Feb 25, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Fyner mense met sagter oë vir hul medemens en ‘n eleganter lewenswyse as die jintelman Danie Krynauw (95), ontslape oud-uitvoerende hoof van Nasionale Tydskrifte en oudste lewende Nasperser, tref jy nie sommer op aarde aan nie.
Sy stem het ek die goue oue van Naspers nooit hoor verhef nie en in sy bestuurstyl was niks dominerend nie, tog het hy as kaptein die talentvolle span van Naspers se tydskrifte-empire in die 80’s en 90’s van verowering tot verowering gelei.
Die spangees was fenomenaal. Van redakteurs en hoofbestuurders het hul kranige kaptein net die hoogste lojaliteit en respek geniet, omdat sy oordeel so gesond was en sy insigte so vlymskerp oor wat sal werk en wat nie.
Op sy dag self ‘n uithaler-advertensiebemarker, was hy sterk gesteld op verhoudinge met die reklamebedryf en in daardie geledere het hy ‘n vriendekring opgebou wat die Tydskrifte-afdeling jare der jare ten goede bly strek het.
Danie was my buurman op die 18de verdieping van die Perssentrum in die Heerengracht. Hy was reeds hoof van Tydskrifte toe ek in 1992 hoof van Koerante word. Vir sy mentorhand in die vreemde nuwe bestuurswêreld het die oud-redakteur net die grootste waardering.
Danie het my soms verras met openhartige uitsprake oor sekere persoonlikhede. Hy het nie ‘n aptyt gehad vir ‘n opgeblase ego of oordrewe selfbeeld nie.
Ja, met gelote deure kon hy op sy beskaafde manier nogal brutaal eerlik wees, dié kollega. Mettertyd het ek agtergekom Danie was selde verkeerd in sy oordeel oor mense. Hy kon hulle haarfyn raak takseer – seker een van die redes waarom hy die uitsonderlike Kathleen, dogter van ‘n politikus uit die ou Federasie van Rhodesie en Njassaland, in Oktober 1989 as bruid gekies het. Sy het hom tot die einde in die aarde in bederf, en hy het na meer as 35 jaar jaar nog die grond aanbid waarop sy loop.
Meer as een keer het ek in sy kantoor ingewals om oor, noem dit maar, die eienaardige optrede van dié of daardie koerantekollega te gesels”. . Hy het altyd gereageer met ‘n kenmerkende Krynauw-kwinkslag. Dan lag ons saam in ons moue.
Danie was in verskeie opsigte bewonderenswaardig. Ek het sy talent beny om selfs in die uitdagendste omstandighede koel en kalm te bly. Na die uwe se eerste paar direksievergaderings het ek aan hom gebieg hoe ek sidder dat ‘n bepaalde direkteur my (wat geen MBA was nie!) oor geldsake sou vasvra. Sy advies was pront: moet nooit dat hulle agterkom dat jy nie weet nie; ‘n ingeligte raaiskoot is altyd beter as ‘n erkenning van onkunde.
Ek het sy raad een keer op die proef gestel. Later het ek ontdek my raaiskoot was ver van die kol. Dit verklaar seker die verwarde uitdrukkling op die betrokke direkteur se gesig. Hy was ‘n skrander man wat met syfers kon toor en deur kafpraatjies kon sien. Hy was seker maar die jongeling Absalom genadig!
Ná Danie se aftrede het hy soms op die 18de verdieping kom inloer vir ‘n vinnige: “Haai, hoe gaan dit?” In 1997, aan die vooraand van my eie aftrede, was Danie weer op besoek. Ons is na die kafeteria vir koffie en hy het vertel van sy en Kathleen se salige leefwyse: somer op Hermanus, winter in die Laeveld.
‘n Vrugbare saadjie is daardie dag geplant. Kort daarna was die Van Deventers die trotse eienaars van ‘n eiendom in Sabiepark by die Krugerhek, ‘n plekkie wat diep in ons harte gekruip het. Dankie, Danie, jy was vader van die gedagte. Ek onthou altyd in dankbaarheid jou rol as ek by Tarlehoet ‘n vuurtjie aansteek.
Feb 14, 2023 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Afskeid van Wiets Beukes, maar ook afskeid aan sulke afskeide.
Soos ‘n mens ouer word, word onder al hoe meer aktiwiteite ‘n streep getrek. Óf jy trek dit self óf dit word vir jou getrek. So is dit nou een maal.
