Jan 13, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Saterdag het ek die omslag van Kroniek van ‘n Koerantman by my blog gesit oor die venynig salvo in my rigting op By se brieweblad, omdat ek dit durf waag het om oor die politieke rol van die verligte Afrikaanse redakteurs na 1980 ‘n positiewe geluid te laat hoor.
Min het ek toe besef dat dieselfde eer vandag vir Flaters en Kraters te beurt sou val. Flaters was my tweede boek na Scoops en Skandes en het in die Van D-stal verreweg die beste presteer met drie drukke en trefferverkope. Die boekie bied, soos Scoops, ‘n humoristiese kykie op koerante se blapse.
Blapse – dis presies hoekom daardie omslag is waar hy is. Want sedert Saterdag het plus-minus die grootste bokkerop sedert Paardeberg by my ou koerant, Volksblad (voorheen met ‘n “Die”) op die lappe gekom. Die slagoffer is, ironies genoeg, hierdie arme oud-redakteur.
Wat gebeur het, sou gewis vir ‘n fris inskrywing in Flaters en Kraters gekwalifiseer het. Net – op die oomblik is die situasie vir my allermins humoristies!
In die hoop dat ek nie nie-koerantmense tot in die aarde gaan verveel nie, wil ek tog maar my storie vertel. As dit alles baie verwarrend klink, moenie sleg voel nie. Dis ‘n tameletjie van monumentale proporsies!
Alles begin by daardie nimlike brief aan By waarna ek in my vorige blog verwys het. Vir diegene wat nie weet nie, herhaal ek dat die brief handel oor Giliomee en Mbenga se miskenning van Afrikaanse redakteurs in hul Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika.
Saterdagaand sit ek hier onder Tafelberg en mymer oor die felle kritiek op my en drink my wyntjie, salig onder die indruk dat my brief in al drie die Bye (Kaapstad, Johannesburg en Bloemfontein) was. Sondag kom toe die skok. Ek hoor van my vriend Sarel Venter uit Bloemfontein en doen die verstommende ontdekking: Bloemfontein het my brief uitgegooi! Die lammerige verskoning is iets in die trant van ‘n blad wat laat aangekom het – wat op sigself nog nie ‘n treinsmesj is nie.
Wat die drinkwater egter erg besoedel, is dat die verwoede reaksie ‘n week later NIE vir Bloemfontein te laat was nie – dis heelhuids in die Vrystaat se By, presies net soos in die ander twee met daardie neerhalende smeerbrief onder die skuilnaam Verligte Afrikaner as balkon oor bladsy 2 gepleister.
Om sout in die wonde te vryf, is ‘n tweede brief met dieselfde strekking, soos in Kaapstad en Johannesburg, op dieselfde blad. En in die sms-rubriek is presies dieselfde beledigende en persoonlike venyn naamloos opgedis.
Dat die Kaap en Johannesburg veel groter prominensie verleen het aan ‘n skuilnaam-smeerbrief as aan my brief waarop gereageer word, het my klaar dwars in die krop gesteek. In my tyd sou daardie klas brief ‘n briewebussie gekry het: “Nie onder ‘n skuilnaam nie.” Maar nouja, tye verander.
Tienvoudig erger is egter die Bloemfontein-flater: om snydende reaksie – wat gevaarlik naby aan naamskending kom – op ‘n brief te plaas wat nooit eens in jou kolomme verskyn het nie. Kan jy dit glo!
Vir daardie koerant se lesers was daar dus nie geleentheid om self ‘n oordeel te vel oor die meriete van my argumente of om self ook kommentaar te kon lewer nie. Hulle is eenvoudig met die stortvloed van veroordeling bestook. Die eensydigheid daarvan is asemrowend.
Die benadeling van die uwe is vanselfsprekend ook geweldig. In my dag des lewens het ek nog nie van so iets by ‘n koerant gehoor nie. Dis ‘n gruwelike flater waarskynlik sonder presedent in die beskaafde joernalistiek, soos ek hoogs die josie in aan By se redakteur geskryf het.
Saterdag kon ek nog in hierdie joernaal verklaar dat ek nie juis gekneus voel nie; ‘n loopbaan in die koerantwese staal jou vir baie dinge. Maar gister se nuus het my laat steier. Dit was soos ‘n geniepsige opstopper in die broodmandjie. ‘n Mens voel verneder en vir die wolwe gegooi.
Volksblad het vandag ‘n beriggie geplaas oor die gemors waarin hy homself bevind, en my oorspronklike brief sal nou per ooreenkoms more ingaan – tien dae laat! My billike versoek was dat dit ewe prominent as die voortydige reaksie daarop in Saterdag se By aangebied word. Daartoe wou Volksblad hom nog nie verbind nie. Ek hou maar dop.
