the sticky wicket of the conservative OFS, has shown consistent courage”. En meer persoonlik: “Its present editor, J.H. van Deventer, resolutely dispenses reformism to one of South Africa’s more conservative communities.”
Nog meer te verwelkom was die retoriese vraag van sy kant: “When historians turn their eyes on this era, will they reserve a chapter for the contributions of the verligte Afrikaans press towards change in South Africa? If not, an injustice will have been done.”
Deur Vosloo en McClurg hier aan te haal, beweer ek hoegenaamd nie dat ek en my kollegas van die turbulente dekade tagtig bo kritiek verhewe is nie. Bepaald nie. Ook Max du Preez het die goeie reg om ons oor sekere ommissies by te kom.
Ons KON inderdaad beter baie gevaar het met die oopkrap van magsvergrype; dit het ek al in my loopbaanboekie Kroniek van ‘n Koerantman in 1998 erken: Ek haal aan uit die boekie: “En ja, hoewel nooit doelbewus mislei of toegesmeer is, of, nog erger, meegedoen is om menseregte te skend nie, wens ten minste hierdie redakteur tog vandag dat hy meer gedoen het om gruwels wat agter die skans van apartheid gepleeg is, oop te krap en te onthul”
Die groot kloof tussen die takserings deur beoordelaars soos Ton Vosloo en James McClurg (hierbo) en die Max du Preez’s van die nuwe generasie is klaarblyklik die konteks waarin na my en my kollegas van daardie tyd se politieke rol gekyk word. Feit is: ons was as redakteurs gewikkel in die dinamiek van die destydse Afrikanerstryd. Van links was ‘n erge bedreiging vir die veiligheid van die staat. Van regs was daar politieke verharding.
So hewig was die aanslag van regs dat my provinsie, Die Vrystaat, op die nippertjie in die skoot van die Konserwatiewe Party geval het.
Dat ons ons hervormingspolitiek moes verkondig teen die opstandige sin en wil in van ‘n groot gros van ons eie lesers, begryp ons huidige kritici glad nie. Dat die behoud van geloofwaardigheid en invloed by die breë Afrikanerdom ons uiteindelik gehelp het om ‘n deurslaggewende rol in die keuse tussen konfrontasiepolitiek en versoeningspolitiek te speel, gaan ook by hulle verby. Daarom dat hulle kans sien om, soos Max in sy “Intrapslag”, sommer ‘n hele loopbaan met een veeghou tot betekenisloos te reduseer.
Dankie tog dat ek as sulke branders oor my breek, kan terugval op Ton Vosloo se beoordeling van my loopbaan by my aftrede toe hy die volgende gesê het: “Ek wil hom dus beskou as een in ‘n ry van befaamde Naspersers wat blywende bakens gelaat het.”
Dankie vir die geduld om tot hier te lees! (HvD)
Nov 16, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Die varsste joernaal hieronder, OOR KORRELS EN KAF (bygevoeg op Sondag 16 November), bevat ‘n sterk politieke element.
Lesers van HvD se Blog wat nie sin het in polemieke oor die sondes /beweerde sondes van die redakteursgenerasie van die jare 80 nie, kan dit gerus maar oorslaan.
Blaai verby – daaronder is bydraes soos SKUKUZA SE HART, DIENSWILLIGE DIENAARS en DIE AARDE BEWE wat meer op lees vir ontspanning ingestel is.
Diegene wat Saterdag Max du Preez se frontaanval teen die uwe in die naweekbylae BY gelees het en wonder wat my antwoord daarop is, moet asseblief OOR KORRELS EN KAF lees. Dit is my enigste antwoord. Ek gaan my nie in BY in ‘n polemiek laat insleep nie.
Ek verwys in OOR KORRELS EN KAF nie na Du Preez se opmerkings oor my betrokkenheid by die AB nie. Daardie onderwerp is uitvoerig behandel in my boeke, KRONIEK VAN ‘N KOERANTMAN en IN KAMERA, en in koerantartikels in die jare negentig waarin ek my rol self “aan die lig” gebring het. (HvD).
Nov 16, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Op ‘n dag het ek ‘n brief van Bybelkor ontvang, koelbloedig gerig aan “Geagte Mnr. Van Deventer ‘Pens'”. Waarop ek toe aan ds. Hans Linde, Uitvoerende Direkteur, terugskryf: “U skryf aan my as ….’Pens’. Ek kan kategories stel dat ‘Pens’ (met of sonder aanhalingstekens) nooit deel van my van was nie. Ek is ook onbewus van so ‘n bynaam, hoewel dit uit ‘n fisieke hoek nie misplaas sou wees nie.”