Omdat ek van mense hou en lief is om goeie eienskappe in ander raak te sien en uit te lig, was ‘n aktiwiteit wat tot my oudag vir my ‘n vreugde gebly het, om huldeblyke te lewer by die laaste groet van mense na aan my.
Tien dae gelede was dit my voorreg om by die huldigingsdiens van ‘n dierbare kollega en vriend, Wiets Beukes, oud-redakteur van Die Burger, oor hom te praat. Eers daarna het die besef deurgedring dat die tyd om nog ‘n streep te trek, vir my aangebreek het. Op 82 raak die staan ‘n probleem. Gelukkig kan my vingers darem nog tik.
Wiets was die eerste Volksblad-mens wat ek teengekom het toe ek in 1958 in Bloemfontein aankom vir my eerste vakansiewerk as beurshouer. Om 65 jaar later so van die mentor afskeid te kon neem, en ook van ‘n taak wat vir my nog altyd vervullend was, was ‘n voorreg.
By die trek van die streep het ek ‘n lysie gemaak van mense oor wie ek by hul dood in die geleentheid gestel is en bevooreg was om herinneringe te deel.
Dit sluit in naaste familie soos my ma, Baby, wat haar man, Seun, verloor het toe sy 26 en ek vyf jaar oud was. Sy wou nooit motor bestuur nie. Ons blou Hillman Minxie, ‘n 1942-model, is dadelik verkoop, en van my vroegste herinneringe van haar is op haar fiets Kimberley se sentrale toe waar sy danksy haar bekwaamheid gou ‘n “soeperwaaiser” geword het.
Pa Seun is dood. Klein Hennie en ma Baby wat in die sentrale moes gaan werk.
Ook joviale Pa Malan wat op 10 in my lewe gekom het en by wie se dood ek soos oor my eie trane gestort het, en my lewensblye swaer Fanie van Wyk, Tokkie se ouer broer, op sy dag SA kampioen in die 440 vir onder 19’s. Op Harrismith waar hy skoolhoof was, was Fanie baie geliefd. Trouens, waar was hy nie?
Ander kollegas, buiten Wiets, was nog twee Vrystaters, Piet Gouws wat van Verkeerdevlei gekom het en die “klein generaaltjie” Nancy Oosthuysen van Hoopstad: twee kranige Volksbladders. Piet – die liewe ou Piet – het ook by Beeld diep spore getrap.
Studentemaats was IB Badenhorst en Nic Boje, ‘n ware jintelman en puik losskakel met ‘n giftige skopskoen wat vir Noord-Transvaal en die Vrystaat ‘n wedstrydwenner was. IB se dood in ‘n motorongeluk was in my jaar as voorsitter van Kollegetehuis. Sy begrafnis was my vuurdoop.
Bure was Toy Vermeulen, benoemde LV en verbete ABO-versamelaar, wat in Bloemfontein in ‘n droogte vir my sy boorgat “geleen” het (danksy ‘n tuinslang oor die straat in die nagtelike ure) en Stokkies Stockenstrom van Welgemoed wat my bas moes red toe ek een oggend vroeg op ‘n vliegtuig Bloemfontein toe klim met my besproeiing volstoom aan – en dit in ‘n tyd van waterbeperkings.
Toy was een van twee politici op die lys. Die ander was dr. WD Kotze, LV vir Odendaalsrus en later ambassadeur in Bophuthatswana. Hy was ook die skrywer van ‘n rits boeke oor die Kalahari, onder andere Kalaharikind. Ná aftrede het hy ‘n bekende in Seepunt geword waar hy op die promenade gratis Bybels uitgedeel het.
Een van die vroue aan wie ek hulde kon betuig, was mev. Dalene Mouton, eggenote van prof. Wynand Mouton, wat rektor van die Vrystaatse Universiteit en voorsitter van die SAUK-raad was. Watter Afrikaner-adel was die twee nie. Met die dood van prof. Mouton enkele maande later was ek ongelukkig in Sabiepark. Anders sou hulle die eerste egpaar op my lysie gewees het.
‘n Egpaar het wel later gevolg: Hennie Jonker, afgetrede mynbestuurder, en sy vrou, Magriet. Ons paaie het op Melkbos gekruis. Hennie was die eerste voorsitter van die Probusklub – ‘n kameraadskaplike sosiale klub vir afgetredenes – waarvan ek nou al meer as 20 jaar lid is. Magriet was ‘n gasvrou soos min.