Hoekom ek ook aan By se Redakteur geskryf het, is omdat hierdie klaarblyklik nie net ‘n Volksblad-aangeleentheid nie. My brief was net aan By gerig, nie aan Volksblad nie. Dit maak daarvan eintlik primer ‘n By-aangeleentheid waarvoor By se redakteur moet pa staan.
By staan, wat my betref, dus vierkant saam met Volksblad in die beskuldigdebank – en dalk nog as beskuldigde nommer een – oor die onvergeeflike verleentheid waarin ‘n onskuldige deur sulke joernalistieke onbeholpenheid gedompel is, en oor die aantasting van iemand se eer in ‘n gemeenskap waarin hy glo dat hy steeds as joernalis van integriteit gerespekteer word.
Wat By gaan doen om die saak te beredder, weet ek nie. Wat ek wel weet, is dat ek skade gely het wat haas onomkeerbaar lyk. Die hantering vorentoe is bepaald ‘n kritieke toets vir die betrokkenes se joernalistieke eerbaarheid en moraliteit. Laat ons hoop hulle slaag daardie toets met vlieende vaandels. (HvD)
Jan 12, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Wie vanoggend se briewe in By gelees het, kan wel wonder of hierdie joernaalskrywer gekneus voel en of hy iets gaan rep van die venynige oordele oor die Afrikaanse koerante (en daarmee noodwendig hul redakteurs) oor hul beweerde rol as “skoothondjies” of “lakeie” van die Nasionale Party in die 8o’s.
Nee, ek voel nie juis gekneus nie, want ‘n loopbaan in die koerantwese staal jou nogal, selfs vir sulke persoonlike aanslae- geniepsige houe wat sensitiewer siele waarskynlik baie ongelukkig kan maak. Die kwaliteit van my aanvallers blyk boonop daaruit dat net een van die vyf (twee briewe en drie sms’e) sy naam noem. Dis ene Abe du Plessis van Saldanha. Ek respekteer hom daarvoor.
Die Bloemfonteiner (skuilnaam: Verligte Afrikaner) het klaarblyklik ‘n ou byltjie te slyp.
Oor die naamlose sms’e swyg ek liewer. Die etiek daarvan om mense deur gesigloses op valse gronde in sms’e te laat aanval, is te bevraagteken. Waar het ek byvoorbeeld gevra dat geskiedskrywers vir MY ‘n pluimpie moet gee?
Wat my effens moedeloos maak – en dis seker ‘n koddige erkenning vir ‘n lewenslange koerantman – is die hindernisse wat opduik in die pad van vrugbare debatvoering in koerante se briewekolomme.
Ek hoop nie dit was in my tyd ook maar so nie, maar moedswillige (kwaadwillige?) mense lees in jou briewe in wat hulle wil en dan skiet hulle hul eie strooipoppe af op grond van eie persepsies en vooroordele.
Hy’t regtig nie ‘n kans as iemand sy emosies en vooroordele begin uitstort sonder respek vir feite nie.
Ja, ek gaan wel antwoord, maar nie hier nie. Dis nie die aangewese plek nie. Hopelik sal By my die geleentheid gee om Saterdag my saak te stel: dat Giliomee en Mbenga se Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika inderdaad nie reg laat geskied aan die Afrikaanse pers (en die AB) se bydrae in die 80’s en vroeg-90’s tot die totstandkoming van ‘n nuwe Suid-Afrika nie.
Ek dink nogal ek het ‘n soliede argument of twee aan my kant, en ek wil my saak rustig, konkreet en saaklik binne die bestaande ruimtebeperkings probeer stel.
In twee private reaksies wat ek ontvang het, word Kroniek van ‘n Koerantman aangehaal. Dis die rede waarom die omslag van daardie loopbaanboekie van my wat reeds tien jaar gelede – in 1998 – verskyn het, hierbo pryk.
Een van die vriende meld dat hy weens die “vaagheid” van Nuwe geskiedenis se relaas oor die nuwe bedeling weer Kroniek geraadpleeg het en dat dit vir hom ‘n “herontdekking van die feite” was.
Die tweede het my verras met aanhalings uit die boek.
