Dec 30, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Jimmy, Rosalynn en Amy in 1976. Rosalynn is in November 2023 dood.
By die dood van Jimmy Carter, 100 jaar oud en krom van ouderdom, kan dit nie juis anders nie as dat ek 50 jaar terugedink: na die Amerikaanse presidentsverkiesing van 1976 toe Carter, grondboontjieboer van Plains, Georgia, tot my onbehae vir Gerald Ford ‘n goeie drag slae gegee het.
Met die verkiesing van die vir my bra oninspirerende Carter tot president was ek in die VSA: ‘n Niemangenoot aan Harvard in Cambridge, Masaschusetts. Ek het die veldtog op Amerikaanse TV gevolg. Dit was nogal ‘n sirkus met al die TV-debatte, ens.
Uitslagnag was ‘n groot gedoente in die Nieman-gemeenskap met drie TV-stelle – een op CBS, een op NBC, een op ABC – reuse-pizzas en ‘n bad vol Budweiserbier. Die Suid-Afrikaner en ‘n Mormoon uit Utah, Rod Decker, was die enigste “Republikeine” in ons Niemanklas. Namate die uitslae gewys het hoe die wind waai, het ek en Decker stiller geword. Die opgewonde oormag van Demokrate het ons ongenadiglik gekoggel.
John Painter van Portland, Oregon, was die voorbok. Hy het later ‘n vriend geword wat hard probeer het om my te oortuig dat ek vir my eie veiligheid en dié van my gesin na Amerika moet emigreer. Hy kon taamlik brutaal demonstreer hoe “hulle” my keel gaan oopsny!
Toe die aankondiging kom Carter is president, het die Nieman-kurator, James Thomson, van aandoening in trane uitgebars. Dit was die tweede keer in sy lewe dat hy gehuil het, het hy later verleë erken. Die eerste keer was met sy pa se dood. Later het hy ‘n jubelende artikel geskryf: Oh to be a Jimmy! Maar Carter was darem die eerste Demokraat wat die Withuis gehaal het in daardie dekade. ‘n Mens kan ‘n Harvard-Demokraat se trane verskoon.
‘n Toneeltjie wat my bybly, was op die dag van die inhuldiging. Op pad Withuis toe het Jimmy (oftewel James Earl Carter), Rosalynn en hul te-groot-vir-haar-skoene-dogter, Amy, die swart ampsmotor verlaat en hand-aan-hand in Pennsylvania Avenue afgestap, die klein snip van ‘n meisiekind “hopping and skipping between them”, soos die Amerikaanse media uitasem berig het.
Vir hulle was dit ‘n teken van plat op die aarde wees – vir my was dit ietwat vertonerig.
Nog iets wat ek van Carter onthou, is sy glimlag. Soos hy tande kon flits, was ‘n aardigheid. Die storie word vertel van ‘n Suid=Afrikaanse fotograaf wat op ‘n keer die stugge John Vorster gevra het om asseblief te glimlag. Hy antwoord toe: As jy tande wil sien, moet jy vir Jimmy Carter gaan afneem.
‘n Nogal vermaaklike omstredenheid was oor ‘n Playboy-onderhoud waarin hy erken het dat hy vele kere met begeerte na vroue gekyk en in sy hart owerspel gepleeg het. Sy vrou, Rosalynn, het maar net geswyg en liefies bly glimlag.
Uiteindelik het hy tog vir hom ‘n plek in die geskiedenis oopgekerf. In 2002 is hy met die Nobelprys vir vrede bekroon vir sy “untiring effort to find peaceful solutions to international conflicts, to advance democracy and human rights, and to promote economic and social development”. Dis nie elke Jan Rap en sy maat wat so vereer word nie.
Nov 8, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Die skoonheid van die Amerikaanse herfs – die “Fall” – word hierdie tyd van die jaar elke dag op Facebook besing en met skildergatige landskapfoto’s’ bevestig.