Die liewe ds. Linde skryf toe in alle erns terug: Die vlaggie ‘Pens’ verskyn agter meer as een naam op ‘n adreslys wat van ‘n ander instansie ontvang is. Hy vermoed dat dit ‘n aanduiding is dat die betrokke persoon ‘n pensioentrekker is.
Inderdaad, ds. Linde, inderdaad! So was dit op Huisgenoot se adreslys wat daardie vabonde blykbaar aan die kerk staan en verkoop het. En dis reg: Die vlaggie ‘Pens’ beteken pensioentrekker. Maar ek was darem nie regtig omgekrap nie.
Hierdie storie word weer opgediep met verskuldigde ekskuse aan almal wat dit tevore gehoor of gelees het. Dit bly vlak in my geheue. As iemand jou so aan die “pens” vat, vergeet jy dit nie sommer nie!
Maar hoekom dit hier ophaal? Die sleutel vind u, geagte leser, in die laaste lyntjie van die inleidingsparagraaf: dat so ‘n bynaam vir die uwe “uit ‘n fisieke hoek nie misplaas sou wees nie.” So was dit in 2002 toe daardie briefwisseling plaasgevind het. So is dit – spyt my waternat om dit te bely – des te meer die geval hier op die rugkant van 2008. Daardie bynaam sou inderdaad uit ‘n fisieke hoek al hoe minder misplaas gewees het!
Om ‘n pensioentrekker te wees met ‘n “pens” beïnvloed ‘n hele paar dinge. Een is die soort leesstof wat my trek. Oor enige vorm van mode-artikel raak ek moeilik gaande. Om in die mode te wees, is immers hoegenaamd nie een van my ambisies nie en gerief tel bepaald meer as voorkoms.
Toe lol my liewe gade ‘n ruk gelede om my aandag op ‘n uitspraak van n tydskrif se moderedaktrise te vestig. Ek was terstond die herrie in. Die nooientjie beweer naamlik ewe beterweterig en uit die hoogte hoe ‘n verskriklike mode-nee dit is vir ‘n lywige man om ‘n broek met ‘n rek om die middel te dra – en dit juis in ‘n stadium dat ek hoopvol van winkel tot winkel loop om my voorraad van heerlik, gemaklike rekbroeke aan te vul.
“Weet daardie poppie watse gesukkel dit is om ‘n gordel op sy plek te hou as jy so lyk,” ontplof ek. “Jy moet net heeltyd bly rem, want die ding voeter gedurig om af te sak.”
Almiskie, sê my vrou, dit is wat hier staan en dis nie ‘n hierjy-tydskrif nie. Sy wil nou nie kant kies nie, maar sy dink die “poppie” het tog ‘n punt. “Wat van kruisbande as ‘n gordel dan so lastig is?”
Nou kyk, ek is nie anti-kruisbande nie. “Een joviale man in bretels,” het ‘n Hollandse joernalis my by geleentheid genoem (bretels bedoelende kruisbande, soos ek later vasgestel het). Maar kruisbande is vir my so half formelerig – 100% by ‘n pak klere of selfs by ‘n sportbaadjie, maar vreemd by byvoorbeeld ‘n braai of in die bos. Vir daardie doeleindes is ‘n rekbroek tops,
Buitendien glo ek dis darem erg voorbarig van jong dingetjies met slanke lyfies om vir ouer mense met gesette posture oor hul klere te kom voorskryf. Veral nog as dit ‘n dametjie is wat gesette omies wil reg help. Wat weet ‘n meisie nou van die ongemak wat ‘n glyende gordel om ‘n boeremaag meebring (as jy ‘n gordel kry wat lank genoeg is) of hoe swaar jy ontspan as kruisbande om jou kouers knel?
Ek vra ook: wat dra die vroulike geslag by hul deurtrekkertjies en ander goetertjies? Rekkies natuurlik – of so vermoed ek, altans. Van ‘n G-string met ‘n gordel of kruisbande het hierdie omie nog nooit gehoor nie. Dan wil hulle hul fraai bekkies oor ons kom rek.
Amper wen daardie modemeisie toe die argument by verstek, want die soektog na rekbroeke word uiteindelik ‘n uitgerekte en ontnugterende operasie. Winkels het dit eenvoudig nie meer op die rak nie.
Maar net toe ek wil moed opgee, sien my vrou – in ‘n tegemoetkomende luim –
‘n advertensie raak vir wat die vervaardiger as “avontuurdrag” bestempel. Wel, avontuur of nie avontuur nie, die broeke het rekke om die middel – en hulle kom van 3X tot 7X, net soos die dokter ge-“order” het.