Dankie, julle twee, dat julle Kroniek nie vergeet het nie. Die jammerte is ongelukkig dat baie mense hulle nie deur die feite van ‘n saak wil laat verwar nie! (HvD)
Jan 9, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Plus-minus die laaste 10 jaar gaan ons gesin vir die duur van die KKNK tuis in Kleinplaas, Oudtshoorn. Tokkie en die tweeling, Jacob en Thomas, is op die foto hierbo juis verlede jaar by die ingang afgeneem. Die huisie wat ons huur, is die tweede of derde van die kampeerders se badkamerblok.
Die eerste jare kon ek nog vinnig daar inglip om “neus te poeier” as die verkeer by ons badkamertjie te druk raak. Later het dit verbode terrein geword. Net die kampeerders kry sleutels vir daardie badkamers se deur. Dit is hul heiligdom.
Klaarblyklik word ek nie geweer omdat ek spierwit-grys, erg oorgewig en rooierig van aanskyn is nie. Die klaarblyklike rede is: ek is nie ‘n kampeerder nie. Die feit dat ek honderde rande per nag vir my huisie betaal en wettig heen en weer by Kleinplaas se valhek kan in- en uitry met ‘n plakker op my motor se voorruit, verander niks aan daardie onomstootlike feit nie.
Projekteer die stort-moles in Langebaan nou teen hierdie scenario. Hoe jammer ‘n mens is oor verleenthede wat veroorsaak is, bied die Kleinplaas-analogie ‘n ander perspektief op wat by die Oostewal-woonwapark gebeur het. Laasgenoemde se probleem is klaarblyklik net dat sy badkamers nie gegrendel word om opportunistiese indringers uit te hou nie.
Sommige mense is darem vinnig uit hul blokke om ‘n rassisme-stertjie aan enigiets maar enigiets vas te speld waar kleur selfs net lossies ter sprake kom. Hiervan is die Afrikaanse media in huidige gedaante nie vry te spreek nie. Wat Langebaan betref, word Moslemskap boonop bygesleep om die storie sappiger te maak – asof die stortende Adams-gesin (plus aanhangsels) eers ‘n geloofsbelydenis onder die neergietende warm water moes aflê!
Wat is nou die ergste rassisme: om hardekwas oortreders hardhandig (te hardhandig?) uit ‘n gereserveerde badkamer te boender of om verreweg die beste kandidaat vir die Springbok-afrigterspos oor die hoof te sien op grond van sy gebrek aan pigment? En my gesag vir laasgenoemde stelling oor ‘n politieke aanstelling – hoe hartverskeurend jammerlik! – is niemand minder nie as Oregan Hoskins, grootbaas van SA rugby, self.
Maar nou swyg die rassisme-roepers op die mure in alle tale.
De la Rey, De la Rey, kom tog die Boere bevry, De la Rey, van hul oordrewe skuldgevoel, De la Rey… (HvD)
(Naskrif: ‘n Verkorte weergawe van hiedie webjoernaal is na Die Burger gestuur as ‘n brief. HvD)
Jan 6, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Kuiergaste kan krampe wees in die onnoembare doolhowe van ‘n mens se lyf. Is dit nie vreemd nie dat gaste dikwels goeie maniere by hul huise vergeet? Die oomblik as hulle oor jou drumpel stap, sit hulle die slegste voet voor. Die gevolg is kuiers wat meer frustrasie as vreugde veroorsaak.
Amper almal kan seker saampraat oor vriende se aweregse “bedagsaamheid” wat hulle al moes verduur. Die afgelope vakansie het vele gashere ongetwyfeld weer op die tande gekners, gewurg, stilletjies gemor en amper hardop geswets.
Laat ek eers die Van D’s se kaarte op die tafel sit. Ons is lief vir kuier en om kuiergaste te ontvang. Liewe vriende, moenie nou wegbly nie! Aan ons eie basse het ons dit egter ook al gevoel hoe kuiers kan ontaard. Die herinneringe spoel terug na aanleiding van ‘n reaksie op Saterdag se webjoernaal waarin terloops opgemerk is dat Duitse humor, volgens sommige, nie iets is om oor te lag nie.
Jy praat nog – ek kan vir jou baie van Duitsers met geen humorsin vertel! So laat weet ‘n Kaapse kennis wat die vakansie aan die ontvangkant was van ‘n gas uit daardie wyke se onvergenoegdheid.
Sy vertel: “Elke Desember kry ons besoek van ons Switserse vriend (Dani) wat uit die kloue van die Europese winter wil ontsnap. Hierdie jaar vergesel sy vriendin van die afgelope 10 jaar hom toe na SA. Watter ramp! Sy kla oor als, van die feit dat ons met geslote motordeure ry tot ons lekker braaivleis wat sy vir die honde gevoer het.