Herfs in New England
My eie ervaring van die skone seisoen kom uit die herfs van 1976 in New England aan die ooskus. Gister vang ‘n pragfoto uit die Shenadoah-park in Virginia egter my oog (hooffoto links). Dis ewe verruklik.
Die Shenandoahpark onthou ek vir sy lente. Ons was bevoorreg om in die lente van 1995 per motor van New Orleans via Florida Boston toe te ry. Die blommeprag van die manjifieke dogwood (hooffoto regs) was oral, veral in Noord-Carolina en Virginia, waar dit die nasionale blom is, Atlanta waar hulle ‘n reuse-dogwoodfees hou, en in die wonderskone nasionale Shenandoah-park.
Die sogenaamde Skyline Drive van 105 myl (nie kilometer nie) deur die park Washington toe was ‘n prentjie. Die snelheidsgrens is 35 m.p.u. Omring deur soveel natjuurskoon voel jy nooit om die versneller dieper in te trap nie.
Ek kon nie die versoeking weerstaan om elke af en toe te stop om my vrou saam met die bloeisels af gte neem nie: ‘n karnallie tussen die kornoelies.
Terloops, ek verstaan nie mooi of kornoelie die regte vertaling van dogwood is nie. Is dit ‘n spesifieke dogwoord of die versamelnaam vir alle dogwoods? Dalk kan ‘n plantkundige help.
Washington DC self is natuurlik kersiebloeisel-wêreld – daar is in Maart ‘n “cherry blossom festival”. Kan ook nie woorde kry om hierdie historiese stad in sy lentekleed te beskryf nie.
Die fees vier, interessant genoeg, die geskenk van 3 000 Japanse kersiebome aan Amerika in 1912. Op sy beurt het Amerika toe in 1915 ‘n ewe getal Amerikaanse dogwoords aan Japan present gegee.
Moet erken, ek onderskei moeilik tussen die bloeisels, veral op ‘n afstand. Dis seker maar uit pure domheid.
Oct 28, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Van die reise in die natuurskone Amerikaanse ooskus in 1976 saam met my oorlede skrywervriend Hans du Plessis het ek gister vertel. Een van daardie reise was na die eilandjie met die tongknopernaam Chappaquiddick by Martha’s Vineyard aan die Cape Cod-kus van Massachusetts. Vandag vertel ek graag van die verloop van daardie ekskursie – en die afloop.
Chappaquiddick het toe minder as 200 permanente inwoners gehad. Dit was skaars ’n spikkeltjie op die kaart van die Amerikaanse New England-gebied. Twee keer kort ná mekaar was sy naam egter wêreldwyd op die voorblaaie.
Op 18 Julie 1969 het ’n insident op die eiland die VSA se geskiedenis waarskynlik oornag in ’n ander koers gestuur. ’n Lieflingseun, senator Edward (Ted) Kennedy, het in skande tot ’n val gekom.
Ted (37), broer van die charismatiese JFK (pres. John F. Kennedy) wat deur ’n sluipmoordenaar doodgeskiet is, het met ’n mooi verpleegster, Mary Jo Kopechne (28), van ’n jolige huisparty weggery en met sy deftige 1967-model Oldsmobile Delmont 88, van ’n bruggie af in ’n getypoel geplons. Hy het uitgeswem; sy het in die Olds verdrink (net agt dae voor haar 29ste verjaardag). Die skandaal het die land geruk.
Ses jaar later, in 1975, het rolprentmaker Steven Spielberg sy skrikmaak-rolprent Jaws op Martha’s Vineyard kom vervaardig. Die storie is van ’n fiktiewe monster-mensevreterhaai met verskriklike tande wat ’n ewe fiktiewe vakansiedorpie, “Amity Island”, terroriseer. Daardie haai het verskrikte rolprentkykers hul speedo’s en bikini’s liewer ’n ruk laat wegpak.