Ek spring toe in my motor, ry amper die volle breedte van die Skiereiland en koop vir my twee nuwe “avontuurbroeke”. Hulle sit heerlik. So “whê vir die modepoppie. Moenie jou bekkie oor my rek-kie, meisiekind!
Die laaste woord behoort aan een van die kleinkinders (4) wat uit die bloute wil weet: “Is oupa vet?” Oupa erken dat sy maag neig om buitensporig groot te wees. Daarop die kinderlike wysheid: “Hoekom gaan Oupa nie toilet toe nie?”
Ai, my kind, as dit maar so maklik was om n paar kilo’s af te skud. .Dan het Oupa daar tent opgeslaan. In sy kas hang immers ‘n paar deftige broeke, Pierre Cardin en so, wat ongelukkig ‘n gordel of kruissbande vereis. (HvD)
Nov 15, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Skukuza-gholfbaan - die 18de putjie
Skukuza is verreweg die grootste kamp en die slagaar van die Kruger-wildtuin. Al die fasette van ‘n omvangryke infra-struktuur is daar saamgeknoop. Soek jy ‘n dokter, ‘n poskantoor, ‘n noodhersteldiens vir jou motor, noem op – Skukuza is die regte adres.
Nie alle Wildtuinbesoekers is egter versot op Skukuza nie. Te besig, sê baie. Hulle oornag net in die kamp as laaste toevlug – indien die ander kampe tjok en blok is. Vir diegene het ek nuus. Hier is my lysie van vyf sleutels tot die hart van Skukuza – en tot ‘n kuiertjie wat deur en deur die moeite werd sal wees.
1.Twee ure van betowering
Vat ‘n fles koffie of wyn en gaan sit minstens twee ure by die voëlskuiling Lake Panic. Watervoëls is gek na die pragtige plek. Jy sien sierlike bosbokkies en njalas, hope seekoeie, krokodille en skilpadjies. Ons het olifante raakgeloop wat hul kinders “swemlesse” gee. Wees geduldig, net agt motors word toegelaat. Moet nie jou kamera, verkyker en voëlboek vergeet nie. Bring jou la-a-a-ngste lens. Beter foto-geleenthede duik min op.
2. Bospiekniek
Pak ‘n piekniekmandjie en soek ‘n afgesonderde plekkie uit diep in die bos by Skukuza se afsaalplek vir dagbesoekers aan die Sabierivier. Huur ‘n braaiskottel. Dit word agter jou aangepiekel. Oorkant die rivier is baie wildpaadjies en ‘n gewilde drinkplek. Loer maar af en toe soontoe. Alternatief: As jy tyd en lus het om verder te ry, vat ‘n halfdag-uitstappie na Nhlanguleni wes van Tshokwane. Dis werklik bos, heerlik aards en primitief met silwerskoons toilette.
3. ‘n Potjie avontuurlike gholf
By Skukuza se gholfbaan moet elkeen ‘n vrywaringsvorm teken. Oral is waarskuwings soos: “Pas op vir leeus.” Word jy “aangeval, gegaffel of verskeur”, dis vir jou rekening! Verwag vars seekoeispore of stomende olifantmis op die setperke. ‘n Leeu het al by die eerste putjie aan buffelvleis gesmul. Die ruim grasdak-klubhuis is beroemd vir sy ontbyte – groot porsies, smaaklik, niks duur nie. Die kroeg is altyd oop … en die uitsig oor die setperk op die meer is hemels.
4. Gaan kerk toe
Gaan kerk toe. Vakansiedrag is doodreg. Die rustigigheid in die intieme kerkie in die personeeldorp spoel verheffend deur jou gemoed. Ds. Carl Louwrens het altyd ‘n boodskap wat tref, en die hegte klein Skukuza-gemeenskappie is gasvry verby. Kyk uit vir die knoetsige hardekool van die kerkklok en doopvont. Veral spesiaal is ‘n stilte-nagmaal op ‘n weekmiddag terwyl vlakvarke die grasperk omdolwe en voëls in die reuse-koorsboom hul eie koorsang aanhef. Sondagdienste begin om 08:30.
5. Boeiend en ontroerend
By die Stevenson Hamilton-gedenkbiblioteek herroep boeiende uitstallings die Wildtuin se romantiese geskiedenis. Jy kan die kosbare natuurboeke deurblaai en koerant lees (gewoonlik net ‘n dag oud) of by die hondebegraafplasie onder ‘n koelteboom talm: ‘n kolletjie ontroerende “heilige grond”. Elke klipstapeltjie of eenvoudige steentjie vertel ‘n storie van die band tussen ‘n veldwagter en ‘n getroue vierbeen-vriend wat baie kampvure en avonture gedeel het. ‘n Mens voel om jou hoed vir almal te lig.