“En sy het amper in die winkel flou geword toe sy sien ons koop melk in boksies van die winkelrak af. Melk hoort mos in ‘n yskas!!
“Die sjokolade wat hulle vir ons van Switserland gebring het, het al ‘n bitter smaak in my mond.”
Simpatie, liewe vriendin. Kos en karritte – dis twee dinge waaroor in ons eie kaia ook al aan die hand van veeleisende gaste allerlei beproewinge verduur is.
Een gas het onverwags op Melkbos opgedaag, net betyds om vir ‘n doodgewone middagete saam aan te sit. Op die spyskaart was tuna-lasagne. “Eet nie tuna nie, jammer.” Wat van ‘n skeppie slaai dan? “Dankie, hou nie van slaai nie.” A, in die yskas is heerlike, suikersoet spanspek. “Spanspek is die een vrug waaraan ek nie my mond sit nie.”
Die dame het haar uiteindelik darem ‘n snytjie brood laat welgeval. Dankie daarvoor.
Amerikaanse gaste wat la-a-ank gekuier het, het die eerste oggend Tokkie se ontbytkosse een kyk gegee en neus opgetrek. “Shit,” het die man deur sy tande gesis (hy noem sneeu dieselfde lelike woord – “white shit”.)
Toe ontstaan ‘n patroon. Soggens as die gasheer vroeg moet roer om om den brode in die Kaap te gaan kripvreet, ry die twee saam. Hulle moet by die ou Cape Sun afgelaai word. Die rojale ontbyt-buffet (sien foto) is meer na hul smaak as Post Toasties en ‘n roosterbroodjie. Daarna verskuif hulle na die Waterkant vir ‘n uitgerekte middagete met bottels yskoue sauvignon blanc om die gees op te beur.
Lank voordat die dag se arbeid verby is, kom meld hulle hulle by die uwe se kantoor aan, klaar half sleeptong maar ongeduldig om by die huis te kom waar die gasheer se wynrak – so het hulle al vasgestel – gelaai is met goeie (gratis) pinotage.
Ek neem twee dae vakansie om hulle Buffelsbaai te gaan wys – een van my lieflingplekke op aarde. Maar J., my gas, bou al hoe meer wrewel op soos die kilometers kom en gaan. “Hennie, why are we driving so far?”
Op Riversdal hou die Amerikaners uiteindelik kajuitraad oor die kwessie van koste. “We want to make a contribution.” “It’s not necessary, really.” “No, no, we wish to.” Toe word ‘n R20-noot aangebied as bydrae vir brandstof!
Na Melkbos is die tweetjies in hul ontwerpers-safaridrag vir n week Mala Mala toe – een van die heel duurste private reservate in die Bosveld.
Nog ‘n gas wat nie die einde van sy kuier geken (of aan ons wou openbaar nie) was ‘n Suid-Afrikaner met wie nie juis ‘n warme vriendskapsband gehandhaaf is nie. Hoe weier ‘n mens egter as jy onverwags van iemand uit die verre verlede ‘n oproep ontvang?
Toe hy na twee weke nog lekker kuier en boonop ons Telkom-telefoon vuurwarm bel na die selfone van sakekontakte, steek ons ‘n vriendin op om hom te pols hoe lank hy nog wil vertoef.
Sy doen dit. Hy kyk haar stip aan en antwoord sonder ‘n sweem van ‘n glimlag: “Volgende vraag”.
Geeneen van bogenoemde gaste is ooit weer genooi nie. Al die ander wat nie hier genoem word nie, is meer as welkom. Kom gerus! (HvD)
Jan 5, 2008 | Hennie van Deventer se Blog
Nee, my tema is nie vandag oorlog nie. Dis musiek. Wat 1941 – my geboortejaar – betref, is oorlog en musiek egter stalmaats. In die Tweede Wereldoorlog het te midde van al die troostelose ellende musiek gekom wat onvergeetlik geword het.
Trouens, die oorlogstoneel hierbo versier ‘n spesiale CD wat wyle Fred Schnetler op my 60ste vir my saamgestel het – met musiek wat plus-minus ewe oud is as die uwe. Die meeste dateer uit ’41/’42 – die ander is ten minste gedurig in daardie jare oor die radio en platewinkels gehoor.
Nou kan jy van die Duitsers se wat jy wil – soos dat hul humor nie iets is om oor te lag nie! – maar hul musiek het ‘n klank wat soet op hierdie ou man se ore val. Op Fred se “CD vir HvD” is die Duitse bydraes o.m. Lilli Marleen, Mowe, du fliegst in die Heimat en die marslied Erika. Hartsmusiek!