Die befaamde Cape Cod-kus – dus ook die eiland Martha’s Vineyard met sy tweeling-eilandjies, Nantucket en die in-die-nuus Chappaquiddick, was van Cambridge af maklik bereikbaar vir ‘n naweek. Van die universiteitsdorp – net oorkant die Charlesrivier van die makrostad Boston – is dit iets soos 120 kilometer. Die laaste been van die reis tot by Edgartown 11 kilometer van die kus, behels ’n vaart van twee uur met ’n groot veerboot. Van Edgartown is Chappaquiddick net ’n klipgooi met ’n heelwat kleiner model.
‘n Naweek in September in die Amerikaanse “Fall”, terwyl die laaste herfsblare van die akkerbome en essenhoute nog skouspelagtig aan die bome hang, is ons en graswewenaar Hans op ’n “speurtog” die verlede in.
Eerste op ons naweekprogram was die spore van Spielberg en sy monstervis op “Amity Island”. Die buurdorpe Edgartown en Oak Bluffs, bekend om sy gekartelde “gemmerbrood”-houthuisies, vorm saam die fiktiewe eiland.
Daarna is die onuitwisbare spore van Ted en Mary Jo gevolg op Chappaquiddick, ’n lappie grond wat van tyd tot tyd ’n skiereilandjie van Edgartown is wat met kragtige vier-by-viers bereik kan word. Orkane en ander ekstreme weerverskynsels sorg dat dié oorlandse besoeke nie gereeld kan gebeur nie. Amptelik is Chappaquiddick dus ’n eiland.
Opstaantyd.
Vir ’n eiland-inspeksie in loco het die veerbootjie On Time II in die hawe gewag om ons die laaste 160 meter tot daar te bring. (Daar is ook ’n On Time III wat somermaande bykom.) Soos uit die naam blyk, was die On Time altyd “betyds”. Geen vaste skedule het bestaan nie. Daarom kon die “veerboot” nooit vroeg of laat wees nie.
Die diens was na behoefte, buiten laataand. Sodra drie motors wag, kies ’n “On Time” koers. Mense, fietse en motors is elke dag dosyne kere vir ’n skamele paar dollar droogvoets by hul bestemming besorg. Die plaaslike troetelnaam was die “Chappy”. Dit kom natuurlik van Chappaquiddick.
In ’n koffietafelboek, The Chappy Ferry Book, wat oral op Martha’s Vineyard trots uitgestal was, beskryf die outeur, Tom Dunlop, die tweeling-bote dalk ietwat hiperbolies as “the most unusual, hardest working, and best known ferries on earth”.
Die “Chappy” se aansprake op sulke lof sluit in dat dit 37 jaar deur ’n blinde besit en bedryf is; al deur ’n ligte vliegtuig getref is; op die water in vlamme uitgebars het, en tydens ’n orkaan gesink het. ’n Baba is amper op die kort vaart gebore en ’n motor het al van die dek gerol. Al hierdie boeiende en merkwaardige inligting kom uit die Ferry-boek.
Op ’n Saterdag in September 1976 het die Gideonsbendetjie uit die verre Suid-Afrika die “most unusual ferry” bestyg. Nooit tevore was een van ons met ’n motor so ’n oop, klein veerbootjie op nie, en almal was nogal senuweeagtig, veral die bestuurder. ’n Man wil nie in die vreemde skande maak en skielik à la Kennedy in die water beland nie!
Ba-a-a-i-e versigtig en ba-a-a-a-i-e stadig het ek my Amerikaanse Japanner met sy linkerstuur oor die laaste hobbeltjie voor die luierende vaartuig bestuur. Vriend Hans moes beduie: bietjie links, bietjie regs.
Slaapplek in ‘n agterplaas.
Hy was ons navigator. Met ’n padkaart in sy hande sou ons daarna die eiland deurkruis op soek na die gehuurde partytjiehuis waar Kennedy en Mary Jo die aand om 23:05 weg is, sogenaamd dat sy nog die laaste veerboot kon haal (onverklaarbaar sonder haar handsak!); na die enkelbaan-bruggie waar Kennedy (raaiselagtig!) verkeerd sou gedraai het; na die plek waar haar lyk die volgende oggend ná tien ure uit die wrak in die vlak water geduik is; asook na die plek waar Kennedy, volgens hom, oor die kanaal geswem het voordat hy om 02:00 “gedaan” by sy hotel in Edgartown opgedaag en in ’n “diep slaap” geval het.