Ander Probuslede by wie se afskeid ek die rede kon voer, was die wellewende Sakkie Bruwer, op sy dag braaikoning van Melkbos en rugbyliefhebber soos ek nie voorheen raakgeloop het nie, en Johan Rossouw, veteraan-veiligheidspolisieman in verskeie ambassades, ‘n man so solied soos ’n klipmuur.
‘n Tweede eggenote van ‘n Probuslid, naas Magriet Jonker, was Esbé Krynauw, vrou van Danie en oud-skoolhoof. Hulle was lank burgemeesterspaar van Milnerton voordat hulle op Melkbos kom aftree het. Sy was oor taal so gesteld soos ekself.
‘n Melkbosser van faam was Jan Dreyer, broer van my eerste baas by Die Volksblad, Hugo Dreyer, en lid van die Dreyerdinastie waarvan jy oral in onder meer straatname spore op Melkbos aantref. Hy het op 90 nog tennis gespeel – het ‘n raket verkies bo ‘n kierie.
Vir ds. Ockie Raubenheimer, ‘n sieraad van ‘n mens, het ek in die kerk op Melkbos leer ken. Hy was elke Sondag op sy pos, al het hy in Parklands gewoon. Hy was veral bekend en geliefd as oud-leraar van die Londense gemeente van die NG kerk. By sy troosdiens – en ook in ‘n huldigingsartikel in Rapport – het ek hom die eretitel van Afrikaanse Paulus gegee op grond van sy baanbrekersreise in dosyne lande om die Woord te verkondig.
Al hierdie mense het tot my lewe waarde toegevoeg. Ek is dankbaar en eer hul almal se nalatenskap. Dit kry ek graag van die hart.
Dec 7, 2013 | Hennie van Deventer se Blog
Middag uit Melkbos
My vriende weet dat ek ‘n tikkie waarheid oor myself verklap as ek Kenneth Galbraith goedkeurend aanhaal: “Modesty is a vastly overrated virtue”. Maar onbeskeidenheid kan soms dreig om hand-uit te ruk. Ons beleef op die oomblik iets daarvan.
Beskeidenheid is ongelukkig ‘n redelik skaarserige item in vele persoonlike huldeblyke aan Nelson Mandela wat oral opduik.
My Nieman-maat van 1976/77, Jack White van Amerika, stel dit op Facebook soos volg:
“Have you noticed how so many of the tributes to Mandela start out with how well that person knew him? And how honored they were to know him? Ego-tripping eulogies…..self-reverential tributes…”
Jack is ‘n gesiene swart Amerikaanse joernalis, wat in ‘n stadium by die tydskrif Time in ‘n sleutelposisie was. Oor die Suid-Afrika van daardie jare het ek en hy in ons Niemanjaar vasgesit. Oor baie ander kwessies het ons nogal by mekaar aanklank gevind. Ons kinders was saamspeel-vriende.
Ook oor die die selfverheffing in Mandela-huldeblyke is ek dit met die ou siniese rakker eens. Soos blykbaar in Amerika, is die “ek”-faktor in Suid-Afrika steurend opvallend wanneer sekere mense oor hul eie ”spesiale oomblikke” met Madiba getuig.
”Hy het spontaan vir my geglimlag; hy het my hand geskud; hy het my by die huis gebel; hy het (reken net!) my kind se hare deurmekaar gewoel.” Foto’s word opgediep: “Ek en Mandela – sal nooit daardie dag vergeet nie.”
Gelukkig het die uwe die versoeking weerstaan om in ou foto-albums van die 90′s te gaan delf, en persoonlike herinneringe (nie almal ewe pynloos nie) op te diep wat eintlik vir niemand anders as net vir homself werklik van waarde kan wees nie. Sonder vrees dat iemand my agter die deur sal betrap, kry ek dus bogenoemde van die hart.
Moet darem in alle billikheid byvoeg niks wat ek nog iewers ‘n Mandela-huldeblyk onder oë gehad het, kom by die voetwerk van predikantekennis wat ‘n keer ‘n gemeenskaplike vriend begrawe het nie. Soos hy sy boodskap omgebuig het tot so ‘n “ego-tripping eulogy” soos dié waarna Jack White verwys, verg aansienlike vernuf.
En om in anekdote op anekdote oor jou verhouding met iemand telkens as die held na vore te kom, is ‘n kuns wat nie elkeen beskore is nie.
Hoop maar ons bly sulke “self-reverential tributes” gespaar in die dae voor ons, wat – so wil ek voorspel – nog ‘n goeie sarsie” persoonlike herinneringe” na vore gaan bring. (hvd)