Mowe (natuurlik met ‘n umlaut) was nie verniet in die jare ’50 en ’60 van die gewildste nommers in SAUK-versoekprogramme nie. Ook by my skool, Volkies, se plate-aande was dit ‘n treffer. Die liedjie handel oor ‘n Duitse soldaat wat ‘n seemeeu sien terugvlieg in die rigting van sy vaderland. Sentimenteel, boetie!
Lilli Marleen was waarskynlik die Groot Treffer van Wereldoorlog Twee. Dit is tydig en ontydig deur vriend en vyand gespeel en gesing. Die Suid-Afrikaanse Sesde Leer het sy eie vertaling van Lilli Marleen geskep en dit die Sixth Army Song genoem.
Aanvanklik het die opperbevel van die Duitse weermag geweier om toestemming vir die radio-uitsending van die lied te verleen omdat dit kwansuis prostitusie sou verheerlik! Dit deel ek mee op gesag van Fred wat van sulke dinge geweet het – musiek, bedoel ek, nie prostitusie nie! (Die lied handel oor ‘n soldaat wat sy nooi onder ‘n rooi lantern in die berugte St. Paulibuurt in Hamburg ontmoet.)
Die bekendste opname is seker Marlene Dietrich s’n. Fred het vir my die oorpronklike Lale Anderson-opname op die CD gesit. Volgens hom is dit “loshande die beste”. Self het ek nie so ‘n fynproewersoor nie (ek hou baie van Marlene D s’n), maar ek voel bevoorreg om me. Anderson die liedjie te hoor sing – soos Donderdag op my verjaardag oor en oor.
Erika was die groot Duitse marstreffer uit die jare veertig., lank voordat Ge Korsten dit op SA se treffersparade laat beland het!
Aan die Geallieerde kant was die Amerikaanse Colonel Bogey van die gewildste marsmusiek (saam met die ewe bekende The Stars and Stripes forever). Op Fred se CD is die Boston Pops se weergawes, albei met die groot Arthur Fiedler as dirigent – wat dit vir my dubbel spesiaal maak. Van die lekker persoonlike musiekherinneringe van die Van D’s se jaar in Boston (1976/77) was konserte van die Boston Pops.
Nou wil ek stout wees en gaan ek stout wees. Soldate is nou maar een maal soldate en Colonel Bogey het so ‘n lekker singbare wysie dat soldate gou hul eie woorde by die melodie laat inpas het, soos:
Hitler – has only got one ball.
Goering has two, but far too small.
Himmler – is rather sim’lar,
But poor old Goebbels has no balls at all.
Probeer dit sing – die woorde pas perfek!
Aan Geallieerde kant was Vera Lynn die “Force’s Favourite”. Van haar is twee nommers op my CD: The white cliffs of Dover en A nightingale sang in Berkeley Square. Eersgenoemde is ‘n trooslied by uitstek. As jy mooi na die woorde van laasgenoemde luister, besef jy weer hoe beroerd dit in 1941 in Londen gegaan het. Dit was, soos Fred vir my geskryf het, daardie tyd nie ‘n plesierige plek nie.
Moet darem iets se oor As time goes by – op my CD gesing deur Ronnie Aldrich. Dit was natuurlik die deuntjie in die klassieke fliek Casablanca van Ingrid Bergman en Humphrey Bogart. En die bekendste toneel uit daardie fliek is waar Bogart na die man agter die klavier stap en se: “Play it again, Sam.” Wat moes Sam weer speel? Moenie raai nie, soos Johan Stemmet in Noot vir Noot gereeld waarsku!
Die laaste nommer op my CD is jazz. Glenn Miller se In the Mood. Dit is baie spesiaal – ‘n direkte BBC-opname wat einde ’41 in die offisiersmenasie van die RAF op Bigging Hill gemaak. Die vermoede is dat Miller in 1944 in ‘n vliegtuigongeluk omgekom het nadat sy orkes iewers in Frankryk vir die Geallieerde Magte gespeel het. Sy vliegtuig het vermoedelik oor die Engelse Kanaal neergestort.
In 1955 toe ek in standerd 8 was op Potch-Volkies het een van die koshuismaats ‘n Glen Millerplaat gehad. In the mood was omtrent ons Jack Pauwers se temalied!
Ai, die herinneringe wat so terugspoel – en die heimwee. Bitter-soet, dis mos waar die woord vandaan kom. Dankie, Fred, ou maat, vir daardie onvervangbare CD. Myne. Net myne. Thanks for the memories, Fred, soos die Engelse sou se. (HvD)