Oor die partytjiehuis was ek onseker. Op Chappaquiddick was, klein soos dit was, geen tekort aan herewonings nie. En in 1976 was GPS’e natuurlik nog nie eens ’n vonkel in iemand se oog nie. Die ander bakens is almal opgespoor, glo ek. Dowwerige foto’s is geneem, byvoorbeeld van die kinders by die Dikebrug waar die kragtige Olds afgestort het
Vir die spannetjie Suid-Afrikaners het die uitstappie onplesierig geëindig. Die vorige aand het ons in die Nickerson State Park op Martha’s Vineyard ’n aangename staanplek vir die Corona uiters billik te hure gekry. ’n Netjiese ablusieblok was byderhand. Op Chappaquiddick was ons harte gou in ons stapstewels. By elke moontlike slaapplek was ’n teken op: “Closed for the winter”.
Nou ja, Amerikaanse winters kan ysingwekkend wees. Hier moes ons aan ons eie lywe voel hoe vroeg party Amerikaners hulle vir die lang, bitter koue sneeuseisoen begin regskud. Daar sit ons toe soos pietsnotte, onseker oor die “Chappy” se kom en gaan, maar ook ongretig om ons “speurtog” vroegtydig af te las.
Parkering was oral dreigend verbied: “Don’t even consider it.” Ook die volgende onaangename waarskuwing was op ’n kennisgewing: “Violators will be towed”. Toe moet ons maar rondry totdat dit goed donker is. Onder ’n akkerboom langs ’n leë houthuis het ek die Corona parkeer – nogal met ’n lekker omheinde agterplaas vir nagtelike lopies.
In die middel van ’n diep slaap het iets hard geknal. Dit was soos ’n geweerskoot. Die polisie! Dit was my eerste gedagte. ’n Ekskusie in my beste Amerikaanse Engels is vinnig voorberei. Niks het egter gebeur nie. Die skuldige is deur ’n ondersoek aan die lig gebring: ’n moedswillige akker!
Die gesin Van Deventer krul ons toe weer sardientjiestyl op agter in die stasiewa, trek ons gordyntjies toe en slaap onrustig voort todat die lus vir boeretroos ons vroegoggend kaai toe dryf. Hans agter die stuurwiel kon, volgens sy misnoegde mededeling, geen oog weer toemaak nie. Dit was sy laaste aand in die Merk II. Daarna was dit ‘n motel vir hom.
So het die voordelige sisteem ontwikkel dat ons die wiele verskaf, Hans die badkamer. Soos ek gister gemeld het, daardie Merk II was die enigste stasiewaentjie met ’n badkamer en suite waarvan ek nog gehoor het.
Oct 14, 2024 | Hennie van Deventer se Blog, Vars Blog
Oujaarsdag in Disney World.
Florida, Amerika se “Sonskynstaat”, is ‘n vakansiemekka, veral in die Amerikaanse winter as die sneeu elders sentimeters dik lê. Vir ‘n besoeker wat die wêreld in die Kersvakansie van 1976 platgery het, is die huidige spoor van verwoesting van die storms en orkane in ‘n sekere sin ‘n herinneringstog.
Ons slaapplek in Florida.
Bekende plekname rol deur jou geheue. Veral asemrowend is die tog van 180 km op die sogenaamde Overseas Highway op die US1-snelweg van Miami na Key West. Jy steek 42 brue oor wat 34 eilande verbind. Ook besoeke aan Disney World in Orlando en die John F Kennedy Space Center by Cape Canaveral was hoogtepunte.
Die Van Deventers is met hul werkesel, ‘n 1972-model Toyota Merk II-stasiewa, op ‘n tog van 5000 km heen en weer van Boston af al die pad Florida toe tydens my vervlyf in Cambridge, by Boston as Niemangenoot aan Harvard.
Suideliker kan dit nie.