Sien jou in Skukuza!
(‘n Verkorte weergawe hiervan het in die tydskrif Weg se Desemberuitgawe verskyn. HvD)
Nov 12, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
As die gruwels van vrot diens die dag opgeteken sou woord in ‘n soort Guinness-boek van kampioen-gruwele sal hierdie chroniese slagoffer ook ‘n straaltjie of twee wil aanbied.
My kwota van minagting van verbruikersregte het ek darem ook al deeglik verduur, en stelle wat met “diensverskaffers” afgetrap is, vul ‘n dik bundel. Dalk is die ergste wat my al getref het, egter nie naastenby so erg soos wat ander arme drommels al getref het nie. Om daardie rede weerhou ek my van die versoeking om ‘n kroniek van HvD se guntelingstories oor afskeepdiens (of geen diens) hier neer te pen.
Gun my darem ‘n klaaglied oor die komplot wat blykbaar teen die uwe in werking is om 90% van sy oproepe, sel en landlyn, sy e-posse en ander beleefde dog dringende kommunikasies botweg te ignoreer – soos n 60-sone op ‘n snelweg deur die Karoo. My selfbeeld is desgevolglik al so in flarde dat ek skoon die bibberasie kry as ek die “enter”-knoppie druk om nog ‘n e-boodskappie iewers in ‘n donker put af te stort of ‘n nommer skakel net om deur ‘n geblikte stem verveeld in my dinges ingestuur te word.
Mag ek darem byvoeg dat my bewondering vir die kreatiwiteit en ondernemingsgees van ‘n loodgieter wat so stil-stil begin het om ‘n museum van gebarste warmwaterstoestelle tussen die dakbalke van ‘n Van D-eiendom te vestig, amper die oorhand kry by my wrewel oor die gesukkel om die goed verwyder te kry?
Miskien moet ek, ten besluite, soos die dominee graag sê, darem net ook so ‘n klein ietsie kwytraak oor winkel-assistente wat weens siendeblindheid, hardhorendheid of die een of ander nie-ooglopende gestremdheid daarin slaag om die uwe altyd mis te kyk of nie te hoor nie as die verwarring my daar tussen hul winkelrakke pak en ek ‘n behoefte aan ‘n bietjie aandag probeer tuisbring by iemand wat net voortgaan om op die selfoon te vry of ‘n stuk kougom droog te bearbei met ‘n rats tong.
Nee, liewe vriende, julle lees my verkeerd. Vandag stort ek heuning uit, nie bitterals nie. Vandag bring ek blomme, nie distels nie. Vandag hou ek ‘n pouveer uit om in ‘n hoed te druk, nie n tak met haak-en-steek-dorings nie.
Telkom, julle is eenvoudig te goed om waar te wees in ‘n kultuur waarin die term “goeie diens” nog net in verslete ou woordeboeke voorkom.
Ons telefoon druis al lank as jy probeer praat. Elke af en toe is dit: “hoesê?” of “please repeat” of lag ek en Tokkie as ons moet ernstig klink en andersom. Arme T. begin al subtiel navraag doen oor die pryse van billike (effens gebruikte) gehoortoestelle.
Eergister seg ek: tot hiertoe en nie verder nie. Ek bel Telkom en rapporteer my probleem. Kort daarna pieng-pieng-pieng my selfoon. Die klagte is ge-“log”. Geen twee uur later nie lui die voordeurklokkie. ‘n Netjiese tegnikus meld hom aan om die fout te soek. Skaars ‘n halfuur later het ons ‘n diagnose.
Hy deel mee ‘n kabel sal waarskynlik opgegrawe moet word. Hy “log” dadelik so ‘n aanbeveling. Kragtie, enkele ure later is hier nog ‘n SMS: hulp is op pad.
Gisteroggend is hier ‘n span van drie by die voordeur. Nog ‘n uur of twee later en daardie lyn is so klokhelder dat jy na ’n sopraan-aria daaroor kan luister.
Ek is as ‘t ware nog besig om blad te skud en dank te betuig, toe daag die volgende SMS op. “Probleem opgelos – hoop jy’s tevrede.”
Telkom se mense, ek hoop kulle kry hierdie loflied te lese. Julle is tops hoor, absoluut tops! (HvD)
