‘n Besoekende diplomaat wat nie kan swem nie op ‘n sinkende bootjie op die Zambesirivier terwyl SA sy gasheer is. Klink na die resep vir ‘n diplomatieke ramp.
Gelukkig is in die geselskap’n senior man van buitelandse sake (later gesant in België) wat nie net goed kan swem nie, maar ook nie skroom om sy klere in ‘n reddingsoperasie af te pluk nie.
Die besoeker was dr. Martinez de Alva van Urugay, wat saam met skandemaker Vittorio Carpio op ‘n VV-sending was om hulle oor aspekte van die Suidweskwessie te vergewis.
Die held was David du Buisson, een van die gashere saam met Brand Fourie, destyds ambassadeur by die VV. Hy was aan die einde van die petalje kaal in ‘n oewerboom.
Die gedagte om die rivier oor te steek, het half spontaan ontstaan op ‘n besoek aan die basis Katimo Mulilo – juis een wat Carpio nie kon meemaak nie weens sy voorliefde vir KWV waarvan ek elders vertel.
Die boot het behoort aan ene Boshoff, ‘n geheimsinnige skadufiguur in die storie. Hy was soos De Alva, en hierdie optekenaar van die geskiedenis, hulpeloos onkapabel in die water.
Piet Meiring vertel die storie in sy boek “Vyftig jaar op die voorblad” (Perskor, 1979) aan die hand van mededelinge deur betrokkenes. Ek lees die boek nou met heelwat behae.
Lank storie kort: die bootjie het al op die heentog begin lek. Boshoff het gemeen hulle sal veilig wees as hulle roer. Toe werk dit nie so nie.
Die boot sluk water en slaan om. De Alva begin vinnig sink, nog sittende in die stoel wat in die boeg vir hom staangemaak is. Boshoff klou aan die voorstewe vas en spartel in die krokodilwaters. Brand Fourie swem vir sy lewe. Pandemonium van die eerste water.
Toe tree Du Buisson na vore as redder. Hy duik diep en bereik De Alva. Hy swem met hom na die boot se kant en gee vir hom ‘n tou om aan vas te klou. Daarna snel hy Boshoff te hulp wie se vrou by die aanskoue van die gebeurde op die oewer flou geval het.
‘n Koerantman, ene Coetzee (waarskynlik Stoffel Coetzee van “The Star”) het intussen te midde van ‘n onaardse lawaai van plaaslike inwoners ‘n tweede boot (’n klein motorbootjie) aan die gang gekry. De Alva, Boshoff en Brand Fourie (‘n goeie swemmer) word daarmee bereik en opgelaai.
En Du Buisson? Hy het rustig oewer toe geswem en hom kaal in ’n boom gemaklik gemaak. Sy klere het vroeg-vroeg gewaai om sy rol as menseredder te speel.
Meiring meen dit was ‘n “merkwaardige geskiedenis van mense wat kop gehou het, swemmers sowel as drenkelinge”. Kan 60 jaar later nie van hierdie waarneming verskil nie.
De Alva was dankbaar en boetvaardig. “It was all my fault for asking to be taken on the river when I knew that I am no swimmer.”
Dr. HF Verwoerd wat toe eerste minister was, was nie geamuseerd nie. Hy het die betrokkenes goed die kop gewas oor die onverantwoordelikheid om sonder ‘n goeie plan B met die hoë besoeker die rivier in Boshoff se lekkende boot aan te durf.
Tog jammer dat sulke brokkies lekker geskiedenis verlore gaan. Kinders leer nie daarvan op skool nie.