Op die Overseas Highway is die beroemdste van die 42 brûe die Seven Mile Bridge. Sy naam sê alles. Die brug is net oor die 11 km lank. Nogal ‘n fris ent om net die uitgestrekte Atlantiese oseaan om jou te sien!
Die eksotiese Tropiese eilandjies spog met van Florida se lekkerste strande, ‘n duisternis palmbome, ryk koraalriwwe, binnelandse waters vol Amerikaanse krokodille en kaaimans (“alligators”), asook heerlike kampeer- en piekniekplekke. Natuurlik het ons snags agterin die Corona geslaap.
Key West, ‘n eiland van ses kilometer by twee kilometer, is die suidelikste punt van die enorme land; soos die kraai vlieg skaars 155 kilometer van Havana, Kuba, af. Was nogal ‘n sensasie om op die suidelikste punt van die suidelikste Amerikaanse stad te staan.
Cape Canaveral.
Die historiese Key West, ‘n seerowernes in vergange tye, is ook bekend as die tuiste van Ernest Hemingway. Van sy bekendste werke is hier geskryf, en sy huis een van die top-toeriste-attraksies in daardie geweste.
Disney World het ons op Oujaarsdag 1976 besoek – saam met ‘n rekord-getal besoekers van oor die 80 000 wat rondom jou druk, beur en maal. Maar tog, watter onuitwisbare indrukke het Micky Mouse se Magic Kingdom nie op die hele gesin gemaak nie! Die aand was ons uitgeput maar blinkoog-verwonderd.
Die omvang is iets ysliks. Iets soos 11 000 hektaar. Groot genoeg vir ‘n stewige beesboerdery. Die plek het selfs sy eie “vloot” – destyds al ‘n armada van 200 skepe. In die hart van die koninkryk was (is seker nou nog) ‘n mensgemaakte meer van 80 hektaar. Saam met Mickey en Minnie Mouse, Goofy, Winney the Pooh en andere wat kuier-kuier tussen die die skares rondloop. het destyds al 12 000 mense daar gewerk – die inwonertal van ‘n billike dorpie.
Papegaai-paradys.
Die meer se koraalriwwe het ons uit ‘n duikboot verken. Ander rygoed het ingesluit outydse rooi brandweerwaens, Noag-karre, ’n kabelspoor, allerlei perdekoetse en ‘n stoomtrein. Die kinders was versot op ‘n mallemeule met klein olifantjies.
‘n Bootrit op die sogenaamde Seven Seaways-waterkanale verby 300 singende, dansende poppies in kleurryke nasionale kostuums was ook spesiaal. Die oulike poppies wat 100 nasies verteenwoordig, sing aanhoudend “I’ts a small world” in vyf tale. Jy kry inderdaad die gevoel hoe klein die wêreld is terwyl die bootjie rustig as ‘t ware oor grense heen en verby kontinente kronkel.
By die Space Center is alles groter as lewensgroot. Vuurpyle toring oral die lug in soos geil onkruid. By die besoekerskompleks is foto’s geneem van ons kamma met ruimtepakke aan, by ‘n verskeidenheid slanke vuurpyle, op ‘n maankarretjie en wat nog.
Kleinste poskantoor.
Van die unieke geriewe is die 160 meter hoë voertuigmonteringsgebou vir van die grootste vuurpyle van NASA en ‘n 4.8 km (korrek!) lange landingstrook vir pendeltuie. Ek glo my mond het plek-plek werklik oopgehang.
In Florida het ons onder meer ook kans gekry om die beroemde Daytona Board Walk van amper 2 km te stap, om ons te verstom aan die plaat luukse-seiljagte by Fort Lauderdale, om met die kleurryke papegaaie in Parrot Jungle, later herdoop tot Jungle Island, kennis te maak en om ‘n skool visse uit glasbodembootjies by Silver Springs te voer.
‘n Gunstelingfoto is van die uwe by die kleinste funksionerende poskantoor in die VSA in daardie stadium. Die opslaangeboutjie by Ochopee is skaars ses vk. m. groot. Grootte is werklik nie als nie!
